| Vizitorët online në arkiv:
vizitorë |
|
| » NASA vėzhgon shpėrthimet gjigande dhe tė rrezikshme tė koronės diellore |
| Postuar mė datėn: 2007-05-17 15:21:54 nga admin4 :: Kategoria: Tech-Info |
| » Opcionet për artikullin |
|
Agjencia amerikane e hapėsirės, NASA lėshoi kohėt e fundit dy sonda pėr tė vėzhguar shpėrthimet gjigande dhe tė rrezikshme tė koronės diellore. Ky mision diellor nuk ėshtė i ri. Nė vitin 1996, Nasa nė bashkėpunim me agjencinė evropiane tė hapėsirės lėshoi observatorin Soho, i cili vazhdon ende tu dėrgojė shkencėtarėve nė tokė imazhe tė hollėsishme rreth ndryshimeve qė ndodhin nė diell e nė atmosferėn rreth tij. |
|
Pamje e diellit nga SOHO
Njerėzit gjithmonė e kanė parė diellin me adhurim dhe simbolet e tij janė tė pranishme thuajse nė ēdo kulturė. Thuhet se egjiptianėt e lashtė i ndėrtuan piramidat si varre pėr faraonėt e tyre, dhe disa studiues mendojnė se format e piramidave simbolizojnė rrezet e diellit.
Edhe teleskopėt diellorė kanė ekzistuar prej shekujsh, por vetėm mė 1962 u lėshua nė orbit sateliti i parė me njė observator nė bord pėr tė vėzhguar diellin. I mbajtur ndezur nga njė burim i fuqishėm energjie thellė nė brendėsi tė tij, Dielli e ēliron e energjinė nė formė drite dhe grimcash tė zjarrta. Fatmirėsisht toka mbrohet nga shumica e kėtyre grimcave tė dėmshme nga fusha magnetike qė e rrethon.
Por ndėrsa kjo atmosferė na mbron ne nga shumė prej rezeve tė dėmshme, ajo gjithashtu nuk na lejon tė shohim atmosferėn e jashtme tė diellit, tė quajtur Korona. Korona ēliron dritė kryesisht nė formė rezesh Iks dhe ultra vjollcė.
Pėr tė kuptuar se ēfarė ndodh nė koronėn e Diellit dhe pėrse temperaturat atje mund tė arrijnė deri nė 1 milionė gradė celsius, studjuesve u duhet ta vėzhgojnė atė duke shkuar pėrmbi atmosferėn e tokės.
Observatori SOHO ėshtė vendosur nė atmosferėn midis Tokės dhe Diellit, konkretisht 1. 5 milionė kilometra larg nga toka dhe 148 milionė kilometra larg Dielli, pikėrisht nė kufirin midis dy zonave tė gravitetit tė Tokės e Diellit. Nė kėtė mėnyrė asnjėra nga forcat e graviteti nuk ka fuqi tė tėrheqė objektin nė mes; nė kėtė rast satelitin me observatorin Solo.
"Duke marrė fotografi nė pjesė tė ndryshme tė koronės, ne mund tė studiojmė shtresa tė ndryshme tė atmosferės dhe nėpėrmjet imazheve jemi nė gjendje tė kuptojmė pėrbėrjen e dielli, thotė shkencėtari Daniel Muller.
Sateliti SOHO u lėshua 10 vjet mė parė, nė kuadėr tė njė nisme tė pėrbashkėt midis agjencive amerikane e evropiane tė Hapėsirės. Fenomeni diellor mė mbresėlėnės qė shkencėtarėt kanė parė deri tani ėshtė vėrshimi masiv i grimcave me energjie diellore nga korona nė hapėsirė.
Kur kėto grimca i drejtohen Tokės, shkaktojnė jonizimin e atomeve nė pjesėn e sipėrme tė atmosferės dhe mund tė krijojnė ndriēime tė mahnitshme tė quajtura Aurora Yjore, tė njohura ndryshe si ndriēime veriore ose jugore, varėsisht se ku shfaqen.
Kėto ndriēime shkaktohen nga grimcat e ngarkuara me energji diellore qė hyjnė nė fushėn magnetike tė tokės dhe nxisin molekulat nė atmosferė. Por kėto ndriēime mund tė jenė aq tė fuqishme sa tė dėmtojnė satelitėt dhe tė ndėrpresin energjinė elektrike nė tokė.
Vėzhgimi pa ndėrprerje i diellit nėpėrmjet observatorit SOHO, paralajmėron shkencėtarėt nė tokė pėr afrimin e stuhive tė tilla grimcash diellore. Kjo fushė e re kėrkimore quhet ndryshe edhe parashikimi i motit tė hapėsirės.
Shkencėtari Muller thotė se Dielli ėshtė njė reaktor gjigand termo bėrthamor. Nė bėrthamė tė Diellit, hidrogjeni bashkohet me heliumin gjė qė shkakton ēlirimin e sasive tė mėdha energjie. Dielli ėshtė njė lėmsh shumė i nxehtė gazesh ku elektronet lėvizin lirshėm duke krijuar njė fushė magnetike, e cila lidh pjesė tė ndryshme tė diellit dhe kjo pėrbėn dinamikėn e tij.
Tė dhėnat e dėrguara nga observatori SOHO gjatė kėtyre 10 vjetėve, i kanė ndihmuara shkencėtarėt tė zbulojnė se ēfarė ndodh brenda diellit dhe pėrse ky yll i zjarrtė ėshtė vazhdimisht nė ndryshim.
Ata thonė se kuptimi i fenomeneve ėshtė i nevojshėm pėr tė vlerėsuar ndikimin e mundshėm qė ato mund tė kenė ndaj jetės nė tokė. Ndėrkohė qė misteri mbetet, Dielli do tė vazhdojė tė digjet pėr miliarda vjet tė tjerė dhe gjatė kėsaj kohe, ky do tė mbetet ndoshta faktori mė i rėndėsishėm nė pėrcaktimin e kushteve tė jetesės, nė furnizimin me energji, nė klimėn dhe nė mirėqenien nė planetin tonė. /iē/
VoA
|
| --------- |
| • TITUJ TĖ NGJASHËM |
|
Copyright © 2000-2008 DERVINA.COM - Tė gjitha tė drejtat e rezervuara
Arkivi u punua nga A.Nushi - Webmaster |
|
