| Vizitorët online në arkiv:
vizitorë |
|
| » Tapitė e vjetra tregojnė autoktoninė e shqiptarėve |
| Postuar mė datėn: 2006-12-11 11:44:47 nga Flori Bruqi :: Kategoria: Lajmet kryesore |
| » Opcionet për artikullin |
|
Nga Halit Mehmetaj /New York /
Vitin e kaluar (1 shkurt 2005, Arkivi i Kosovės dhe Arkivi shtetėror i Turqisė, kishin nėnshkruar marrėveshjen e bashkėpunimit), marrėveshje kjo qė u ndihmua edhe nga qeveria turke. Rėndėsia e kėsaj pune ėshtė e madhe sepse arkivat osmane prej shek. XV e deri nė vitin 1912, janė tė njė rėndėsie tė veēantė pėr shqiptarė edhe pse janė shumė voluminoze, dhe pėr hulumtimin e tyre ato marrin vite tė tėra. Pos kėsaj lipset aftėsimi i kuadrove kosovare pėr leximin, krahasimin, sistemimin e kėtij dokumentacioni i cili ėshtė nė gjuhėn osmanishte qė dallon shumė nga gjuha e sotme zyrtare- turqishtja.
Lidhur me kėtė gjenerata e parė 27 kandidatė qė vijnė nga shkencat e historisė, tė turkologjisė, orientalistikės dhe tė arkivistikės po pėrgatiten nė fahun e hulumtimit tė punės shkencore nė kėtė drejtim, me punėn e palodhshme tė dr. Mustafa Kyēyk, ekspert dhe njohės i denjė i lėmit tė arkivit. Njė kontribut tė veēantė nė kėtė drejtim kishte dhėnė edhe ekspertja e osmanishtes, Refkie Silqevci, e cila ndihmoi shumė nė arritjen e marrėveshjes mes Arkivit tė Kosovės dhe Arkivit Shtetėror tė Turqisė. Sipas njoftimeve qė kam Arkivi i Kosovės posedon rreth 2500 dokumente tė ndryshme tė kohės osmane, qė janė fare pak krahasuar me sasinė e dokumenteve qė lidhen me hapėsirat shqiptare dhe me Kosovėn, si edhe kohėn e gjatė tė sundimit turk shek. XV-1912, qė ėshtė njė lėndė mjaft voluminoze. Kontribut tė madh dhe punė tė palodhshme nė lėmin e arkivistikės dhe rimėkėmbjen e kėtij lėmi sidomos pas luftės sė fundit merita tė veēanta ka edhe doktori i parė i arkivistikės dr. Isuf Osmani.
Hulumtimi dhe deshifrimi i kėtij arkivi ka rėndėsi tė madhe pėr Kosovėn dhe pėr ndriēimin e historisė sė saj. Dr. Isuf Osmani, drejtor i Arkivit tė Kosovės, e vlerėson tė rėndėsishme kthimin e tapive tė kohės otomane, por vetėm nga aspekti arkivor. Pėr zyrtarėt e institucioneve dhe njohėsit e mirė tė sė drejtės nė pronė, kthimi i tapive nuk do tė ketė efekt nė kthimin e pronave, apo kompensimin e ish-pronave. Kur flasim pėr tapitė e vjetra duhet cekur se disa sish i kanė edhe individ tė caktuar pėr mes tė cilave pėrcaktohen kufijtė e tokave pronave tė tyre. Nga Sanxhaku i Nishit janė dėbuar 110 mijė banorė, kurse pronė shqiptare llogaritet tė ketė 10.073 metra katrorė tokė. Pėrveē kėsaj, janė 48 mijė shtėpi nga tė cilat janė marrė bagėti dhe pasuritė tė kėtyre familjeve, thotė Nazmi Vishalla, kryetar i Shoqatės pėr Kthimin e pronave tė Shqiptarėve nė Sanxhakun e Nishit.
Disa prej banorėve qė tek ne njihen si muhaxhirė qė kishin ardhur pas dėbimit me dhunė nga Sanxhaku i Nishit, Leskovci e vende tjera i kanė ruajtur tapitė e tokave tė tyre si diēka tė shtrenjtė dhe me vlerė tė veēantė. Kėto janė dokumentacione me vlerė tė veēantė. Kėta njerėz ka mė shumė se 50 vjet qė i kėrkojnė tokat e tyre, kthimin nė tokat e tyre apo kompensimin e pasurisė sė tyre. Tek e fundit serbėt po vijnė nė Kosovė dhe po i kėrkojnė tokat e shqiptarėve qė mė parė i kanė uzurpuar ose tjetėrsuar nė kohėn e kolonizimeve dhe tė elaborateve tė Akademisė serbe, qėllimi i tė cilės ishte ndryshimi demografik i popullatės nė trojet shqiptare dhe asimilimi i pjesėve tė ndryshme tė Kosovės, shqiptarėve nė Mal tė Zi, Maqedoni dhe shqiptarėve nė Kosovėn Lindore.
Kėta njerėz ruajnė tapitė edhe sot e kėsaj dite tė 340 hektarėve pronė e fshatit Hodinoc, qė tash mė janė brenda kufirit tė Serbisė. Kryetari i Shoqatės pėr Kthimin e Pronave tė Shqiptarėve , Nazmi Vishesella, nė deklarimet e tij nė disa media ka cekur se Shoqata qė ai kryeson ėshtė duke mbledhur tapitė e tė gjithė shqiptarėve dhe kėto do tia dorėzojnė Gjykatės Ndėrkombėtare pėr tė Drejtat e Njeriut. Shqiptarėt duhet tė realizojnė tė drejtėn e tyre tė pronės. Ata kanė dokumente qė janė pronarė tė kėtyre tokave.
Tapitė qė ne kemi janė nga rrethi i Leskovcit, Vranjės, Nishit, Kurshumlisė, Shoraqojt (Pirotit), Bellopallankės,...ka theksuar ai nė njė varg publikimesh. Lidhur me ketė njė dokumentim dhe punė tė pa lodhshme njė jetė kushtuar muhaxhirėve dhe sanxhakut tė Nishit e ka bėrė dr.Sabit Ukaj i cili la pas vetes vlera tė pakontestueshme tė shqiptarėve qė u dėbuan nga trojet e veta tė Sanxhakut tė Nishit. Kontestim tė pasurisė sė shqiptarėve dhe shtrirjes sė tyre hapėsinore-territoriale kemi edhe nė Mal tė Zi, Maqedoni, Kosovėn Lindore dhe Ēamėri. Me gjithė atė kėto janė konteste qė duhet shikuar dhe ridėgjuar me kalimin e kohės pasardhėsit e atyre qė gabuan nė pėrcaktimin e territoreve tė shqiptarėve nė atė kohė.
Sjellja e tapive pas 600 vjetėsh nė Kosovė, pos vlerave arkivore dhe historike ka edhe njė vlerė tjetėr, sepse nė kėto dokumentacione do tė prezantohet edhe pėrqindja e minoritetit serb nėse ka ekzistuar nė atė kohė. E qė ėshtė tregues i mirė edhe pėr ketė periudhė dhe ndoshta lehtėson sado pak Grupin Negociator qė ėshtė treguar dorėlirė nė pėrcaktimin e territoreve tė serbėve nė Kosovė, tė cilėt kurrė nuk kanė qenė mbi 3% nė Kosovė. Nė pėrmbyllje do ta pėrmendja njė thėnie-konstatim tė Ismail Qemalit qė korrespondon me natyrėn e kėtij trajtimi i cili mes tjerash thoshte, Nė ju e quani kokėfortėsi mbrojtjen e Atdheut, tė tėrėsisė tokėsore dhe tė drejtave tė shqiptarėve, atėherė dijeni se kėtė kokėfortėsi shqiptari e ka pasur, e ka, e do ta ketė sa tė jetė bota.
|
|
|
| --------- |
| • TITUJ TĖ NGJASHËM |
|
Copyright © 2000-2008 DERVINA.COM - Tė gjitha tė drejtat e rezervuara
Arkivi u punua nga A.Nushi - Webmaster |
|
