| Vizitorët online në arkiv:
vizitorë |
|
| » HIDROPOLITIKA |
| Postuar mė datėn: 2008-03-17 08:44:14 nga admin1 :: Kategoria: Opinione |
| » Opcionet për artikullin |
|
Disa muaj pėrpara se tė shpallej Plani i Ahtisaarit me 17 shkurt 2008, pėr tė na dhėnė njė pėrshtypje se megjithatė mėvetėsimi po na troket te dera na trembnin me mungesa mallrash e krizash urie, se demek Serbia do tė na bėnte njė embargo produktesh ushqimore. Por sa tė gjasshme ishin dhe janė paralajmėrime tė atilla?
|
|
Shkruan: Salih MEHMETI, Prishtinė
Poqėse Serbia do tė vinte nė zbatim njė embargo produktesh, ajo patjetėr se pos krizės nė Kosovė do tė pėrfytej edhe me njė krizė brenda vetės sė saj meqė do tė pėrjashtonte njė vend eksporti. Vetėm gjatė njė viti Serbia arkėton mbi njė miliard e gjysmė euro nga mallrat e saj qė ushtrojnė njėfarė monopoli nė Kosovė, duke ia zėnė frymėn prodhimit vendor nė Kosovė. Pasoja mė afatgjatė pėr tė do tė ishte se shqiptarėt do tė orientoheshin kryekėput drejt mallrave vendore duke i hapur rrugė njėsimit tė njė tregu mbarėshqiptar. Pra, pa fjalė kjo do tė ishte njė penallti pėr ne. Ndaj, edhe nuk e zbatojnė njė masė tė tillė qė do tė ishte nė interesin tonė. Por, Serbia ka njė kartė tė hatashme nė duar qė mund tė pėrmbysė nė dakik situatėn. A ėshtė e mundur qė Serbia po gatitet tė bėjė njė embargo ujore?
Kjo kartė e rrezikshme nga zyrtarė tė qeverisė serbe ėshtė publikuar me kursim nėpėr deklarimet zyrtare, meqė duke e ruajtur tė fshehtė si tė tillė rreken qė ta zbatojnė me sa mė pėrpikmėri.
Ēprej vitit 2000 Rusia ka arritur njė sipėri tė hatashme politike si manifestim i rritjes sė shpejtuar ekonomike. Pėrmes kartės ekonomike Rusia ka fuqizuar rolin e saj karshi Europės. Duke i gėrshėtuar resurset e saj tė pamatshme tė gazit dhe vajit natyror me nepsin e saj hegjemonik Rusia ka arritur qė tė ringjallė ekspansionin e saj drejt Europės. Madje, nė nėntor tė vitit tė kaluar Rusia pėrmes pėrbindėshit makroekonomik Gazprom kėrcėnonte Ukrainėn, duke shestuar dhe ndihmuar klikėn proruse nė atė vend. Nė fillim tė marsit tė kėtij viti njė gjė e tillė veēse u pėrsėdyt njėmend. Rusia zvogėloi importin e gazit drejt Ukrainės pėr 35%.
Kėsodore, Serbia tash e tutje mund tė fillojė shantazhet dhe kanosjet nė drejtim tė vendit tonė jo me naftė e gaz, por me ndėrprerjen e resursit mė tė domosdoshėm pėr jetė - ujin.
Resurset ujore duke qenė ekzistenciale pėr mbijetesėn kolektive njerėzore pėrbėjnė pasurinė mė tė domosdoshme pėr qėndrueshmėrinė e njė vendi. Resurset ujore shpeshėherė janė bėrė objekte zėnkash e luftėrash midis shteteve qė kėrkojė pėr hesap tė vet hisen nėpėr vendburime uji. Pėrshembull, nė Azinė jugpėrėndimore kanė trandur botėn dhjetėra pėrfytje shtetesh pėr rrjedha ujore. Ta pėrmendim kėtu pellgun e lumit jetik tė Jordanit, pėr tė cilin ngulmojnė nė mėnyrė instrasigjente Izraeli, Palestina, Libani dhe Jordania. Njė gjendje e njėsojtė thuajse paraqitet edhe me Turqinė dhe shtetet nė jug tė saj qė kanė shkaktuar jo pak tendosje politike. Pasja e burimeve ujore nga njėri shtet e gjen vendin tjetėr nė pikė tė hallit nė kohėn kur ka mungesa vjetore tė ujėrave. Marrja e burimeve ujore ėshtė njė vazhdim ndryshe i luftės. Logjika ėshtė e qartė: shkatėrroji armikut qasjen nė ujė dhe do ti kesh bjerrur fuqitė e tij pėr luftė.
Mungesa e ujit zvogėlon produktet ushqimore, rėndon varfėrinė dhe sėmundjet, nxit migrimet e mėdha dhe pengon autoritetet shtetėrore dhe mundėsitė pėr tė qeverisur shkruan Thomas Homer - Dixon nga Universiteti i Torontos.
Duket se Serbia e ka nuhatur me saktėsi kėtė thembėr tė Akilit ndaj Kosovės. Me shpalljen e pavarėsisė formale i ėshtė hedhur shqelm juridiksionit tė kėsaj pavarėsie, ēka domethėnė se nė Kosovė ėshtė krijuar njė boshllėk juridik nė tė cilin vetėm shteti i bazuar nė tė drejtėn ndėrkombėtare (Serbia) ka tė drejtė shfrytėzimi tė pasurive tė brendshme tė Kosovės. Aq mė keq kur dihet se nė deklaratėn e pergamentė tė 17 shkurtit askund nuk pėrmendet shkėputja nga Serbia. Vetė fakti i mirėpritjes sė pranisė sė huaj mbisovrane dėfton se nuk ka kurrfarė shtetėzimi juridik tė Kosovės, ashtu ēfarė e ka pėrmbledhur me mendjembrehtėsi Kastriot Myftaraj: shpallje e pavarėsisė dhe moratorium (pezullim) juridik i saj. Meqė nuk ekziston kurrfarė pėrkufizimi juridik i Kosovės sė brendshmi, atėherė i lihet Serbisė pacenueshėm e drejta pėr disponimin e pasurisve minerare dhe ujore tė Kosovės. Jo rastėsisht Serbia gjatė negociatave tė Prishtinės dhėnėse (term me tė cilin krenohej Fatmir Limaj) pati piketuar njė strategji tė trefishtė: pėrmes decentralizimit i ka zgjeruar territoret e komunave panserbe, zgjerim i cili ka pėrfshirė pika tė pėrveēme strategjike malore (vargmalet Rodope, Karadaku jugor, Mali Mokna), vendburime minerare (Kishnicė, Artanė) dhe resurse tė tėra ujore (Liqeni i Ujmanit nė veripėrėndim tė Kosovės, rrjedhėn e lumit Graēanka qė furnizon liqenin e Badocit).
Rrafshi i Kosovės nė tėrėsi pėrfshin njė sipėrfaqe prej 6580 km2 ose 60% e territorit tė Kosovės, ku sipas regjistrimeve tė moēme tė 1981ės kishte mbi 950.000 banorė me njė dendėsi tė thekshme prej 144 banorė nė km2. Sa i pėrket hartės hidrografike, Rrafshi i Kosovės ka njė rrjet tė varfėr ujėrash. Lumi kryesor ėshtė Sitnica, degė e Ibrit, e gjatė 90 km, me njė prurje tė ligshtė ujėrash. Vetėm gjatė muajve tė nxehtė tė verės, niveli i ujit nė Sitnicė zbret nė 2.5m3/s qė pėrfaqėson gati njė tharje tė saj. Uji i kėtij lumi ėshtė i papėrdorshėm si rrjedhojė e deponimit tė pafre tė mbeturinave dhe ujėrave tė zeza.
Nė vitet e fundit si pasojė e mbizotėrimit tė temperaturave tė larta ėshtė vėrejtur njė mungesė marramendėse e ujit kudo nėpėr Ballkan. Kėshtu pėrshembull liqeni i Ohrit i dyti nė Ballkan pėr nga madhėsia ėshtė mpkaur si asnjėherė mė parė.
Kurse nė Rrafshin e Kosovės ku ėshtė pėrqėndruar dendėsisht pjesa mė e madhe e popullsisė sė Kosovės, niveli i ujėrave nė liqenet artificiale tė Batllavės dhe Badocit ka minusuar pėr disa metra. Pėr mė tepėr Serbia ka vėnė nė dyshim edhe liqenin mė tė rėndėsishėm artificial nė Kosovė, atė tė Ujmanit nė komunėn e Zubin Potokut. Liqeni artificial i Ujmanit (85% e tė cilit ėshtė nė Kosovė) grumbullon 390 - 410 milionė m3 ujė, sasi e cila ėshtė pakrahasimisht mė sipėrore se tė gjitha liqenet e tjera artificiale nė Kosovė (liqeni i Batllavės njehėson rreth 40 milion m3 ujė, Radoniqi 113 milion m3 ujė).
Uji i liqenit tė Ujmanit pos qė shfrytėzohet pėr pije, shfrytėzohet edhe pėr ujitjen e 20.000 ha tokė bujqėsore dhe veēmas pėr komplekset elektroenergjetike nė Kastriot (rreth 130 milionė m3 ujė). Nė rast tė ndėrprerjes sė ujit i cili shėrben pėr sistemet e ftohjes dhe avullimit nė termocentralet A dhe B vendi do tė pėrballej me njė katastrofė tė paparė.
Krejt kjo varėsi nga liqeni i Ujmanit, ka bėrė qė Serbia me kohė ta futė nė kontrollin e saj kėtė liqen, ndonėse nuk e ka deklaruar zyrtarisht. Nė kėtė avaz apokaliptik pėr gjendjen hidrografike, Serbisė i mundėsohet njė pozicion i sertė politik i cili shqiptarėt do ti sprapste pa pėrdorur bajonetat.
Zėdhėnėsi i KFOR - it i pat deklaruar agjensisė Reuters se KFOR - i do ti sigurojė tė gjitha pikat strategjike duke pėrfshirė edhe Ujmanin pėr tė cilin deklaroi se jemi duke e monitoruar. Po pra janė duke e monitoruar. Vetėm kaq! Monitoronin edhe atėherė kur falangat e Millosheviqit zbuan me pėrdhunė dhjetėra mijėra shqiptarė nga veriu i Mitrovicės. Kanė monitoruar edhe djegiet e pikave doganore nė Bajė dhe Jerinjė. Kanė monitoruar edhe kufijtė mė tė sigurtė nė Ballkan nė Mutivodė ku rezervistėt serb plagosen 19 pjesėtarė tė SHPK - sė. E ēpunė tjetėr kryen KFOR - i pėrveē sehireve!?
Duke mos pasur njė gjithshtrirje tė juridiksionit tė pavarėsisė, pėrveē atij tė BE - sė, Serbia do tė luajė cicmic mė rubinetin e ujit. Kjo veēse fortifikon komunat serbe tė cilat do tė kishin furnizim tė rregullt me ujė tė pijshėm, kurse komunat shqiptare njė furnizim i cili seē herė po vihet para sprovave dhe pikėpyetjeve tė mėdha. Vetėm vėrejeni se ēfarė epėrsie gėzon komuna e Graēanicės ndaj asaj tė Prishtinės; nėpėr territorin e Graēanicės kalon lumi Graēanka, damari kryesor i cili e furnizon liqenin e Badocit. Ēka do tė ndodhte sikur komuna e Graēanicės e pushtetizuar me autoritet tė hekurt tė bllokonte lumin e Graēankės? Njė krizė e vėrtetė uji.
... Gjatė gjenocidit ruandian (gjenocidi nė Ruanda 1994, shėn. imi S.M) korpuset ushtarake ndotėn lumenjtė dhe burimet e ujit, ēka rriti pasojat e pėrhapjes sė sėmundjeve infektuese. Lumi i Danubit poashtu ka qenė i ndotur gjatė luftėrave nė ish Jugosllavi, njėsoj siē ka ndodhur nė Bosnjė dhe veēmas nė luftėn e Kosovės - shpėrfaq njėrin nga aspektet e rrezikimit tė popullatės nga infektimi i planifikuar i ujėrave, Bezen B. Coskun hulumtues pėr marėdhėnie ndėrkombėtare dhe studime europiane pranė Universitetit tė Loughborugh - it nė Britani tė Madhe.
Dikur Serbia pushtonte pėrmes armatės, akademisė dhe kishės ortodokse pansllaviste, ndėrsa tani ka vėnė nė pėrdorim artilerinė e quajtur hidropolitikė aq e pavėrejtur nga tė palodhshmit monitorues ndėrkombėtarė tė cilėt duatrokasin se Serbia po e demokratizon vetėn. Vetėm nė javėt pasuese tė 17 shkurtit, nė Beograd u dogjėn disa ambasada shtetesh perėndimore, pėr tė cilat u reagua nė mėnyrė tragjikomike nga Perėndimi. Pastaj BE - ja seē ndante pleqėsinė: Eja e nėnshkruaj MSA - nė. Ndėrkaq, kėtė rast tė arrirė pėr ti dhėnė njė shqelm politik Serbisė, deputetėt e parlamentit tė Kosovės e shfrytėzonin duke miratuar brenda njė ore nga dhjetė ligje tė tėra nga Pakoja e Ahtisaarit, pėr njė orė dhjetė herė rehabilitohej Serbia. Kėta politikanė asnjėherė tė vetme nuk fiqiruan se shumė mė e vlefshme do tė ishte ngritja e zėrit pėr mbrojtjen me ēdo kusht tė resurseve ujore tė Kosovės. Si duket ata do tė hapin sytė kur populli do tė shpėrthejė nėpėr protesta me shishe e kova nė duar: Duam ujė! Siē ka thėnė Bajroni nė njė rast: Derisa tallet me vuajtjen, njeriu kurrė nuk do tia dijė vlerėn ujit.
14 mars 2008
|
| --------- |
| • TITUJ TĖ NGJASHËM |
Warning: mysql_query() [function.mysql-query]: Unable to save result set in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1120
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_fetch_array(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1130
Warning: mysql_num_rows(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /home/arben/public_html/lajme/archive/arkivi.php on line 1330
Kliko kėtu pėr tė vazhduar tek faqja kryesore » |
Copyright © 2000-2008 DERVINA.COM - Tė gjitha tė drejtat e rezervuara
Arkivi u punua nga A.Nushi - Webmaster |
|
