| Vizitorët online në arkiv:
vizitorë |
|
| » A EKZISTON BIBLIOTEKA PA BOTUES |
| Postuar mė datėn: 2007-11-06 14:06:21 nga admin4 :: Kategoria: Kultura |
| » Opcionet për artikullin |
|
Para disa ditėsh kolegjiumi i Ministrisė sė Kulturės sė Kosovės pat lėshuar njė komunikatė ku theksohet se, pėrkundėr vėllimit tė madh tė obligimeve tė trashėguara, tė marra pėrsipėr dhe tė pa kryera qė lėnė pak mundėsi pėr financimin mė tė madh dhe mė tė themeltė tė projekteve tė reja gjatė kėtij viti, megjithatė ka gjetur mundėsi se pėr blerjen e librave pėr kėtė vit (nė emėr tė blerjes sė publikimeve tė librave tė botuara nė vitin 2006). Nė emėr tė Ministrisė blerjen do ta bėjė Biblioteka Kombėtare e Kosovės, e cila do tė ofrojė ndihmė logjistike dhe organizative, por ajo qė ėshtė shumė mė e rėndėsishme do tė propozojė model tė ri pėr blerjen e radhės. |
|
Shkruan: Mr. Xhafer Syla
Mjetet pėr blerjen e librave nuk duhet tė jenė nga buxheti i tanishėm i Ministrisė sė Kulturės, por janė fituar nė konkursin pėr mjete nga plani i Investimit Nacional. Pėr nevojat e bibliotekave lokale dhe ato tė degėve, do tė blihen, para sė gjithash, vepra qė kanė rėndėsi tė veēantė pėr kulturėn tonė, dhe e cila do ti pėrparojė fondet e bibliotekave. Sipas modelit tė propozuar tė blerjes tė tė Bibliotekės Kombėtare tė Kosovės, do tė aplikohet seleksionimi prej dy fazave, qė do tė thotė se nė rrethin e parė komisioni profesional i Ministrisė sė Kulturės do tė zgjedhė veprat mė cilėsore nga fushat e ndryshme letrare dhe shkencore, tė cilat plotėsojnė standardet e larta estetike, pas sė cilės bibliotekat anembanė Kosovės nga lista e vėrtetuar do ti zgjedhin titujt, sipas nevojave dhe vlerėsimeve tė lexuesve. Po ashtu, do tė bėhet edhe rangimi i bibliotekave nė raport me shumėn e mjeteve tė parapara pėr blerje.
Drejtori i Bibliotekės i Bibliotekės Kombėtare te Kosovės ka dhėnė, me gjasė si autor ideor, shpjegim mė tė afėrt rreth kėtij modeli tė konceptuar tė blerjes. Sipas fjalėve tė tij, esenca ėshtė nė atė se blerja po bėhet pėr biblioteka, e jo nga botuesit. Nė bisedat e deritashme blerja gjithmonė ėshtė shikuar si ndihmė ndaj botuesve, e jo bibliotekarėve. Pėr kėtė arsye domethėnia e kėsaj fazės sė dytė tė seleksionimit qė blerja sa mė shumė ti afrohet nevojave tė bibliotekave dhe lexuesve. Bibliotekat kanė obligim qė publikimet ti zgjedhin nga lista sė paku prej katėr fushave tė pėrmendura Drejtori i Bibliotekės Kombėtare modelin e deritanishėm e ka cilėsuar si tė decentralizuar, tashmė veē ėshtė duke e aplikuar nė mėnyrė mė tė sofistikuar, duke u shėrbyer me njėfarė lloj mbrojtjeje ndaj popullizmit tė lexuesve.
Duhet tė thuhet se logjika e tij ėshtė, nė masėn mė tė vogėl, e ēuditshme dhe e pazakontė. Nėse pa ndonjė dashaligėsi tė madhe provojmė tė interpretojmė modelin e vendosur nė kėtė mėnyrė, atėherė para sė gjithash duhet patjetėr tė vėrejmė se ai dėshmon mbi mungesėn e vėrtetė tė cilėsisė dhe tė politikės kulturore tė profilizuar nė mėnyrė tė qartė si realizim i shembullit tė caktuar kulturor. Nuk ėshtė e qartė se nė ēfarė bazash dhe nga analizat dhe vlerėsimet e kujt Ministrisė e Kulturės ka miratuar pikėrisht kėtė model tė blerjes s librave, tė cilin do ta zbatojė Biblioteka Kombėtare e Kosovės, esenca e sė cilės ėshtė nė pohimet e drejtorit tė saj qė librat tė blihen pėr biblioteka, e jo pėr botuesit, ngase nuk do tė duhej tė ishte ndihmė pėr botuesit, por pasqyrim i nevojave tė bibliotekave dhe i lexuesve.
Pyetja mund tė shtrohet, se ēfarė na duhen atėherė botuesit nėse, nė tė vėrtetė, janė absolutisht tė pėrjashtuar nga krijimi, verifikimi dhe zbatimi i modelit tė blerjes sė librave pėr biblioteka. Ata tash funksionojnė pa kurrfarė ndihme shtetėrore dhe janė lėnė nė ēeltinėn e tregut tė egėr dhe komercializimit tė paskrupullt. U merret mundėsia qė ato mjete tė parregullta dhe tė pamjaftueshme qė i merrnin nga blerja tė jenė sado kudo njėfarė mbėshtetje e vogėl e shtetit pėr veprimtarinė botuese. Tash po e marrim modelin qė nuk e parasheh rol aktiv dhe krijues tė botuesit nė formimin e politikės pėr furnizimin e bibliotekave. Ndėrsa politika furnizuese ka rėndėsi tė veēantė duke qenė se ngėrthen nė vete faktorė dhe njohuri tė shumta, si dhe inspirim tė llojit tė vet dhe intuitė librarie. Kėtė veprimtari nuk mund ta bėj ēdokush, ngase ėshtė specifike dhe kėrkuese, dhe duhet pasur kujdes mbi tėrėsinė e bibliotekės, por edhe tė produksionit botues dhe kulturor. Ky model i blerjes nuk sjellė ndryshim, por afirmon monopol tė ri, tė mbėshtjellė me shqetėsimin e ri pėr bibliotekat lokale dhe pėr nevojat e lexuesve.
Veprimi i klaneve dhe tarafeve kulturore ėshtė dukuri e zakonshme nė kulturėn tonė, prandaj pse do tė duhej tė ishte ndryshe kur ėshtė fjala pėr krijimin dhe zbatimin e modelit tė ri tė blerjes sė librave. Ėshtė fjala pėr fuqinė financiare reale dhe ekzakte, e cila tash gjendet jashtė ndikimit tė sferės publike nė politikėn kulturore, e cila para sė gjithash do tė duhej tė ishte shprehje e interesit publik dhe i pėrfshirjes sa mė tė gjerė tė publikut, tė punėtorėve eminentė kulturorė, institucioneve dhe asociacioneve nė krijimin, formimin dhe zbatimin e saj.
Kur tė kihet parasysh gjendja e tanishme nė botimet tona, nuk mundet tė na befasojė fakti se lexuesit, qė do tė duhej tė kenė njė nga rolet kryesore gjatė zgjedhjes sė titujve nė blerjen e librave, kryesisht ėshtė kthyer kah botimet komerciale. Pėrjashtimi i botuesve nga procesi i blerjes sė librave pėr biblioteka ėshtė shprehje e llojit tė vet tė demagogjisė kulturore, pas sė cilės fshihet e ashtuquajtura brengė pėr nevojat e lexuesve. Po qe se e shikojmė se kush e pėrbėn shumicėn atė publik lexuesish nė bibliotekat tona, do tė shohim se kryesisht ata janė nxėnės tė shkollave fillore dhe mė rrallė ata tė shkollave tė mesme, njė numėr i vogėl studentėsh dhe pensionistė tė varfėr, tė cilėt, pa dyshim, se nuk mund tė formojnė politikė cilėsore tė furnizimit, ngase mbi tė gjitha do tė blihet lektura shkollore dhe hitet komerciale.
Kėtė situatė vėshtirė se do ta ndryshojnė edhe bibliotekarėt mė cilėsorė, tė cilėt kanė qenė dhe kanė mbetur faktorė tė paevitueshėm nė formimin e politikės sė furnizimit cilėsor dhe tė llojllojshėm. Pėr kėtė arsye thirrja e drejtorit tė Bibliotekės te Bibliotekės Kombėtare te Kosovės nė afrimin e nevojave tė bibliotekave lokale dhe tė lexuesve ėshtė vetėm vegim i llojit tė vet, duke qenė se pas njė modeli tė tillė siē ėshtė vendosur ky fshihet pikėrisht mbrojtja e mundėsisė pėr tė krijuar monopol tė njė sado qė tė jetė e rėndėsishme enti kulturor, ndėrsa tė pėrjashtohen botuesit dhe shoqata tė tjera tė shumta kulturore dhe organizata profesionale.
Me tė vėrtetė, nė vend se modeli i ri i decentralizuar i blerjes sė librave tė jetė sa mė i gjerė dhe tė vendoset njė rrjet i tėrė, ai ėshtė reduktuar nė aktivitetin dhe logjistikėn e njė enti kulturor dhe nė modelin e tij tė blerjes, i cili nuk fituar kurrfarė konfirmimi publik.
Shtrohet pyetja se ēfarė do tė ndodhė nėse zgjedhja e komisionit profesional nuk i pėrgjigjet nevojave lokale tė bibliotekave dhe lexuesve, gjė qė realisht mund tė pritet. Atėherė do tė duke ndjekur modelin e konceptuar nė kėtė mėnyrė tė blerjes sė librave bibliotekave tu imponohet politika e furnizimit, duke mos i vėnė fort veshin nevojave tė lexuesit. Publikut tonė i ėshtė e njohur se ēfarė ka ndodhur me mirėnjohjen pėr librin mė tė lexuar nė bibliotekat e Kosovės, tė cilin pėr vite tė tėra e ndante Biblioteka Kombėtare e Kosovės. Thjesht ėshtė ndryshuar mėnyra e dhėnies sė kėtij shpėrblimi ngase rezultatet mė sė miri dėshmonin mbi mungesėn e sė politikės serioze kulturore, si dhe mbėshtetjet e paramenduara goxha mirė tė shoqėrisė ndaj veprimtarisė sonė botuese dhe krijimit tė kushteve pėr arsimimin e lexuesve tė rinj, e cila nuk do tė ngarend vetėm pas hiteve mė tė reja komerciale.
Sa pėr ngushėllim tė botuesve mund tė shėrbejė paralajmėrimi i iniciativės sė Bibliotekės Kombėtare mbi propozimin e konkursit pėr tituj tė ri qė kanė rėndėsi tė veēantė pėr kulturėn tonė. Konkursin do ta, sigurisht, shpallte Ministria e Kulturės, ndėrsa Biblioteka Popullore do ta pėrpilonte dhe do ta zbatonte modelin e propozuar dhe botimin e veprave kapitale. Ėshtė e pasigurt, se nė ēfarė mėnyre do tė zgjidhej kjo ēėshtje, botuesit e revistave do tė pėrjetojnė njė fat edhe mė tė zi dhe mė tė pasigurt.
Epo, ndoshta bibliotekat janė tė mundshme pa botues, shkrimtarė, pėrkthyes[ dhe librari. Kush e di, nė politikėn tonė kulturore gjithēka ėshtė e mundur. Kosova ėshtė vend i ēudive tė ndryshme, nė ēka po bindemi pėr ēdo ditė. Megjithatė, botuesit e librave nė Kosovės janė ēudia mė e madhe, dėshmi e vitalitetit tė pabesueshėm, ngase mbijetojnė dhe shtypin libra tė jashtėzakonshėm dhe kapital (jashtė rrjedhave komerciale qė mbizotėrojnė), tė cilat i bėjnė nder kulturės sonė, dhe njėkohėsisht edhe shoqėrisė sonė. Sikur ta njihnin kėtė fakt edhe nė ministrinė tonė tė kulturės. Duket se ata e kanė shumė mė lehtė ngase hallin mbi blerjen dhe formimin e politikės sė furnizimit cilėsor e zhvendosin administrativisht nė Bibliotekėn Popullore dhe e lėnė nė mėshirėn dhe fatkeqėsinė e modelit tė ri tė blerjes, deri mė tash inovacion i paparė.
E gjithė kjo flet mbi atė se nė Kosove ėshtė e pashmangshme tė formohet kėshilli kombėtar pėr libėr, i cili do tė sigurojė projektim cilėsor dhe pozicionim strategjik tė pozitės tė librit tonė nė politikėn e gjithmbarshme kulturore. Vetėm nė kėtė mėnyrė do tė mund tė shmangen improvizimet dhe monopolet e llojit tė vet.
05.11.2007 |
| --------- |
| • TITUJ TĖ NGJASHËM |
|
Copyright © 2000-2008 DERVINA.COM - Tė gjitha tė drejtat e rezervuara
Arkivi u punua nga A.Nushi - Webmaster |
|
