| Vizitorët online në arkiv:
vizitorë |
|
| » Shkrirja e akujve tė Arktikut, befasuese |
| Postuar mė datėn: 2007-09-24 13:20:01 nga admin4 :: Kategoria: Tech-Info |
| » Opcionet për artikullin |
|
Paul Sisco
Qendra Amerikane e tė Dhėnave pėr Dėborėn dhe Akujt, nė Boulder tė Kolorados, ėshtė njė nga 40 qendrat nė mbarė botėn qė vėzhgon dhe mbledh tė dhėna pėr ndryshimin e akujve nė pole. Shkencėtarėt thonė se kėtė verė shkrirja e akujve nė Arktik ka qenė befasuese.
Nė kėto shtresa tė akullta, flokėt e borės vezullojnė si diamante. Shkencėtarėt thonė se kėto vezullime janė gjurma qė i jep shpjegim pyetjes se pse njė zonė nė Veriperėndim pėrreth Arktikut, hapet dhe vendbanimet e arinjve polarė po zvogėlohen. Kur shkencėtarėt e mbledhin borėn, e shkrijnė, e derdhin diku e mė pas nxjerrin tė dhėna prej saj nėpėrmjet disa mikro filtrave specialė, ata vėnė re se pikla tė zeza karboni. Kėto pikla tė zeza karboni janė bloza e arktikut.
Shkencėtarėt po vėzhgojnė burimet industriale qė e shkaktojnė kėtė blozė nė Amerikėn e Veriut, Europė, Rusi dhe nė masė tė madhe nė Azi. Shkencėtari Steven Warren shpjegon: Karboni i zi grumbullon rezet e diellit, duke shkaktuar ngrohjen, pavarėsisht se karboni ėshtė nė atmosferė apo nė borėn qė ne studiojmė. Pamjet e marra nga sateliti kėtė muaj, tregojnė se akulli nė Arktik ka rėnė nė nivelet mė tė ulėta qė kur shkencėtarėt nisėn tė analizojnė tė dhėnat nė vitin 1979.
Mark Serrez ka kohė qė merret me studime nė Qendrėn Amerikane tė tė Dhėnave pėr Borėn dhe Akujt. Deri nė vitin 2006 , shkrirja e akullit ka qenė pak mė tepėr se sa 9 pėr qind pėr ēdo dhjetėvjeēar. Kjo ėshtė e barabartė me rreth 100 km katror nė vit, e qė nuk ėshtė shumė. Ajo qė ndodhi nė 2007, ėshtė befasuese. Serrez krahason pamjet e Arktikut tė marra nga sateliti nė shtatorin e vitit tė kaluar, me pamjet e marra kėtė muaj. Gjatė viteve ne kemi pasur kėtė ulje tė pėrgjithshme. Pamjet nė tė djathtė tregojnė sipėrfaqen e detit tė akullit mė 9 shtator tė kėtij viti, dhe mendoj se ėshtė qartėsisht e krahasueshme me atė ēka shohim kėtu nė tė majtė, ndryshimet nga viti nė vit. Ėshtė befasues se sa shumė akull ėshtė shkrirė kėtė vit. Studimet parashikuese klimatike e kanė theksuar vazhdimisht shkrirjen e akujve nė Arktik si pasojė e rritjes sė temperaturave globale. Serrez thotė se tė dhėnat tregojnė se shkrirja e akujve po ndodh 30 vjet mė herėt nga sa ėshtė parashikuar.
24.09.2007
Burimi: VOA |
|
|
| --------- |
| • TITUJ TĖ NGJASHËM |
|
Copyright © 2000-2008 DERVINA.COM - Tė gjitha tė drejtat e rezervuara
Arkivi u punua nga A.Nushi - Webmaster |
|
