| » Opcionet për artikullin |
|
Shkruan: Shyqyri BALLVORA
Ēdo etni, ēdo popull, ēdo komb ka rrugėn e tij tė zhvillimit qė nga kohėt e lashta kur hedhin rrėnjė dhe mbruhen tiparet e tij etnike qė e bėjnė tė dallueshme nga zhvillimi etnik i popujve dhe kombeve tė tjerė, si dhe njėllojėsia pak a shumė e pėrbashkėt, sepse nė tėrėsinė e tyre ato i pėrkasin tė njėjtit lloj si qėnie biologjike si dhe i kanė kushtet pak a shumė tė njėjta ekonomiko-shoqėrore pėr tė siguruar mjetet e nevojshme matereiale pėr mbijetesė. Pėr tė bindur edhe mė fort masat e gjera tė popullit mbi domosdoshmėrinė e ruajtjes sė identitetit kombėtar tė shqiptarėve dhe tė Shqipėrisė drejtuesit e LANĒ-it evokonin historinė e kaluar traditat luftarake liridashėse tė vendit: -Tė kishin mejtuar gjyshėrit tanė, -thuhej nė njė thirrje drejtuar popullit qė nė fillimet e LANĒ-it, -ashtu siē mejtojnė ata njerėz tė degjeneruar tė popullit shqiptar, qė thonė se sduhet tė luftojmė pėr ēlirimin tonė, kurrė nuk do tė kishin mundur tė ruanin flamurin dhe nderin tonė...Popull shqiptar! Ti ke mbajtur lart flamurin e lirisė e tė pavarėsisė qė stėrgjyshėrit e tu lavdiplotė e kanė dorėzuar brez pas brezi e dorė mė dorė, duke luftuar gjithmonė pėr lirinė e atdheut tė vet, ata nuk e kanė lėnė me kusht tė pėr lyhet emri i shqiptari. Prandaj tė mos e pėrlyejmė as ne, por tė ndjekim rrugėn e lavdishme tė stėrgjyshėrve tanė!... Ashtu qėmoti, kur stėrgjyshėrit tanė me flamurin e Skėnderbeut luftuan pa reshtur zaptuesit e vendit tonė, kėshtu edhe ne, bij tė denjė tė tyre, me flamurin e Skėnderbeut luftuan pareshtur zaptuesit e vendit tonė, kėshtu edhe ne bij tė denjė tė tyre, me flamurin e Skėnderbeut tė shkojmė nė luftė kundėr zaptuesit tė ndyrė fashist dhe tradhėtarėve, pėr ēlirimin e vėrtetė tė popullit shqiptar. Nė konsolidimin e plotė tė identitetit kombėtar tė shqiptarėve, tė Shqipėrisė dhe tė kombit shqiptar, LANĒ-i ka njė rėndėsi tė jashtėzakonshme historike . Prandaj asnjė shqiptari shkrimtar sado i njohur dhe me famė tė jetė, ēdo studiues tė letėrsisė dhe gjuhės sado vepra tė shumta studimore tė na ketė dhėnė, aq mė tepėr asnjė historiani nuk i lejohet tė minimizojė, shtrembėrojė sado pak, pėrmbajtjen, kuptimin historik, rolin dhe vlerėn e jashtėzakonshme qė ka LANĒ-i nė zhvillimin historik tė popullit dhe kombit shqiptar nė shtrirjen e tij mbarė shqiptare dhe nė konsolidimin e plotė nė vetėdijen e shqiptarėve brenda dhe jashtė atdheut tė identitetit kombėtar, para sė gjithash, pėr tė ruajtur tė paprekur atdheun e tyre qė ėshtė bartės i tė gjitha veēorive dhe vlerave shtetėrore, materiale e kulturore, gjuhėsore, letrare, folklorike e artistike qė e bėjnė atė tė ndryshėm nga kombet e tjerė. Prandaj pėrmbajtja themelore e identiteit kombėtar tė shqiptarėve, Shqipėrisė dhe kombit shqiptar ėshtė para sė gjithash pavarėsia dhe liria kombėtare, ėshtė sovraniteti i shtetit tė pavarur Shqiptar. LANĒ-i ia arriti qėllimit pėr tė ēliruar vendin nga pushtuesit fashist dhe tė rikrijojė e tė riformatojė shtetin shqipar tė lindur nė 28 nėntor 1912 si njė shtet i pavarur i lirė dhe sovran. Pavarėsisht nga zhvillimet e luftės politike tė brendshme LANĒ-i bėri qė Shqipėria nga njė vend i pushtuar i rrezikuar tė shuhej jo vetėm si shtet por edhe si komb, nga politika asimiluese e armikut, tė dilte nė arenėn ndėrkombėtare dhe tė futej e tė rreshtohej nė sistemin e shteteve evropiane e botėrore dhe tė bashkėjetonte pėrkrah nė sistemin e shteteve evropiane e botėrore dhe tė bashkėjetonte pėrkrah tyre si njė shtet me tė vėrtetė i pavarur e sovran. Kjo ishte premisa kryesore pėr tė ruajtur mbrojtur e zhvilluar mė tej tė gjithė komponentėt e tjerė plotėsues gjuhėsor, kulturor e artistik tė mentalitetit progresiv, edhe me ndikim evropian apo botėror, pa prekur thelbin e tyre kombėtar shqiptar, e shumė anė tė tjera tė identiteit kombėtar -Pėrmbajtja themelore e programit politik tė LANĒ-it ishte: tė luftohet pėr pavarėsinė kombėtare tė popullit shqiptar dhe pėr qeverinė popullore demokratike, nė njė Shqipėri tė lirė prej fashizmit. Realizimi i kėsaj detyre themelore do ti sillte Shqipėrisė, shqiptarėve dhe kombit Shqiptar identitetin kombėtar tė vėrtetė tė cėnuar e tė pėrbaltur plotėsisht nga pushtimi fashist i Shqipėrisė. Ngritja e njė pushteti shtetėror nuk priti ēlirimin e plotė tė atdheut qė LANĒ-i tė merrte nė dorė qeverisjeje e vendit. Nė rrjedhėn e luftės sė NAĒL organet e kėshillave nacionalēlirimtare nė bazė, me vendim tė Konferencės sė Pezės do tė pėrbėnin themelet e pushtetit popullor. Kėshilla nacionalēlirimtare sapo ngriheshin merrnin nė dorė qeverisjen shtetėrore nė fshatra, lagje, krahina, prefektura, nėnprefektura, madje nė mjaft raste dhe nė kushte ilegaliteti kur ato ishin tė pushtuara nga forcat ushtarake armike. Konferenca e dytė Nacionalēlirimtare (mbajtur nė Labinbot mė 4-9 shtator 1943) i shpalli kėshillat nacionalēlirimtare si i vetmi pushtet i popullit nė Shqipėri
LANĒ nuk mund tė mbrohet mė, me besnikėrinė e vjetėr puritane
Shkruan: Fehim GOXHA
Epoka e kaluar historike, veēanėrisht ajo e LANĒ, duhet tė vlerėsohet dhe tė mbrohet nė pėrmasat historike, si domosdoshmėri pėr tė qėnė dhe kjo, si njė bazė pėrforcuese e historisė sė brezave pasardhės.
Por, njėkohėsisht, kjo e kaluar historike, nė fund tė fundit, nuk ėshtė normale due dialektike tė mbetet jashtė kontrollit tė vetė historisė, jashtė pasurimit dhe katarsis ( pastrimit) tė saj, sepse nė tė ka pėrjashtime dhe tė pėrbashkėta historike tė fakteve, tė dokumenteve dhe tė memorjes njerėzore. Ajo, ashtu siē duhet tė pasurohet, ashtu dhe duhet tė pastrohet . Historia nuk mund tė mbetet e vėrtetė, vetėm, sepse ajo ėshtė e pėlqyer nga nostalgjikėt e asaj kohe, por edhe nuk mund tė konsiderohet e pavėrtetė , sepse kėshtu duan kundėrshtarėt e saj, qė e urrejnė LANĒ. E vėrteta historike e LANĒ, pėr tė qėnė e tillė, si njė e vėrtetė absolute historike, duhet ti nėnshtrohet dialogut, diversitetit tė mendimit, kompromiseve historike dhe jo diabolike dhe, sė fundi, duhet ti nėnshtrohet njė hulumtimi shkencor tė dokumentalicionit tė gjėrė tė historiografisė shqiptare dhe botėrore dhe tė analizave shkencore historike tė vetė historianėve. Nuk ėshtė e drejtė qė historia tė mbetet akoma njė aksiomė politike e ideologjike, ashtu siē ishte dhe konsiderohej nė atė kohė, ku si bazė e historisė sė LANĒ ishte ideologjia marksiste leniniste e konvertuar nė ideologji enveriste. Jo mė historia e njerėzve tė diktaturės, por historia e njerėzve dhe e njė populli heroik qė e bėnė atė. Si kriter i gjykimit tė historisė nuk mund tė pėrdoret mė metoda bardh e zi. Nga ana tjetėr, historia e LANĒ, me tė mirat dhe tė kėqiat e saj, duhet tė arshivohet dhe tė balsamoset nė mauzeleumin e lavdisė pa u cenuar dhe pa u deformuar, pėr ta ruajtur si njė relikė simbolike historike dhe jo tė merremi me tė pėr ta shpėrbėrė dhe denigruar. Njerėzit e epokės sė sotme duhet tė ndėrtojnė historinė e epokės sė tyre, por pa harruar dhe pa ju shmangur retrospektivės sė epokės sė lavdishme tė LANĒ. Shoqėria shqiptare duhet tė mendojė, tė punojė dhe tė luftojė pėr njė tė ardhme perspektive historike. Gjithashtu, duhet pranuar, se historia e LANĒ akoma nuk ka hyrė nė rrugėn e normalitetit nė epokėn e demokracisė, kjo edhe pėr faktin, sepse nga politikanėt dhe qeveritarėt e sotėm tė ēdo rotacioni, kėrkohet konvergimi, nė njė pikė tė vetme, i dy mentaliteteve dhe psikologjive tė dy epokave tė ndryshme, tė cilat janė nė antipodė me njėra tjetrėn. Ėshtė e vėrtetė se brezi i djeshėm, qė mbijeton edhe nė epokėn e sotmen, ėshtė brezi i dy epokave kontradiktore dhe, pra i dy mentaliteteve tė kundėrta, pėr pasojė, ata mund tė lejohen tė mbijetojnė politikisht nė kėtė epokė tė re, por nuk mund ta pėrfaqėsojnė atė dhe as mund tė jenė protogonistėt e kėsaj epoke tė re, tė ashtuquajtur demokratike. Ata bėnė atė qė deshėn dhe qė mundėn nė epokėn e tyre. Pėr ndėrtimin e epokės sė re tė demokracisė, duhen njerėz tė rinjė me mentalitetin dhe psikologjinė e kohės sė re. Ėshtė e kuptueshme, se epoka e demokracisė dhe epoka e diktaturės e pėrjashtojnė njėra tjetrėn, ashtu siē pėrjashtohen dhe mentaliteti diktatorial me mentalitetin demokratik, qė nuk mund tė bashkėjetojnė brėnda njė sinori politik epokal. Dihet se politikanėt e sotėm nė Shqipėri, nė pėrgjithėsi, janė produkt i epokės sė komunizmit, tė cilėt janė edukuar e brumosur me ideologjinė komuniste, por qė sot kanė pėrqafuar edhe ideologjinė e kohės sė sotme tė pseudodemokracisė. Konvergimi i kėtyre dy llojė ideologjie antipode, nė njė pikė tė vetme, kanė krijuar njė amalgam politik kaotik e anarkik, me tė cilėn ata kėrkojnė tė zhvillojnė dhe drejtojnė epokėn e demokracisė. Lėmsh i vėrtetė para portės sė demokracisė shqiptare
Le tė jemi mė konkret:
Historia e LANĒ mbetet vlerė dhe pronė historike dhe autentike e popullit shqiptar, pavarėsisht se kėtė histori, epoka diktatoriale e ideologjizoi dhe e politizoi nė pėrmasa e njė drapėri e ēekani, krejtėsisht me ngjyrė komuniste. Me emrin dhe lavdinė e LANĒ qė bėri populli shqiptar, vet strukturat partiake e shtetėrore nė Shqipėrinė e epokės sė socializmit, ndoshta pėrfituan nė pėrmasa tė mėdha vlera tė pameritueshme politiko-historike . Ata, duke konvertuar Luftėn Antifashiste Nacional - Ēlirimtare tė popullit shqiptar, si Luftėn e tyre, si luftėn e PPSH dhe tė E.Hoxhės, si pronėn e tyre tė vetme, gjeneruan slloganin: Po tė mos ishte Partia Komuniste Shqiptare dhe po tė mos ishte Enver Hoxha lufta nuk do tė bėhej, madje dhe nuk do tė fitohej. Ky sllogan banal, i asaj kohe, ėshtė thelbi i politizimit dhe ideologjizimit tė LANĒ. Madje vazhdon edhe sot tė pėrdoret nga disa njerėz qė kanė qėnė dhe kanė mbetur skllevėr superticioz tė kulteve historike tė asaj kohe. Ky ideologjizim dhe politizim krijoi premisa , qė jo vetėm tė goditej dhe tė korrej nga rrėnjėt, me tė drejtė, historia e kundėrshtarėve politikė, ballisto-legalistėt, por goditėn dhe korrėn nga rrėnjėt , pa tė drejtė, edhe historinė e vetvetes sė tyre, tė luftėtarėve trima tė LANĒ, tė heronjėve dhe tė komunistėve tė pa bindur dhe prishės tė qetėsisė, qė donin, gjoja, tė atentonin mbi Enver Hoxhėn dhe tė rrėzonin pushteti popullor. Kjo histori dhe politikė cinike u ndėrtua dhe u zhvillua nė mėnyrė subjektive, nėn kthetrat e luftės sė klasave, e cila politikė, nga ana tjetėr, ka lėnė shumė hapėsira politike, qė kundėrshtarėt e sotėm, duke pėrfituar, e konsiderojnė kėtė luftė, LANĒ, si luftėn e komunistėve pėr pushtet, si njė luftė civile vllavrasėse, qė e udhėhiqte dhe e derigjonte PKSH dhe Enver Hoxha. Natyrisht, njė pėrcaktim i tillė, i kundėrshtarėve tė LANĒ, nuk ėshtė real. E vėrteta qėndron nė atė, se ajo ka qėnė dhe mbetet lufta e gjithė popullit shqiptar kundėr pushtuesve nazifashistė dhe kundėr atyre qė bashkėpunuan me nazifashizmin, luftė qė u drejtua nga Fronti ANĒ dhe nga PKSH, ku si Komandant Suprem pėr drejtimin e kėsaj lufte, nė mėnyrė tė pamohueshme, ka qėnė Enver Hoxha, gjė, e cila nuk mund tė injorohet dhe as mund tė denigrohet.
Lidhur me historinė e LANĒ, sot, po zhvillohet njė debat i madh, i cili filloi me tendencėn e shfaqur nga Dr. Sali Berisha, pėr operimin, rishikimin, rishkruarjen, madje dhe pėrmbysjen e Historisė sė Shqipėrisė dhe, sidomos, tė Historisė sė LANĒ. E gjithė kjo tendencė u mbėshtet dhe u pasua nga politikanė, pushtetarė, analistė dhe zėdhėnėsa djathtistė, tė cilėt flasin e ulurasin sipas oreksit tė tyre politik. Qėllimi esencial i kėsaj politike cinike e pushtetarėve me nė krye tė paaftin historik, Sali Berisha, ka karakter tė dyfishtė: Nga njėra anė, Sali Berisha me ndjenjėn e njė megalomani kėrkon tė japi direktiva diktatoriale dhe autoritariste pėr tė pėrmbysur atė qė ėshtė ndėrtuat dhe lartėsuar me gjakun e 28 mijė dėshmorėve tė Atdheut, Historinė e LANĒ dhe, nga ana tjetėr, kėrkon tė provokoi shoqėrinė shqiptare pėr ta hedhur atė nė njė luftė tė re klasash, pėr tė krijuar premisa pėr njė dyluftimin tė ri gladiatorėsh, midis fituesve dhe humbėsve gjatė Luftės sė Dytė Botėrore. Kjo, e gjitha, pėr tė humbur vėmėndjen e shoqėrisė shqiptare nga hallet e mėdha, nga mungesa e dritave dhe ujit, nga mungesa e punėsimit, nga pensionet e ulta, si dhe nga humbja e vėmėndjes sė tyre nga vjedhjet dhe korupsioni i jashtėzakonshėm i pushtetarėve dhe i politikanėve tė PD-sė.
Sidoqoftė, historia e LANĒ ėshtė njė realitet qė ka ndodhur dhe nuk mund tė konsiderohet fiktive. Debati publik dhe jo shkencot, midis kundėrshtarėve nuk mund tė gjenerojė fitore apo humbje pėr njėrėn apo tjetrėn palė.Dhe, nė kėtė debat, kundėrshtarėt e LANĒ, nuk mund tė kėrkojnė afirmimin e ndonjė kompromisi pėr rishikimin apo rishkrimin e Historisė sė LANĒ dhe as mund tė parashikohet ndonjė konsensus apo ndonjė lėshim nė kuadrin e kėtij debati. Procesi i kompromisit dhe konsensusit tė mundshėm ju takon ta trajtojnė vetėm historianėt dhe historiografia shqiptare dhe botėrore.
|
|
