| Vizitorët online në arkiv:
vizitorë |
|
| » NGA KORNIZA E DRURIT NĖ ATĖ TĖ HEKURIT |
| Postuar mė datėn: 2008-06-23 05:10:20 nga admin4 :: Kategoria: Opinione |
| » Opcionet për artikullin |
|
Shkruan: Afrim Morina
Kishim njė Kushtetutė tė importuar nga jashtė, qė quhej Kornizė Kushtetuese. U pat ngrit pluhur atė botė, e pranojmė, nuk e pranojmė, folklor patriotik e tradhti, por nė fund u pajtuan tė gjithė pėr ta mbėshtetur dhe vepruar pėrbrenda kornizave tė saj. Ajo Kornizė ishte nga druri dhe mund tė ndryshonte po tė kishin vullnet aktorėt qė zbatonin dhe mbėshtetnin atė. Hapėsirė pėr tė vepruar kishte mjaftė, sepse me punė sistematike, tė menēur ajo mund tė tejkalohej dhe bashkėsia ndėrkombėtare nuk mundė tė lejonte tė mbetej prapa rrjedhave. Mungonte kėmbėngulėsia dhe gjėrat i ishin lėnė stihisė dhe ndėrgjegjes sė UNMIK-ut. |
|
Nėpėrmjet saj mund tė zhdukej pushteti paralel (lexo juridiksioni i Beogradit nė Kosovė, thėnė shqip, territore tė pushtuara pas lufte, me ndihmėn e miqve tanė, kryesisht atyre francez, sepse Franca duhej paguar haraēin Beogradit pėr mbėshtetjen qė na jepte gjatė kohės sė bombardimeve) dhe tė shtrinte mbikėqyrjen nė gjithė hapėsirėn. Kėta, pushtetarėt, gjithnjė e mė tepėr e futėn nė krizė politike dhe ekonomike Kosovėn dhe qytetarėt e saj e dėrmuan gjatė marsit tė vitit 2004. Mė tragjikja, mė mirė e kuptuan ndėrkombėtarėt se sa tanėt dhe ata dolėn me analiza tė thuktė dhe bėnė planin e bisedimeve, nxorėn nė skenė Marti Ahtisarin, ndėrsa tanėt filluan me kritika, me tė njėjtin zhargon tė vitit 1968, 1981, 1989, 1990, 1996/99. Me kėtė menduan se kryen obligimin qytetar, se populli nuk po i kuptonte qė ata mundoheshin pėr tė kryer misionin e vet pushtetar.
Kjo Kornizė mund tė thyhej edhe nė fusha tjera tė jetės, pėr shembull, nė ekonomi pėr ti dhėnė shtytje zhvillimit tė saj aty ku ka pasur mundėsi, sepse nuk ka qenė shkatėrruar gjithēka, por kėtė e shkatėrron UNMIK-u me politikėn e tij shkatėrruese, me moton tė nisemi nga fillimi nė tė gjitha sferat e jetės, qė nga kuadri e tutje. Pastaj fillon loja finale pėr administrim tė gjithė pasurisė nė Kosovė nga ndėrkombėtarėt dhe na del e famshmja- privatizimi. Kėtu janė dy ēėshtje qenėsore 1. tė privatizohet gjithēka 2. dhe privatizuesit duhet tė jenė ato firma qė janė prodhues tė llojit tė njėjtė. Shqiptarėt e Kosovės nė mėnyrė automatike u pėrjashtuan nga kjo lojė, por mė e keqja ėshtė se Kosova po i shitet tregut tė jashtėm pa ndal fare pasuri pėr vete si shtet! Kėtu u bė edhe loja tjetėr, e padukshme pėr qytetarėt, u privatizuan vetėm objektet dhe hapėsira e saj sipėrfaqėsore, por lėnda e parė u mbeti falas privatizuesve, shembull, ēimentorja nė Elez Hanė, Ferronikeli etj. Ekonomistėt tanė tė famshėm i kanė futur veshtė nė lesh dhe nuk marrin guxim tė paktėn pėr tė sqaruar se ku po shkon pasuria e Kosovės dhe bashkė me tė edhe Kosova. Kanė mundur tė kėmbėngulin qė tė shtinė nė qarkullim mjetet nga privatizimin pėr investime tė reja prodhuese, e jo tė lejohen qė ato mjete tė jenė tė vdekura pėr qytetarėt tanė.
Kanė mundur tė kėmbėngulin nė administrimin e KEK dhe jo tė investohet afro gjysma e mjeteve sa duhet pėr tė ndėrtuar kapacitetin prodhues tė energjisė nė Kosova C dhe ne pėrsėri tė jemi nė terr si nė shtetet e porsalindura dikur nė Afrikė.
Kanė mundur tė mos e pranojnė fare Trusnin e pensioneve, por nėse janė detyruar, tė paktėn tė mbeteshin mjetet nė Kosovė dhe Qeveria tė qeveriste me ato, e jo njė grup njerėzish tė pa autoritetshėm tė qeverisin me to dhe mjetet tė qarkullojnė jashtė Kosovės.
Me tė vėrtet populli nuk i kuptoi! Ata nuk ishin nė dijeni se nuk zbatonin vullnetin e votės sė tyre, sepse shtypi i verdhė ngriste lartė bėmat e pushtetarėve, problemet me tė cilat ballafaqoheshin dhe rezultatet qė arrinin nė tė mirėn e ēėshtjes kombėtare.
Ky nėnshtrim i pushtetarėve tanė na solli njė Kushtetutė tė re. Me tė vėrtet njė model kushtetute, sepse Kosova ėshtė sui generis dhe gjithēka duhet tė jetė e veēantė qė bėhet te ne. Kjo Kushtetutė nuk tregon se kush e popullon kėtė territor dhe sa kilometra katror zė kjo hapėsirė. Mirėpo, kjo ka edhe njė tė veēantė qė nuk e ka asnjė kushtetutė nė botė. Kėtė veēanti nuk e kanė edhe kushtetutat diktatoriale, sepse aty tė paktėn pėrcaktohet kush ka tė drejtė ta ndėrrojė atė. Kjo Kushtetutė jona tash ka hyrė nė kornizė ēeliku, sepse nga ēeliku prodhohen mjete ushtarake qė nė kėsi rasti vetėm ajo mund ta zhbllokojė Kushtetutėn antikombėtare. Kėtu mė nuk ēojnė peshė mendjet e ndritura tė kombit, qė me sugjerime e tyre mund tė ndryshojė diēka, tė paktėn nėpėrmjet amendamenteve. Kjo nga tė gjitha anėt ėshtė e blinduar dhe roje kėsaj blinde i bėjnė pushtetarėt tanė dhe nė grykėn e saj ėshtė njė flamur, pėrsėri sui generis, se tė mohosh flamurin tėnd tė larė nė gjak me shekuj, duhet tė jenė veprime tė veēanta tė pushtetarėve.
Ligji i Hamurabit ka pėsuar ndryshime dhe janė nxjerrė ligje gjithnjė e mė tė mira pėr nevojat e qytetarėve. Karta e Madhe e Lirive nė Angli ishte bazament pėr Kushtetutė dhe ligje qė e shpinin pėrpara kombin anglez. Deklarata e Xhefersonit i hapi dyert e njė qytetėrimi me ligje dhe veprime demokratike kombit amerikan. Martin Luteri nė fillim ishte i kritikuar me plakėn e vet kanonike, por mė vonė u kuptua se kishte bėrė reformė dhe u mbėshtet edhe nga shumė tė tjerė. Kėto janė disa shembuj, ku nga njė akt i vogėl modest por pėrmbajtjesor tė krijohet bazė me pėrmasa qytetėrimi.
Ne nė vend se nga njė Kornizė Kushtetute tė shkonim pėrpara, pėr tė paraparė shumė gjėra, pėr tė pėrmirėsuar gabimet historike qė i bėnė pushtuesit ndaj nesh, ne shkuam nė drejtim tė krijimit tė njė Kushtetute tė blinduar, pėr tė mos pasur mundėsi ta zhbllokojmė, por kjo ti lehet nė dorė kur tė duan serbet ta bėjnė kėtė, njė pėrqindje qė nė shtetet mė demokratike nė botė nuk ua lejojnė kėtė komoditet pakicave tė veta. Pėr veprim tė tillė u ka lėnė hapėsirė vet Kushtetuta nėpėrmjet decentralizimit tė pushtetit lokal. Shtypi i verdhė na e trumbetoi si njė e arritur e madhe e civilizimit botėror, madje se ne jemi tė parėt qė e vėmė nė praktikė kėtė model. Pėrsėri sui generis.
Dikush do tė parashtronte pyetjen, e si mundėn serbėt ta bėjnė njė gjė tė tillė nėpėrmjet decentralizmit?
Shumė thjesht. E para ata tash do tė insistojnė tė krijojnė edhe pesė komuna me model tė tillė. E kur tė krijohen ato, atėherė shpallin pavarėsinė territoriale dhe bashkėngjitjen me Beogradin, sepse po krijon lidhje funksionale me Serbin dhe Kosovėn e ndajnė nė dy pjesė.
Si duket mė nė fund serbėt janė kthjellur dhe faktori ndėrkombėtar na ka studiuar shumė mirė dhe filozofinė politike tė ngulitur nė kokėn tonė, se gjithēka refuzojnė serbėt duhet pranuar, po e bėjnė me marifet. Ata kundėrshtojnė decentralizimin, ne e mbėshtesim, ata kundėrshtojnė Kushtetutėn, ne e mbėshtesim, ata kundėrshtojnė flamurin, ne e mbėshtesim, ata kundėrshtojnė himnin, ne e mbėshtesim, ata kundėrshtojnė privatizimin, ne e mbėshtesim, ata kundėrshtojnė trustin e pensioneve, ne e mbėshtesim ata... ne e mbėshtesim! Filozofi i thonė kėsaj! Edhe pėr kėtė jemi sui generis!
Kjo Kushtetutė duhet zbatuar. Si tė zbatohet kur nuk ka tė precizuar kufijtė e vet tė juridiksionit!? Si tė zbatohet kur nuk dihet se kush ka pėr kompetencė tė ruaj kufirin?! Si tė zbatohet kur nuk dihet se kush ka pėrsipėr sigurinė e shtetit?! E pse presidenti Sejdiu tė zbatoi atė, tė heq dorė nga njėri post, kur nuk janė tė precizuara ato mė vitalet, qė karakterizojnė sovranitetin e shtetit.
Dikur daja Hill Rugovėn e pati dėrguar nė Banjė tė Malishevės, ndėrsa sot daja Ahtisar i dėrgon edhe mė larg, madje nė Kėshillin e Sigurimit, pa marrė parasysh se nė ēfarė cilėsie hyhet aty. Ishte dikur njė marrėveshje e arsimit e nėnshkruar nga Kryetari i Jugosllavisė Sllobodan Millosheviq dhe i dr. Ibrahim Rugovės, ishte dikur njė takim i Kryeministrit Maqedon dhe Kryeministrit tė Kosovės Bajram Kosumit, por nė njė bife private. Ishte... por edhe do tė jenė, pėrsėri shtypi i verdhė, si ato frizerkat qė i rregullojnė nuset, do tė rregullojnė lajmet joshėse pėr shqiptarėt.
Prishtinė, 23.06.2008
|
| --------- |
| • TITUJ TĖ NGJASHËM |
|
Copyright © 2000-2008 DERVINA.COM - Tė gjitha tė drejtat e rezervuara
Arkivi u punua nga A.Nushi - Webmaster |
|
