| Vizitorët online në arkiv:
vizitorë |
|
| » PROBLEMET DHE EKSPERIMENTET ME TĖ DREJTAT PRONĖSORE NĖ SHTETIN LAIK |
| Postuar mė datėn: 2008-03-16 13:27:24 nga admin4 :: Kategoria: Opinione |
| » Opcionet për artikullin |
|
Qė nga Perandoria Osmane dhe okupatorėt pasues, me tė drejtat pronėsore i kemi punėt llugė. Pėr ēudi, ky segment me rėndėsi jetike pėr ēdo ekonomi dhe shoqėri, nė Kosovė ende lihet pasdore nė kuptimin e mbrojtjes sė pamjaftueshme dhe pėrjashtimet qė janė duke u bėrė nga ushtrimi i tė drejtės ndaj pronės. Njerėzit vazhdojnė tė vriten pėr pronė; Qeveria kėrkon kompetenca nė privatizimin e pronės shoqėrore dhe kontrollin e ndėrmarrjeve publike; ndėrkombėtarėt (dhe tash Plani i Ahtisaarit) nuk lėshojnė pe. Bankat nuk mund tė jepin kredi shkaku i mosmarrėveshjeve tė shumta lidhur me pronat e paluejtshme qė do tė mund tė shėrbenin si hipoteka. Numri i rasteve tė zgjidhura nga gjykatat ėshtė proporcionalist dukshėm mė i vogėl se i atyre qė vazdhojnė tė paraqiten, ose edhe i atyre qė nuk paraqiten. Banka Botėrore qė njė vit ka qenė duke e zbatuar njė projekt pėr regjistrimin e apartamenteve nė Kosovė, por mė duket se nuk ka pasur sukses, me gjasė nga shkaku se ndėrtimet e egra kanė ecur mė shpejt se sa aftėsia pėr ti regjistruar.
Tjetėr problematikė me tė drejtat pronėsore ėshtė diskriminimi i femrave nė trashėgiminė e pasurisė sė paluejtshme. Flitet shumė pėr afarizmin e femrave, organizohen seminare trajnimi, promovime ne TV, etj., por shumė pak bėhet nė adresimin e zgjidhjes sė problemit strukturor atė tė trashegimisė sė pronės. Ky problem ekzistues mund tė thellohet edhe mė tutje, pasi Draft Kushtetuta e Kosovės nė mėnyrė tė tėrthortė lejon tė drejtėn e martesave ndėrmjet homoseksualėve dhe privilegje tjera pėr ta. Shpresojmė, dhe e natyrshme do tė ishte, qė kėto referenca tė tėrthorta nė aktin mė tė lartė jurdik tė shtetit Kushtetutėn, do tė hiqen. Kur Kushtetuta qėndron mbi tė gjitha ligjet, atėherė me ligje homoseksualėt mund tė kenė tė drejtė nė kunorizim, adaptim tė fėmijėve pėr tua mėsuar zanatin, dhe tė drejtė nė trashėgiminė e pronės. E drejta e fundit mund ta kufizoj edhe mė tepėr hapėsirėn e femrave nė veprimtari afariste.
Spekulohet se rritja e numrit tė femrave nė politikė dhe organizata tė huaja ėshtė bėrė me tepėr pėr qėllime dekoruese, dhe kjo ėshtė diskriminim ndaj femrave qė kanė ekspertizė por duken mė pak tėrheqėse. Pėr pasojė, shoqėria humb shumė nė krijimin e vlerave. Ti veq me e kqyr bukurinė nepėr organizata tė huaja, munesh me e nxerr kėtė pėrfundim: Ku paskan qenė tė gjitha kėto deri sot qė nuk i kemi vėrejtur; pse nuk konkurrojnė nė ndonjė kontest tė bukurisė por punojnė kėtu; dhe ēfarė kriteresh interceptive qenkan pėrdorur pėr gjetjen dhe rekrutimin e tyre? Fokusi duhet tė ndryshoj pak dhe tė orientohet me tepėr nė tė drejtat e tyre ndaj pronės sė paluejtshme. |
|
Shkruan: Isa Mulaj
Bizariteti fetar kundėr tė drejtave pronėsore si kundėr-vlera tė shtetit laik
Kosova ėshtė shpallur shtet i pavarur dhe laik (jofetar, sekular) nė pėrputhje tė plotė me Planin e Ahtisaarit. Asgjė nuk duket mė demagogjike se shpallja shtet laik kur Plani i Ahtisaarit e shpall dhe e njeh Kosovėn si objekt fetar tė Kishės Ortodokse Serbe. Dhe kėtu tash vijmė tek problemi i tė drejtave pronėsore me qindra hektarė rreth manastireve tė deklaruara si zona tė mbrojtura, duke pėrfshirė edhe pronat private. Pronarėt privat nė shumicėn e atyre zonave tė deklaruara si tė mbrojtura, kanė tė drejtė vetėm ta kositin barin, por jo edhe tė ndėrtojnė diēka nė pronėn e tyre. E kjo do tė thotė pengesė pėr tė ardhmen nė pėrmirėsimin e mirėqėnies ekonomike (mungesa e hapėsirės pėr ndėrtim tė shėpijave) dhe pengesė e drejtpėrdrejtė nė ushtrimin e veprimtarisė afariste (ndalimi i ndėrtimit tė objekteve afariste dhe uzinave). E drejta ndaj pronės ėshtė e drejtė e shenjtė dhe mbrohet me ligj mė pėrjashtim tė Kosovės qė ėshtė rast sui generis (pėr shkak tė eksperimenteve tė mprapshta qė ushtrohen).
Situata megjithatė nuk duket aq e pa perspektivė siē po e pėrshkruaj. Duke u nisur nga fakti se Kosova ėshtė shpallur shtet laik, atėherė ne duhet tė jemi tė pėrkushtuar dhe tė veprojmė me vendosshmėri qė edhe nė realitet tė jetė i tillė, e kjo nėnkupton ndaljen e shkeljeve tė sė drejtės qė feja ėshtė duke ua bėrė pronarėve privat edhe ashtu ekonomisht tė stėrvarfėr. Nė Kosovė ka anti-fetar tė pashpirt (sė paku nė fjalė), dhe duke u bazuar nė bindjet e tyre, mund tė llogarisim se ata do ta lansojnė dhe zbatojnė planin Barbarossa kundėr fesė nė mbrojtjen e tė drejtės konkrete tė shenjtė pronės private. Hamamin!
Francisco Goya: Kur mendimi fle, pėrbindėshi vjen
Unė nuk jam as pro e as anti-fetar. Jam pėr mbrojtjen e tė drejtave pronėsore. Se kush mund tė jetė i akuzuar apo shkelės i tyre, kjo nuk duhet tė rezultoj nė etiketimin me paragjykim si pro apo anti-fetar. Edhe pse paragjykimet e tilla nė Kosovėn laike kanė konsumatorė me bollėk, nuk ėshtė diēka pėr tu brengosur. Anti-fetarėt e pashpirt (qė mundohen tė jenė kėshtu) migjithatė nuk janė gjithmonė tė tillė por e ndryshojnė kursin e verpimit nė mėnyrė drastike.
Dy shembuj (nga i njėjti aktor): I pari ka tė bėjė me fe dhe arsim, por ndėrlidhet me tė dytin qė nė fokus ka tė drejtat pronėsore nė raport me fe, arsim, kulturė dhe vlera.
1.
Ish-ministri i Ministrisė sė Arsimit (plus Shkencės dhe Teknologjisė - MASHT) Agim Veliu kishte miratuar vendimin pėr pėrjashtimin nga shkolla tė dy nxenėsve nė Skėnderaj me tė vetmin shkak ato bartnin shami nė kokė (por ishin nxėnėse tė zgjuara mė sa e pash prononcimin e njėrės nė RTK). Pėr mė tepėr, Ministri i akuzojė ato pėr propagandė fetare. Derisa njė profesor Amerikan (nė tė njėjtin TV) do tė bėjė vėrejtje serioze se duhet tė respektohet diversiteti fetar nė shkollė, turpi i skandalit shpjegohet edhe me diēka tjetėr me Ligji mbi Arsimin, i cili ndalon ēdo formė tė diskriminimit (fetar, racor, gjinor, etj,etj.). Problemi i (mos)sundimit tė ligjit nė tė gjitha raportet ndėrkombėtare pėr Kosovėn konsiderohet mė seriozi. E si tė ketė sundim tė ligjit kur vet ish-ministri i njė sektori tė respektuar siē ėshtė arsimi, kishte problem me ligjin dhe nuk u ndoq penalisht pėr shkeljen e tij?
2.
MASHT-i poashtu nuk u ndoq penalisht pėr njė shkelje tjetėr tė rėndė qė e bėri kėsaj radhe jo duke vepruar si anti-fetare nė shembullin 1, por duke bėrė propagandė fetare nė dėm kulturės dhe arsimit. Rrėnimi i objektit tė gjimnazit historik dhe prestigjioz Xhevdet Doda nė qendėr tė Prishtinės pėr ta zėvendėsuar atė me ndėrtimin e njė Katedralje, ėshtė kulturocid qė mund tė krahasohet me shkatėrrimin e statujave tė Budės nė Afganistan nga Talibanėt. Mirėpo, pėr dallim, Talibanėt shkatėrruan objektet fetare tė njė feje tjetėr dhe nuk ndėrtuan tė vetat nė tė njėjtin vend, ndėrsa MASHT-i nė vend qė ti mbrojė me fanatizėm vlerat e kulturės arsimore, i shkatėrron ato pėr ti zėvendėsuar me objekte fetare nė shtetin laik. MASHT-i mė tutje bėhet i pandershėm kur gjimnazit e shkatėrruar planifikon ta ndėrtojė diku tjetėr nė Prishtinė. Nuk e di nėse MASHT-i ishte i vetėdijshėm qė rindėrtimi i statujave tė Budės diku tjetėr nuk e ēbėnė krimin e bėrė nga Talibanėt. Sė paku kėtė mund tia sqaroj UNESCO dhe organizatat tjera progresive qė e dėnojnė asgjėsimin e kulturės autoktone. Krejt kėtė MASHT-i e bėri pėr tė treguar se sa tė kėqinj jemi ne kundėr vendit tonė, duke shpresuar me naivitet se ky servilizėm i rraskapitur, sahanlėpirje dhe dashuri e tepruar ndaj tė huajve (tė gjitha kėto baras me budallaki) na jepin kredibilitet. Nė fakt, disa organizata racionale tė huaja kanė filluar ti shikojnė kėto veprime si diēka e nevertitshme qė vetėm njerėzit primitiv mund ti bėjnė.
Po qė se ka ekzistuar arsyeja mė e vogėl (e cila kurrsesi nuk ka ekzistuar) qė trashėgimia kulturore arsimore tė zėvendėsohet me objekt fetar, atėherė nė vend tė Katedrales ėshtė dashur tė ndėrtohet njė Sinagogė. Pse? Sepse ishte Komiteti i Pėrbashkėt Amerikano Hebreit pėr Distribuim (American Jewish Joint Distribution Committee) ai i cili kishte ndėrtuar rrethojat pėr mbrojtjen e vlerės kultorore dhe arsimore gjimnazit Xhevdet Doda, vlerė tė cilėn Talibanėt anti-fetar tė Kosovės e zhdukėn pėr qėllime fetare nė shtetin laik.
Objektet me vlerė historike dhe kulturore identifikohen me vendin ku gjinden. Ēfarė efekti do tė kishte pėr Amerikėn rrėnimi i Statujės sė Lirisė nė brigjet e Nju Jorkut dhe rindėrtimi i njė tjetre si zėvendėsim me tė njėjtin emėr nė bregdetin e Kalifornisė? Ose, kur regjimi i Millosheviqit e bėri ndėrtesėn e Lidhjes sė Prizrenit rrafsh me tokė dhe nė vend tė saj mbolli trėndafila, pse ne nuk e ndėrtuam njė objekt tė ngjashėm te Prroni i Keq dhe tia vėjmė emrin Lidhja e Prizrenit, por e rindėrtuam vetėm aty ku ishte?
Matanė rrugės ku ishte gjimnazi Xhevdet Doda, mu nė zemėr tė zonės universitare, ėshtė ndėrtuar njė kishė gjigante Ortodokse Serbe. Ndėrtimi i saj ka mbetur nė gjysmė dhe mbetet tė shihet nėse ndėrtimi i saj do tė pėrfundoj para apo pas Katedrales. Siqoqoftė, tė dyja pėrbėjnė njė lloj diversiteti tė zonės fetaro-universitare, kuptohet nė shtetin laik. Nuk duhet pėrjashtuar mundėsinė qė anti-fetarėt e pashpirt ta rrėnojnė Biblotekėn Kombėtare Universitare dhe nė vend tė saj ta ngrisin njė Xhami ose tempull Budist, ashtu qė zona fetaro-universitare tė jetė mė e baraspeshuar nė favor tė asaj fetare. Kjo nuk do tė ndodhė pėr dy shkaqe: i) jo pse Talibanėt laik tė Kosovės nuk janė tė gatshėm ta sakrifikojnė atė vlerė kombėtare pėr qėllime fetare, por pėr shkak se Plani i Ahtisaarit nuk njeh tjera fe pėrpos asaj Ortodokse Serbe; dhe ii) pėr ta pėrdorur pak gjuhėn shpotitėse, ndoshta e vetmja pengesė nė kėtė drejtim ėshtė prezenca e njė zyre Amerikane aty brenda Biblotekės e njohur si American Corner (Kėndi Amerikan). Por njė mundėsi e tillė (shkatėrrimi i vlerave kulturore dhe arsimore pėr qėllime fetare) nuk duhet pėrjashtuar nė tė ardhmen nga Talibanėt laik tė Kosovės, pasi Amerikanėt tė largohen nga aty (nėse largohen)!
Thuhet se, nė bazė tė sondazheve Kosovarėt janė populli mė pro-Amerikan nė botė! Ėshtė e vertetė se Kosovarėt janė tė tillė, por vetėm si demagogė dhe njerėz tė trullavt. Pėrndryshe, nė realitet secili popull nė botė ėshtė mė pro-Amerikan se Kosovarėt, meqenėse ata i mbrojnė vlerat. Amerika jeton duke i mbrojtur dhe promovuar vlerat e veta (the American Values) me fanatizėm tė pashoq, ndėrsa Kosova jeton (vdes) duke i shkatėrrur vlerat e veta, po ashtu me fanatizėm tė pashoq. Me kėtė vėrtetohet se Kosovarėt nė praktikė janė populli mė anti-Amerikan nė botė. Nėse dikush mendon se ne jemi shumė Amerikan me vepra, atėherė le tė vazhdoj kjo demagogji, por kam frikė se ka filluar tė kuptohet dhe tė demaskohet. Ata qė kanė vendosur ta kuptojnė realitetin e tanishėm mė vonė ose pas aktit tė kryer, do tė detyrohen tė reagojnė nė mėnyrė spontane tė pa arsyeshme prej zemrės sė plast.
Prishtinė, 16.03.2008 |
| --------- |
| • TITUJ TĖ NGJASHËM |
|
Copyright © 2000-2008 DERVINA.COM - Tė gjitha tė drejtat e rezervuara
Arkivi u punua nga A.Nushi - Webmaster |
|
