| Vizitorët online në arkiv:
vizitorë |
|
| » REXHEP QOSJA, NOBELIST I ARDHSHĖM |
| Postuar mė datėn: 2008-01-08 13:29:33 nga admin4 :: Kategoria: Kultura |
| » Opcionet për artikullin |
|
Emri i Akademi Rexhep Qosjes, lidhet ngushtė nė shumė fusha tė letėrsisė shqiptare, pa guxuar ta lėmė anash edhe atė tė angazhimit tė tij politik nė zgjidhjen e drejtė tė ēėshtjes shqiptare.
Kur pėrmendet emri Rexhep Qosja, nė botėn e ndėrgjegjshme shqiptare ka sinjfikimin e njeriut tė urtė,tė menēur,trim... kurse tek shtresa intelektuale (pėrsėri e ndėrgjegjshme, jo xheloze), sinjifikon studiuesin mė tė njohur tė kohės sonė, duke e radhitur pėrkrah Ēabejit. |
|
Shkruan: RESHAT SAHITAJ
Qėllimisht u potencua tė ndėrgjegjshėm dhe jo xhelozė, duke pasur parasysh faktin se ne shqiptarėt, gjithnjė jemi mburrur me dijetarėt dhe politikanėt tanė qė tėrė kontributin e dhanė pėr Perandori dhe vende tė huaja. Ne, kurrė nuk jemi kujdesur ta vlerėsojmė dijetarin tonė, por nė tė kundėrtėn, pėr dijetarėt bashkėkohės janė thurė intriga e kurthe nga mė tė paskrupullta. Pikėrisht, nė krijuesin e madh tė letėrsisė sonė, Akademik Rexhep Qosjen, kėto intriga primitive do tė ndikojnė nė frymėzimin e tij artistik dhe do tia cytin muzėn pėr tė krijuar vepra monumentale siē janė: Vdekja mė vjen prej syve tė tillė, Njė dashuri dhe shtatė faje dhe kėto ditė me romanin mė tė ri Nata ėshtė dita jonė. Vajazani ėshtė vorbulla e tė gjitha tė kėqijave qė vijnė tė pėrpunuara prej njėfarė Qyteti tė Bardhė dhe sulėn kundėr tė gjithė atyre qė vajazanasve ua dėshirojnė tė mirėn. Pėrmes prozės sė Rexhep Qosjes paraqitėt njė segment real i historisė sė popullit tonė tė pėrvuajtur, me tė cilėn prozė do tė merren studiuesit e gjeneratave tė ardhshme pėr tė zbuluar se nė ēfarė kushte gjendeshin krijuesit tanė gjatė viteve tė robėrisė dhe pas ēlirimit tė Kosovės.
Po tė tėrhiqet njė paralele e vuajtjeve gjatė rrugės krijuese tė Rexhep Qosjes dhe tė disa shkrimtarėve me renome botėrore, do tė shohim se Qosja me ta ka shumė ngjashmėri. Ndėr shkrimtaret botėror ėshtė Viktor Hygo, pėr tė cilin francezet herė kishin konsideratė e herė pėrbuzje, aq sa Viktor Hygo u detyruar tė kėrkonte strehim politik nė Bruksel dhe vende tė tjera pėr njėzet vjet me radhė. Edhe Rexhep Qosja pėr njė kohė tė shkurtėr u detyrua tė largohej nga Kosova, por, pėr fatin tonė, bombardimet e NATO-s, e shkurtuan eksodin e shpėrnguljeve shqiptare dhe shumica u kthye nė vendlindje.
Duke e parė nevojėn se popullit i nevojitej qė nė ballė tė dalin bijtė mė tė dijshėm, Rexhep Qosja pa hezitim iu vesh edhe politikės njė lloji siē iu kishte veshur dikur Viktor Hygo. As Viktor Hygo, qė na i la vetėm nėntė romane , e as Rexhep Qosja , nuk u treguan tė suksesshėm nė politikė, ndoshta nga fakti se politika ėshtė njė fushė pėrplot mashtrime e djallėzi e artisti nuk ėshtė i pajisur me kėto veti.
Rexhep Qosja ėshtė njėri ndėr krijuesit tanė aq i talentuar e aq produktiv dhe inventiv, saqė studiuesit do ta kenė vėshtirė ta radhisin nė njė kategori tė veēantė, njėlloj siē ėshtė i vėshtirė Viktor Hygo, i cili praktikoi tė gjitha zhanret:romanin, dramėn, esenė...
Akademik Rexhep Qosja
QOSJA ĖSHTĖ ZĖRI I REVOLTĖS
Gjatė tėrė veprimtarisė krijuese tė Rexhep Qosjes, e deri tė romani mė i ri Nata ėshtė dita jonė, tė shkrimtari ynė, kudo do tė gjejmė revoltėn e tij kundėr pushtuesit dhe kundėr shėrbėtorėve tė tyre. Nė fakt, Rexhep Qosja ėshtė zėri i revoltės sė shtresės sė varfėr tė popullit dhe i disa intelektualėve, tė cilėt nė mungesė tė guximit nė heshtje pėrqafojnė idetė krijuese dhe politike tė Qosjes.
Rexhep Qosja me guximin e tij pa mėshirė i sulmon disa intelektualė tė cilėt ishin fabrikuar nė laboratorin e Qytetit tė Bardhė, e tė cilėt tė fshehur nėn maskėn e patriotizmit dhe titujve tė tyre shkencorė, manipulonin dhe ende manipulojnė me tė pafajshmit e tė padjallėzuarit. Bazuar nė romanin mė tė ri tė Rexhep Qosjes Nata ėshtė dita jonė, do tė shohim se autori ėshtė i pamėshirshėm edhe ndaj klasės politike aktuale ku disa prej tyre pasurohen brenda natės. Qosja e ngre zėrin e tij kundėr krimit tė organizuar,kundėr korrupsionit, kundėr prostitucionit dhe kundėr ēdo gjėje negative qė kohėve tė fundit janė bėrė pjesė e pėrditshmėrisė sonė.
Qėllimisht, Rexhep Qosja i vė nė spikamė anėt negative, sepse nėse ndaj tyre heshtim ato do tė zgjerohen dhe ne vend se te kemi njė ardhmėri tė sigurt, ne shkojmė drejt pasigurisė.
Nė veprat e tij Rexhep Qosja nuk i mbyll sytė para plagės, por plagėn e hap dhe me skallpellin e tij sikur i pret pjesėt e kalbura. Kėshtu i shkon plagės deri ne fund pėr tia gjetur origjinėn se prej nga na vjen ajo. Rexhep Qosja ėshtė i vetėdijshėm se pa e gjetur origjinėn e problemit nuk ekziston mundėsia e pėrmirėsimit tė gjendjes. Kėshtu derisa Qosja ėshtė nė kėrkim tė zbulimit tė origjinės sė plagėve tona, tjerėt tė cilėt janė formuar nė laboratoriume tė huaja pengojnė, dezinformojnė, shpifin madje edhe vrasin.
Nė tėrė veprimtarin krijuese tė Rexhep Qosjes do tė hasim njė lloji dyluftimi: ndėrmjet sė keqes dhe sė mirės. E keqja janė armiku dhe shėrbėtoret e tij, ndėrsa e mira pėrfaqėsohet nga autori dhe shtresa e varfėr e popullit. Dhe ky dyluftim do tė vazhdoi edhe pėr shumė vjet, pėrkatėsisht deri sa pleqėria ti marrė shėrbėtorėt e armikut.
QOSJA SHQUHET EDHE NĖ FUSHĖN E MENDIMIT SHKENCOR
Rexhep Qosja i adresohet lexuesit tė sotėm, por mesazhin e tij e ka pėr lexuesit e gjeneratave tė ardhshme, tė cilat do tė jenė krejtėsisht tė liruar nga xhelozia,inferioriteti dhe shėrbimet informative tė ish-pushtuesit.
Njė libėr i shumėfishtė do tė pėrmban njė shekull, ja se ēka lė pas meje... shkruante Viktor Hygo, duke e lėnė amanet te varroset me arkivolin e tė varfėrve. Poashtu edhe ne tėrė veprimtarinė e Rexhep Qosjes do gjemė njė shekull luftė tė vazhdueshme natė e ditė, siē thoshte Viktor Hygo, fjalėt e fundit para se tė vdiste.
Rexhep Qosja nė hapėsirat shqiptare do tė shquhet nė fushėn e mendimit shkencor me Historia e letėrsisė shqipe I dhe II. Ēėshtja shqiptare e pėrkthyer edhe ne frėngjisht. Ja se ēshkruan njė analist dhe kritik francez: Rexhep Qosja e din se ēdo komb, sado krenar tė jetė ai, ėshtė vetėm njė modalitet i kushteve universale njerėzore. Si lexues i inspiruar nga librat e shenjtė, ai e din qė fqinji, rivali, madje edhe armiku, nuk mund tė jenė personifikues tė sė keqes. Jo, kundėrshtari nuk e ka si burim tokėn dhe e keqja nuk mbin nga toka: njeriu e sjell kundėrshtarin dhe tė keqėn. Pėr shkak se shqiptarėt e kanė sensin e tragjikes, tė shenjtės dhe sakrificės, andaj edhe literatura qartėson nė mėnyrė tė mrekullueshme pushtetin politik dhe devotshmėrinė tiranike . Bertrand Renouvin, nėntor 2006.
Rexhep Qosja qė nė fushėn e letėrsisė nga kritiket e huaj shquhet si Kafka i Ballkanit. Kritiket francez pėr veprėn Vdekja me vjen prej syve tė tillė, shkruajnė se Qosja ka njė dimension vizionar. Qosja nuk ėshtė vizionar vetėm ne romane, por kėtė largpamėsi tė tij do ta hasim edhe nė polemika tė ndryshme ku Akademiku Qosja mbron gjuhėn standarde dhe u kundėrvihet disave tė cilėt dėshirojnė prej njė dialekti tė krijojnė njė gjuhė e prej njė populli tė krijojnė dy popuj.
Me tė drejt, Albshkenca, Rexhep Qosjen e kandidon pėr ēmimin Nobel tė letėrsisė. Dhe, nuk do tė jetė aspak befasi nėse shumė shpejt do tė vlerėsohet vepra e Qosjes dhe ti ndahet ēmimi Nobel.
NGA CIKLI PORTRET I JAVĖS KOSOVA SOT, 22 .XII. 2007
Kontakt:Reshat80@hotmail.com |
| --------- |
| • TITUJ TĖ NGJASHËM |
|
Copyright © 2000-2008 DERVINA.COM - Tė gjitha tė drejtat e rezervuara
Arkivi u punua nga A.Nushi - Webmaster |
|
