| » Opcionet për artikullin |
|
(Pėrshkrim i njė dialogu jetėsor pėrmbajtjesor midis dy tė rinjve, Vesa me Ajrin).
- Nga njė takim imagjinativ, buzė detit, larg atdheut...
Nga: Fadil SHYTI
Dialogojnė, nga dritarja qiellore dy tė rinj, tė etur pėr njė takim qė e prisnin e qė ju dukej pritje sa njė
shekull, prej kohės qė s“kishte njė muaj sa ishin takuar nė parajsėn teknike.
Ajri e filloi pėr sė mbari bisedėn e ngrohtė:
E din Ty pse tė quaj me aq ngrohėsi, Vesa e pyeti Ajri?
Nuk
e di pėr besė, ia ktheu ajo.
Pa tė lutem mė trego!
Mendohu pak moj!...
Po ku e di unė more!...
Po ma thuaj se nuk bėhet ēamti, ha,ha, ha!
Ani, po ta them pra!
Tė them, sepse mė dukesh ēdo herė mė shkėlqyese se vesa nė natyrė; dhe bile ia kalon asaj...
Pse ia kaloj asaj more?!
Ty-, i puthė miliona lule shumėngjyrta se t“i dhuron natyra, kurse, unė ende nuk jam takuar me Ty, prandaj, ende se ke shijuar puthjen time mė tė ngrohtė se dielli!
Vesa nė natyrė, shkrihet shqim me lindjen e diellit, kurse Ty nė takimin e parė me mua, do tė rinohesh, ngazėllohesh do ta kuptosh mė tej sa ka jeta kuptim tė thellė dhe sa ka shumė mrekullira...
Pastaj, ty moj Vesa shkrihesh dhe je dikund, por ah sa larg!...
Sikur nuk je askund!...
Ty, moj Vesa ime, qė aq shumė i dashuron lulet, por, qė kurrė ndoshta nuk tė ka shkuar ndėrmend, qė jo tė gjitha lulet e meritojnė dashurinė.
Ka lule qė na dehin me aromėn e tyre, por ka lule qė na helmojnė me nektarin dhe na plagosin rėndė me kthetrat e tyre si thika...
Ka lule tė bukura bota, por ato lule edhe duhet hequr pastaj, sepse nėse fillojnė tė kalben, nga shirat e mėdha dhe tė thyhen nga erėrat ato, duhet ndėrruar me tė reja!
Kėtyre luleve tė ēoroditura u vjen erė e keqe sepse e devijojnė origjinėn e tyre, dheun e tyre!
Nėse e devijojnė rrugėn e diellit e tradhtojnė dheun e tyre, ato i kthehen vetėm plehut tė pistė, pra e marrin erėn e tij, natyrisht bėhen tė padurueshme!
Prandaj, nuk janė as xhelatė as diktatorė ata qė ua shkulin jo vetėm trupin, por edhe rrėnjėt e tyre
si kėrma fosilesh shekullore!...
Pse, e ke kėtė emėr kaq interesant e pyeti vajza?
Sepse, pa ajr s“jetohet as rriten bimėt bile - ia ktheu djali.
Mirė, por, ajri nganjėherė nuk ėshtė i kėndshėm - shtoi vajza.
Natyrisht, nganjėherė prej tij kundėrmon erė e rėndė- vijoi ajo...
Po- ke drejt plotėsisht!
Ajri ka erė tė ndotur nga mbeturinat dhe nga lulet e prishura gjithashtu - i foli me dashuri djaloshi i pa lėnduar aspak nga cuca qė i flakėronin flokėt si krahėt e Shqiponjės kur ngjitej vrik, fluturimthi dhe e ledhatonte si njė shqiponjė Ajrin, i ngjitej trupit, lart e mė lart!
Jeta, nė natyrė, jo rrallė herė ngjason me njė vazo luleje, kur prishet njėra prishet dhe tjetra..
Po kėto ditė ēfarė po punon Ty me shokė e shoqe?
Po i ndėrrojmė lulet tha djaloshi...
Pse nuk keni mjaft lule a ? pyeti Vesa?
Deti vinte valė-valė i furishėm dhe stėrkalat e tij u binin fytyrės , i freskonte disi madhėrishėm dhe i lumturonte njėkohėsisht pakufishėm.
Ndėrsa tė rinjtė ishin shtrirė tė pėrqafuar qetėsisht si Krapi me Ngjalėn, buzė detit ...
Ngjala si dukej, ishte tepėr e hareshme pėr takimin shumėpritur...
I vėrsulej Krapit me afsh e shtrėngonte fort rreth vetes, e kafshonte me gojė-hojen e saj e ndezur nga epshet rinore- dukej sikur donte ta gėlltiste me ato kafshime tė shpejta tė furishme...
Puthjet, lėnin brazda tė kuqe, qė pastaj vinin ndritshėm nė fytyrėn rinore, ishin ato bardhėsi hareje jetėsore...
...Dhe, sa mė shumė zgjatnin kėto puthje aq mė e valė bėhej ajo, aq mė i valė bėhej ai.
Ajrit, papritur i shkoi mendja tek njė takim qė e kishte me shokėt poet, nė qytetin e Vlorės.
Dukej, kjo s“i bėnte pėrshtypje, por...
Ah! Koha, fshani pa pritur!...
Kjo kryeneēe e keqe na rrėshqet si rėra nėn kėmbė, mbase lė gjurmė por, sa ėshtė e habitshme aq e dhembshme, sepse, njerėzve ēastet e lumtura iu ikin shpejt!
Kur e ke takimin pyeti ca e lėnduar Vesa?
Eh!...
E kam pas njė gjysmė ore...
Prej kėtyre brigjeve tė arta, shpresoj mund tė arrijmė pėr 20 minuta, apo- pyeti ajo.
Shpresoj, tha ca i pėrmbajtur dhe duke u munduar ta ruaj qetėsinė- tha djaloshi
Por...
Mbase nuk donte ta prishė atė ngrohtėsi tė mbinatyrshme...
Vesa ia pėrkėdheli ballin, e ofroi rreth vetes dhe me vendosmėri i tha: Ngrihemi!
Duke e parė vendosmėrinė e saj pėr tė mos ia humbur mikut tė saj orėn letrare, nuk bėri asnjė pėrpjekje tjetėr por u ngrit dhe vetėtimthi ca mė i lehtėsuar dhe dorė pėr dore i kėrcyen shkėmbinjtė e spėrkatur nga uji i kripėzuar qė shkumėzonte plot shkėlqim, kjo mbase ua kujtonte tė rinjve banjėn e tyre tė ngrohtė, tė cilėn do ta zbukuronin sė shpejti atė natė...
Pra, i ndėrroni lulet!!E riktheu bisedėn Vesa.
Po - i tha Ajri.
Sa ēudi!...
...Dhe, e vėshtroi nė sy, pastaj vijoi:
Je bėrė expert i luleve dhe ty -si duket!
Po, ia ktheu djaloshi, jam bėrė nga rrokullisjet jetėsore!...
Bile, po tė tregoj njė fakt ca me befasi : se nėse lulet nuk ndėrrohen atyre madje u ikėn dhe era, e kur nuk kanė erė ato nuk i duhen askujt!...
Po a?!
Ia ktheu vajza dhe qeshi me kėnaqėsi, pėr kėtė zbulim kaq tė madh tė tij, ha, ha !
- Kjo, disi po lidhet me fenomenet jetėsore - e pėrforcoi mendimin djaloshi.
Unė, mendova pėr lulet more- ia ktheu vajza...
Mos harro se unė jam enverist - tha me krenari Ajri.
I heq pamėshirė lulet qė kundėrmojnė!...
Nuk i lejoj dot, qė ato ta humbin erėn e kėndshme revolucionare!
Aha! Pohoi vajza!
Dhe, e vėshtroi ėmbėl djaloshin qeshi ėmbėlsisht dhe e provokoi djaloshin: i keq ishte ai- more!...
Po, ia ktheu djaloshi - Ay, ishte i keq se ishte diktator kundėr diktatorėve!
Kjo fjali aq domethėnėse e kėnaqi se tepėrmi tė dashurėn e tij, e cila e aprovoi thellėsisht me kokė, qėndrimin e tij...
Jeta mizerje- shtoi Ajri!
Sa shumė bėri ai burrė pėr Shqipėrinė; kurse sot dalin disa palaēo
politikė, si gjelat mbi pleh dhe kokorisin , e fyejnė si mos mė keq!...
Po, ashtu!...
Regjimet anti-popullore, qenkan mė tė pista se gjithēka... , pėr mė keq kur ato janė anarkiste dhe fashiste-shtoi ajo!
Ne, duhet t“i luftojmė pamėshirė- tha ajo!...
Deri nė fitore-shtoi Ajri.
Nganjėherė tepėr e pamėshirė ėshtė jeta!
Por, ēka tė bėjmė- duhet jetuar!...
E pėrforcoi mendimin vajza.
Enveri, nuk i ka hequr nga qejfi lulet kalbura nga kopshti i madh i quajtur Shqipėri.
Por, i duhej sepse nuk durohej dot nė atdhe aroma e tyre e pistė.
Ufffff !...
-Pse a kanė aromė tė keqe lulet a?! - pyeti e befasuar Vesa.
Posi! Ato, e kanė aromėn e plehut kur prishen!
Sepse, nė fakt ato kthehen tek devijimi i tyre ...
Uh! Avavavaava!!
Ēka fole!!!
Pse, lulet tek plehu e kanė bazėn e vet -pyeti vajza e habitur...
Po, ku qėndruan ato para se tė kalbeshin- e shtroi kundėrpėrgjigjen, djaloshi!
Tek dheu, por superfosfatin dhe plehun e kishin pėrforcim, ushqim rritjeje dhe jetese, plus rrezet e diellit!...
Por, kur atyre ua morėn anėn shirat, tė reshurat dhe i helmuan nė shpirtrat e tyre tė brishtė insektet e jashtme, kur atyre ua rrėnuan krenarinė dhe identitetin e tyre, ato ranė, u dorėzuan dhe e pėsuan- prandaj, i hedhim nė mbeturina...
I dėnuam me kėtė goditje; sepse ato e tradhtuan dheun dhe diellin, u dorėzuan, atyre ua mori anėn e keqja, prandaj duhet pamėshirė tė hiqen!...
Sepse, po t“i lėmė nė mesin tonė- natyrisht se na e zė frymėn pisllėku i tyre.
Sa interesant!
Sa thellė i shtron problemet dhe i gjen kėto krahasime Ty- shtoi ajo.
Puna jote me ato tė ka bėrė t“i kuptosh mė thellė...
Po- ditėn, mbjellė lule, natėn me penė prejė ferra!
Ajo qeshi me kėtė punė dy linjash...
...Dhe vijoi- nuk thonė kot se poetėt janė tė rrezikshėm!...
Po, janė kundėr sė keqes sė njerėzimit ia pėrforcoi mendimin, djaloshi asaj:
nuk ka thėnė kot Platoni se poetėt nuk i kisha lėnė kurrė nė pushtet!
Por, nuk janė tė rrezikshėm pėr lulet more!
Po, nuk janė tė rrezikshėm pėr ato qė kurrė se humbin aromėn e tyre ...
Pėr ato, qė nuk e tradhtojnė
kurrė dheun e tyre!
Sa interesante na doli kjo bisedė nga pėrfundimi - shtoi ajo...
Ty ke merita ia ktheu me dashuri, ai.
Unė as e kisha idenė tė bėja gjatė kėtij takimi, kėtė analizė pėr lulet dhe jetėn.
Ty, ke merita pėr Flamur!
Po - tha ajo unė kam faj, prapė apo?!...
Mė fal qė po ta them hapur moj - por, Ty je njė Burime e madhe frymėzuese pėr mua qė ta qojė mė tej artin letrar- mė beso, ta them pa lajka...
Kur flas me ty gjejė ide tė pashtershme si burimet e maleve tona...
Mbase kjo vjen dhe nga pozita jonė: afėr larg-larg-afėr!
Ja p. sh, ky takim imagjinativ a nuk e nxori njė klithmė artistike apo jo?!
Po, paramendoje sikur tė ishim bashkė me ty, nė natyrė dhe gjetiu: sa krijime tė mėdha arti do tė na kishin lindur, plus lindjet tjera...
Kjo, qė po mė ngjajnė me ty-s“mė ka ngjarė me asnjė femėr tjetėr kurrė!
Interesante shumė! A s“kishe kurrė shoqe ty a, ha,ha, ha?!
Kisha, por nuk i trajtoja me ato kėto ide, me ato, kryesisht flisnim pėr ēėshtje tė artit dhe tė kulturės e me ato pak shoqe atdhetare edhe pėr ēėshtjen kombėtare...
Ne, ishim nė universitet
atėbotė, nuk kishim shumė kohė, na duhej tė pėrcillnim ligjėratat dhe tė pėrgatisnim provimet, kushtet i kishim tepėr tė rėnda nga shumė aspekte: ekonomike, politike, sociale etj....
Pastaj, ty moj bukuroshe nuk e merr me mend ēfarė kohe e errėt nėn hijet obskurantiste jetonim: sikur tė shoqėroheshim kaq lirshėm me ato shoqet tona- thashethemet do tė villnin si vreri pas njė udhėtimi me autobus nė rrugėt tona me gropa, gjatė njė dite vere...
Do tė binin akuza mbi personalitetin tonė dhe tė shoqeve tona si s “ka mė keq...
Ja, Filania po shkon me Filanin, e pamė rrugės pas mėsimit, pėrdridhej si dreqe etj...
Prandaj, ato engjėlleshat e reja iknin shpejt nė shtėpi, posa i mbronin ligjėratat.
Po, si fjalėt qė edhe tani ziejnė tek ne mė - tha me maturi Vesa.
Po, pisllėk mendimesh tė kota, me tė vėrtetė - Ia ktheu Ajri me njė ndjenjė revolte!
Eh! Pėr besė mjerim!
Unė e konsideroj mjerim - shtoi ajo!
Pastaj , xhelozia ende mbijeton si hije e keqe- kjo mė duket shumė absurde...
Pse nuk e fitojmė dot atė qė mund ta fitojmė vetė?
Lirinė personale, kur liria fillon nga personaliteti i njeriut, pra xhelozia ka hyrė kudo, po e gėrryen shoqėrinė tonė po edhe pėrgjithėsisht, shoqėrinė njerėzore si kanceri....
Por, druaj, apo ashtu mė duket mua se: ne shqiptarėt jemi shumė prapa sepse vuajmė sė tepėrmi nga kjo ide e
sėmurė!
Shto kėtu pastaj, idetė e mbrapshta tė hakmarrjes, qė si dikur pėrtej mesjetės po na sjellin aq shumė lot e gjak nė genin shqiptar.
Kėto janė plagė shekullore moj mike!
Por, tani kanė shpėrthyer kataklizma tė reja qė Shqipėria jonė Natyrore kurrė si ka njohur mė parė: plagė tė kapitalizmit tė errėt si: droga, prostitucioni, krimi i organizuar, ka hyrė
mafia politike dhe ekonomike deri nė kupolat shtetėrore , kjo ėshtė tragjike apo jo?! Njė dyzinė pushtetarėsh, tani po jetojnė nė lukse pėrrallore sikur sheikėt e Arabisė, kurse populli i shkretė mezi po ia del tė mbijetoj nga krizat e mėdha qė i kanė rėnė mbi kokė!
Prandaj, po ngjajnė kaq shumė tragjedi nė familjet shqiptare, prandaj po ngjajnė kaq shumė divorcime dhe mospajtime me jetėn, tė cila disa tė mjerė po i qojnė deri nė vetėvrasje, po a ka dukuri mė e shėmtuar se kjo moj?!...
Pashallarėve tė rinj me emblema dhe
uniforma tė pista , jo nga vjetėrsia por nga tradhtia po ju ndihmon jo pak dhe reaksioni ndėrkombėtar i cili gjithashtu ėshtė i mbytur deri nė fyt nga kėto dėshtime morale,homologėt e tyre nėpėr botė po kėto turpe dhe krime i bėjnė pothuaj ēdo ditė, por,atyre sikur nuk u shihen ato- sepse i mbulojnė me jorganėt e pistė e tė trashė pra, me vellot e pasurive tė paskajshme...
Me njė fjalė bota po zien si njė kazan i pistė nga gjarpėrinj dhe shushunja qė nga kėnetat politike po bėjnė kėrdinė!
-Pastaj, dete dhe oqeane idhshėm janė mllefosur nga turp-krimet e tyre, dhe nga revoltat e tyre tė natyrshme po shpėrthejnė uraganet Tsunamet, qė mbi popuj e shtete po bėjnė kėrdinė!
Dhe krejt papritur, Ajrit iu i shkuan mornica; fatet e popujve nė haprimet historike si dikur edhe sot, nuk po vinė as sa njė dėrhem peshė, pėrballė xhelatėsive sė diplomacisė moderne...
Iu duk se po ndeshej me valėt e
fuqishme tė detit, krejt natyrshėm krahu i shkoi mbi krahun e Vesės, gjeti prehje tė fuqishme aty; kjo e qetėsoi disi shpirtin e tij tė trazuar, ia futi gishtat nė valėmiret e flokėve tė zeza si flatra shqiponje, dora i ndaloi nė gjoksin e saj epshor, befasishėm dėgjoi se asaj i rrihte zemra fuqishėm, trupin ia pėrshkoi njė ndjenė e zjarrtė, e shtrėngoi fort dhe e mbuloi me tė puthura tė nxehta dalė-ngadalė , i dukej se po i pushtonte valėt detare, dashuria ia freskoi shpirtin, madje pėr njė ēast iu duk se jo njė ditė, por njė shekull e kishte mundur krejt botėn armike, i gjendur pranė e pranė njė mikeshe kaq tė sinqertė dhe besnike...
Ora letrare kishte filluar, ata u ulėn pranė e pranė, ai e priste radhėn tė lexonte poezi me tematikė qėndrese dhe mallėngjimi tė hidhur tė fushėbetejave jetėsore nga mėrgimi!
Dritarja qiellore, mbeti hapur!...
Deti marshonte rrugėn e tij me vorbullat e fuqishme gjelbėroshe!...
Bota, sėrish po ballafaqohej me paqe e luftėra!....
Vesa dhe Ajri krenarisht edhe me artin letrar po ecnin
tė pėrqafuar me sy nga Shqipėria Natyrore!
Suedi, Mė 22.07. 2007
|
|
