| » Opcionet për artikullin |
|
Shkruan: Dr. Asan LUĒI
Dekreti hyri nė fuqi nė Shqipėri mė 4 korrik 1940 edhe pas vendimit pėrkatės (lexo kuisling H.L) tė Kėshillit tė Epėrm Korporativ ( lexo Koperativ- H.L) shqiptar , ligji nr 319, Kutia e Pandorės u hap. Pas sulmit fashist italian nga toka shqiptare e pushtuar, mbreti grek shpalli tė ashtuquajturit "ligje tė luftės" mes Greqisė e Italisė , pėrfshi Shqipėrinė "doemos", mė 1 dhjetor 1940 ( nr 2636, 1940 dhe 2637 , 1940). Sipas kėtyre ligjeve pėrcaktohet shteti armik, shtetasit armiq dhe veprimet greke ndaj pasurive tė tyre nė territorin grek (lexo dhe trojet etnike shqiptare nė Greqi-H.L) tė cilėt hynė nė fuqi qysh ėm 28 tetor 1940, d.m.th ditėn e sulmit fashist italin mbi Greqinė, me prapaveprim. Kėshtu, rreth 800 pasuri tė shtetasve shqiptarė qė banonin ose jo nė Greqi nė atė kohė, tė vlerėsuara nė 350 milionė tė ēdo natyre, sidomos pasuri tė paluajtshme etj., u kaluan nėn ēizmen e ministrisė sė Financave greke dhe zyrave vendore lokale dhe, mė vonė, iu dhanė nė pėrdorim personave tė tjerė me kushte diskriminuese pėr shqiptarėt pronarė, megjithė rregullimet e qeverisė kuislinge tė Colakoglusė nė prill 1941, ligji nr 13, 1944.
Nga 27 qershor 1944 deri nė mars 1945 Greqia monarkofashiste urdhėroi ushtrinė e saj " nacionaliste greke" tė Napoleon Zervės, komandant i EDES ( milicia nacionaliste e djathtė fashiėste) , e cila pėrzuri me dhunė gjaksore, sipas burimeve zyrtare shqiptare, rreth 20 mijė shqiptarė ēamė, pjesa dėrmuese e fesė myslimane ( turq sipas shovenėve grekė) nga zonat e Epirit (prefektura e Thesprotisė), pasi grekėt vranė 2400 vetė, mes tė cilėve fėmijė, gra, pleq etj., mbi 2 mijė vetė vdiqėn rrugės sė eksodit masiv nga uria apo nė kampe. Tė mbijetuarit e kėsaj tragjedie biblike u vendosėn nė Shqipėrinė mėmė.
Shqipėria e vetėēliruar, aėntare e denjė e koalicionit antifashist botėror, u ēlirua nga pushtuesit fashistė italianė e gjermanė mė 29 nėntor 1944 dhe u shpall Republikė Popullore mė 11 janar 1946, pasi pėrjetoi shkatėrrime tė mėdha dhe u derdh gjaku i 28 mijė yje tė pashuar tė kombit tonė, veē, atyre qė eabė nė trojet shqiptare, jashtė kufijve administrativė. KANĒ-i i Shqipėrisė sė rė miratoi ligjin nr.61, i cili shfuqizoi dhe bėri nul ( zero me xhufkė) tė gjitha normat juridike tė miratuara dhe tė shpallura gjatė kohės sė pushtimit italian dhe gjerman, pas edhe vendimeve historike tė Kongresit tė Pėrmetit nė 1944. Kėshtu edhe ato qė lidheshin me statusin e Shqipėrisė nė konfliktin ose jo tė saj tė luftės 1940-1941 me Greqinė, apo marrėveshjet nėnshtruese zogiste me fuqitė e tjera diplomatike ose jo.Greqia nėnshkroi Traktatin e Paqes me Italinė nė 10 shkurt 1947, ku Italia zotohej se do tė respektojė pavarėsinė dhe sovranitetin e shtetit grek dhe se i quajti tė pavlefshme tė gjitha aktet e marrėveshjet qė kishin hyrė nė fuqi midis Italisė dhe autoriteteve shqiptare qė prej 7 prillit 1939 deri nė 3 shtator 1943, ato qė u pėrmendėn me lart. Por sėrish, gjatė luftės civile greke 1945-1949, sipas statistikave zyrtare shqiptare, mbi 70 mijė qytetarė grekė, mes tyre dhe shumė vetė me origjinė shqiptare, banues nė zonat e Kosturit, Konicės, malit tė Gramozit, etj., e kryesisht nga familjet e anėtarėve tė EAM
( lėvizja e majtė komuniste greke) erdhėn nė Shqipėri si rezultat i veprimeve luftarake nė Greqi. Njė pjesė e tyre qėndroi nė Shqipėri dhe shumica mėrgoi nė B.S, Bullgari, Hungari, etj. Kėshtu filloi njė kalvar tjetėr ogurzi pėr shqiptarėt nė Greqi. Mė 23 maj 1947, Gjykata e Janinės shpalli fajtore nė mungesė (vendimi nr. 3441 ) 1930 ēamė pėr bashkėpunim me forcat pushtuese fashiste, njė pjesė me dėnim me vdekje dhe konfiskim tė pasurisė, qė autoritetet lokale i morėn nė dorėzim me ligjin urgjent tė 1539/1938. Pėr tradhėti tė lartė ndaj Greqisė, gjykata i shpalli fajtorė dhe ēamėve iu hoq shtetėsia greke (protokolli 49343/e72,29/10/47 dhe 3976 i ministrisė sė Jashtme greke). Pasutirė e ēamėve nė prefekturėn e Thesprotisė u shpronėsuan me urdhrin mbretėror U.B 2185/152 dhe me vendimin 2781/54. Pasuritė bujqėsore dhe blegtorale tė ēamėve iu shėprndanė grekėve pa tokė. Pasuritė ēame tė qyteteve ua ndanė me konkurs apo ua dhanė banorėve tė pastrehė ( ec e gjeje tė vėrtetėn !). Nė Greqi u shpallėn dhe dy dekrete (14882 dhe 3574) mė 7 qershor dhe 9 korrik 1947 qė pėrjashtuna nga zbatimi i ligjit nr 2636, 1940 personat e etnisė greke tė pėrkatėsisė fetare ortodokse dhe me shtetėsi shqiptare, gjithsej 150 prona me qė grekėt i quajnė me origjinė greke (fetare ). Nė 1948, u miratua dekret ligji nr. 1138 qė amendoi nenin 212 tė ligjit nr 2636, 1940 dhe shpalli se Ligji i siėprshėnuar pushon sė qėni nė fuqi me njė vendim tė pėrbashkėt tė kreut tė qeverisė, ministrit tė Jashtėm tė Financave dhe tė Drejtėsisė. Por, pas njė kohe, sėrish dredhia greke nxorri ligjin 4506 tė 1956 qė hyri nė fuqi dhe vendosi se "do tė bllokohen nė mungesė tė njė leje speciale tė gjithė aktet juridike tė lidhura me pronat e vendosura nė tokėn greke tė tė gjithė personave me origjinė greke, shtetas shqiptarė dhe banues nė Shqipėri". Lufta e ftohtė vazhdonte prush. Por nė konjukturėn ndėrkombėtare ballkanase dhe ndėrkombėtare tė kohės, marrėdhėniet diplomatike mes Shqiėprisė dhe Greqisė u vendosėn nė nivel ambasadash mė 6 maj 1971, pa prekur ēėshtjet konkrete negative mes tė dy vendeve, duke i lėnė varur nė tė drejtėn ndėrkombėtare publike. Por Kėshilli i Shtetit tė Greqisė dhe gjykata e Lartė greke morėn vendimin SE 2327/76 tė 1976 ku pohohet se, sė pari, Shqipėria pushon sė quajturi si shtet armik qė kur me tė janė vendosur marrėdhėnie tė rregullta diplomatike dhe, sė dyti, se pushon sė qėni nė fuqi dhe zbatimi pėrkundrejt Shqipėrisė i ligjit nr. nr 2636, 1940 lidhur me gjėndjen e luftės, pushim qė sjell si pasojė tė menjėhershme shfuqizimin automatikisht tė sekuestrimit tė pasurive shqiptare tė pranishme nė territorin grek. Ky vendim duhej t'u rikthente tė drejtėn pronarėve tė ligjshėm shqiptarė, por sėrish vijoi dredhia greke. Nė 1987, qeveria socialiste greke e Andreas Papandreut deklaroi formalisht tė shfuqizuar gjendjen e luftės, i cili nuk u votua kurrė nė ndonjėfarė mėnyre nė parlamentin grek apo nė presidencėn greke etj. Kėshtu kjo deklaratė u bė tėrėsisht e natyrės politike, dredhi e radhės, pa asnjė rėndėsi reale. Nė vitet '90 gjoja mbaroi lufta e ftohtė dhe trokiti epoka e demokracisė pas pėrmbysjes sė komunizmit edhe nė Shqipėri. Ramiz Alia, president i Shqiėprisė shtroi ēėshtjen nė diskutim nė 1991 me presidentin Micotaqis, por dinaku grek i tregoi dhėmbėt shoven demokratit tė konvertuar fqinjė se "ēamėt kanė bashkėpunuar me pushtuesit, por do tė trajtohet problemi i pasurive tė tyre" nė kalendat greke"!? Megjithatė kėtė demagogji dhe armiqėsi tė vjetėr grekomadhe, mė 1991 dhe nė 1995, shėrbimet juridike tė ministrive tė jashtme ndėrsjelltas do tė trajtonin synimet pasurore reciproke pėr pronat nė tė dy vendet. Nė kėtė klimė euforike demokrate euroatlantike, nė mars 1996 mes Greqisė dhe Shqiėprisė firmoset traktati i Mirėkuptimit, Fqinjėsisė sė Mirė, Bashkėpunimit dhe Sigurisė. Populli thotė "fjalė tė mira dhe gurė nė trastė"! Kėshtu i ndodhi edhe PD-sė dhe prijėsit tė vet Sali Berisha, se ky traktat duhej t'i mbyllte armiqėsitė dhe grindjet pafund greke nė tė kaluarėn, pasi ky traktat pėrfaqėson, tė themi realisht mbylljen juridike tė synimeve territoriale grekomėdha, se traktati ka zotime e pohime reale, mpor qėpėr dredhiėn greke janė tė parealizueshme. Edhe nė 1998 presidenti Rexhep mejdani ( 1997-2002) synoi me presidentin grek Kosta Stefanopulos realizimin e lirive dhe tė drejtave t ėnjeriut ( tė qarkullimit tė lirė, besimit e sidomos ato pasurore etj.) por mbeti pa ėprgjigje , ndėrsa mė vonė po nė 1998 Greqia miratoi njė ligj pėr rregjistrimin e pronave tė patundshme, ku pohohet e zeza mbi tė bardhė se " pronat qė rezultojnė pa pronar nė momentin e rregjistrimit do t'i nėnshtrohen shpronėsimit publik dhe pėr ato mund tė ketė ankim gjyqėsor brėnda tre vjetėve nga miratimi i kėtij ligji." Por ndodhi cudia, dredhia e rradhės pasi nė qershor 1999, ambasada shqiptare nė Athinė mori pėrgjigjen e njė kėrkese tė saj nga ministria e jashtme greke, e cila pohonte se tashmė ligjet greke nr nr 2636, 1940 dhe nr 4506 tė 1965 janė akoma nė fuqi nė Greqinė mike! Sėrish kėrkesat shqiptare bien nė pusin grek historik tė thellė. Dhe ėpr mė tepėr traktati i 1996 nuk pi mė ujė! Se kryreministri grek Simitis nė 2001 i pohoi kryeministrit Ilir Meta se cėshtja came " kjo cėshtje rezulton e mbyllur"! vajtėn pėr dhjamė qeni edhe takimete kryeministrit Fatos Nano nė Kretė, etj ku dyert jan ėtė mbyllura ėpr drejtėsi , por tė hapura pėr prapėsi! Po ka dhe mė ! nė 12 janar 2006 gjykata e lartė e greqisė, Aeropagos, shpalli vendimin pėrfundimtar nr 5/2006 , i cili njeh shtein grek si pronar me tė drejta tė plota tė njė prone shqiptare tė sekuestruar mbi bazėn e ligjit nr 2636, 1940 , i cili s'ėshtė gjė tjetėr por ai qė shpalli gjėndjen e luftės mes Greqisė dhe Shqipėrisė dhe sekuestrimin e pasurive tė vendit e tė shtetasve armiq! Me arsyen e dredhive greke tė parashkrimit 20 vjecar tė fituar tashmė jo me urdhėr tė peshkut, por tė shtetit shoven grekomadh! Kėshtu njė shteti marrė hoshi gurin nė pus dhe 100 tė mencur s'e nxjerrin dot! Le tė provojė kush tė dojė. Buzėqesh grekomadhi sot nė shekullin Xxi tė demokracisė , kur Shqipėria dhe trojet shqiptare janė vetėm miq pėr fiq. As perėndia s'ndihet, vetėm hesht se Janullatosi I ka kopsitur mirė punėt mes dy vendeve, pra sundon nė mėnyrė demokrate nė Tiranė me lukuninė e vet dhe grekomanėt puthadorė!
E bėmė kėtė kumtim historic, diploamtike juridik si nismė pėr ata qė duan tė thellohen nė kėto probleme atdhetare, me seriozitet, urtėsi e mencuri, jo pėr shovenėt grekė, tė cilėt qėndrojnė gjithnjė nė llogoret antishqiptare me syrin nė thepin e puhskės dhe pazaret me grekomanėt shqiptarė nėn hijen e BE-sė dhe NATO-s etj, nė demokracinė euroatlantike! Por do t'I kthehemi sėrish librit tė propagandės greke , e cila ėshtė ende aktuale. Pėr shtimin e popullsisė greke ( se tė tjerė atje s'ka). Sipas rregjistrimit tė popullsisė tė 1928, Greqia arriti nė 6.204.684 banorė. Duke marrė parasysh shtesėn e popullsisė dhe shkėmbimet e popullsisė nė tremujorin e parė tė 1931 Greqia pati 6.654.000 frymė. Vlen tė shėnojmė se thuhet mė poshtė nė kėt botiM.
|
|
