| » Opcionet për artikullin |
|
Edhe pėrpos kontradiktave aktuale tė Lindjes myslimane dhe Perėndimit krishterė, e njohur pėr ne si konflikt civilizimesh, tė dhėnat materiale dhe historike qė nga kohėrat sa ishte gjallė hasreti MUHAMEDI a.s., tregojnė krejtėsisht njė qėndrim shumė mė tolerant dhe tejet miqėsorė ndaj pjesėtarėve tė kėtij religjioni nė pėrgjithėsi, si dhe ndaj thelbit tė filozofisė religjioze krishtere nė veēanti.
Shkruan: Adnan ABRASHI
Shikuar nė bėrthamėn e filozofisė dhe ideologjisė tė tė gjitha religjioneve monoteiste gjatė historisė, nė asnjėrė prej tyre nuk mund tė hasėsh nė ndonjė predikim apo pasus tė shkruar pėr jotolerancė dhe armiqėsi ndaj konfesioneve dhe grupeve tjera fetare.
Nė anėn tjetėr, realiteti i pamohueshėm praktik na tregon krejtėsisht njė eksperiencė tė kundėrt. Dihet nga historia se nė emėr tė besimeve dhe tė feve, ndėrmjet popujve dhe civilizimeve tė ndryshme, janė bėrė shumė luftėra dhe krime, shumė komplote dhe gjakderdhje. Bazuar nė mjaft tė dhėna tė dėshmive historike qė ne kemi sot, lirisht mund tė konstatohet se kėto pėrleshje, nėn petkun e motivit religjioz, realisht kanė pasur karakter tėrėsisht klasor dhe politik duke ndikuar kėshtu edhe nė rrjedhat globale tė raporteve interkontinentale dhe ndėrcivilizuese.
Pra, kėso konflikte fetare, nga historia e jonė e bujshme, ka pasur mjaft, po ne do tė ndalemi kryekėput tek raportet e dy religjioneve qė sot konsiderohen si mė tė mėdha nė botė, ISLAMIZMIT dhe KRISHTERIZMIT, e qė janė religjione qė e ndėrtojnė edhe besimin multi fetar tė popullit tonė shqiptar.
Islamizmi dhe krishterimi si dy fe miqėsore
Shpesh herė qėllimisht nga historia ėshtė keē treguar qėndrimi qė profeti Muhamed kishte ndaj tė krishterėve. Mite dhe legjenda tė tepėrta qėllimkėqija e kanė mbuluar kėtė qėndrim. E vėrteta e zbuluar nga dokumentet mė tė hershme historike e tregon tė kundėrtėn. Profeti Muhamed jo vetėm qė nuk kishte ndonjė qasje armiqėsore ndaj tyre por pėrkundrazi i kishte trajtuar me dashamirėsi dhe afėrsi.
Ata dijetarė dhe studiues tė mirėfilltė dhe neutral tė kėtyre dy feve, e dinė mirė se, qė nga fillėzėnia e parė e tyre, krishterimi dhe islami kurė nuk kanė qenė fe kontradiktore, por, pėrkundrazi, i kanė pasur shumė elemente tė ngjashme nė mes tyre.
Historia e shkruar e zhvillimit tė fesė islame, me pietet dhe respekt tė veēantė i kujton vitet e para tė predikimit tė kėsaj feje dhe peripecitė e besimtarėve qė atėbotė e kishin pranuar islamin, pėrballė ndjekjeve tė bashkėvendėsve tė tyre qė kishin besimin zyrtar nė idhuj dhe toteme (totemizėm).
Nga dhuna e paparė fizike qė i ushtrohej myslimanėve tė parė qė veq kishin pranuar islamin, me urdhrin e Muhamedit a.s., mė vitin 615 tė e.s., shumica prej tyre, gjejnė strehim nė Abesini (Etiopia e sotme) ku sundonte mbreti krishterė Negusi, i cili, jo vetėm se i ofroj azil kėtyre emigrantėve mysliman qė kishin ikur prej dhunės nga vendi i tyre, por edhe i mori nėn mbrojtje zyrtare mbretėrore.
Pėrveē kėsaj ngjarje historike tė raporteve tejet tė mira ndėrfetare nė mes tė myslimanėve tė parė dhe njė mbreti krishterė, nė vazhdim do tua prezantoj njė letėr si dėshmi materiale (e shkruar nė origjinale), tė cilėn Profeti e kishte adresuar murgjėrve tė Manastirit tė Shėn Katerinės.
Kjo letėr e dėrguar nė adresė tė kėtij manastiri mban datėn e vitit 628.
"Ky ėshtė njė mesazh nga Muhamed ibn Abdullah, si njė pakt pėr ata qė mbajnė Kristianitetin, pranė dhe larg, ne jemi me ta. Me tė vėrtetė unė, shėrbėtorėt, ndihmuesit, dhe ndjekėsit e mi i mbrojnė ata, sepse kristianėt janė qytetarėt e mi; dhe pėr Allah, unė jam gjithmonė kundėr ēdo gjėje qė i dėshpėron ata. Asnjė lloj detyrimi nuk duhet tė ketė mbi ta. As gjykatėsit e tyre nuk do tė hiqen nga puna dhe as murgjėrinė nga manastiret e tyre. Asnjė nuk lejohet qė tė shkatėrrojė njė shtėpi tė besimit tė tyre, ta dėmtojė atė, apo tė marrė ndonjė gjė nga ajo pėr tek shtėpitė e myslimanėve. Nė qoftė se ndonjė merr ndonjė nga kėto, ai do tė shkelė paktin e Zotit dhe nuk i bindet profetit tė Tij. Me tė vėrtetė, ata janė aleatėt e mi dhe kanė statutin tim tė sigurte kundėr ēdo gjėje qė ata urrejnė. Asnjė nuk do t'i detyrojė ata qė tė udhėtojnė apo t'i obligojė pėr luftė. Myslimanėt duhet tė luftojnė pėr ta. Nė qoftė se njė femėr krishtere martohet me njė mysliman, kjo nuk duhet tė ndodhė pa aprovimin e saj. Ajo nuk duhet tė ndalohet tė vizitojė kishėn e saj pėr t'u lutur. Kishat e tyre duhet tė respektohen. Atyre nuk duhet t'u ndalohet riparimi i tyre as shenjtėrimi i pakteve tė tyre. Asnjė njeri nga ymmeti (bashkėsia myslimane) nuk duhet tė shkelė kėtė pakt deri nė Ditėn e Kiametit (fundi i botės)."
Njė shembull tė njė tolerance dhe respekti nė mes tė kėtyre dy feve, patjetėr se e kemi si unikat nė botė edhe te ne shqiptarėt. Kurrė nė historinė tonė kombėtare nuk ka ekzistuar ndonjė konflikt ndėrfetar me pėrmasa tė mėdha, por, pėrkundrazi, jemi tė njohur pėr njė respekt, mirėkuptim dashuri dhe konsideratė tė ndėrsjellėt fetar. Njė qėndrim tė tillė human, tė drejtė e zemėrmirė bota nuk ka parė nė asnjė rast tjetėr. Nga njė sjellje e tillė bujare mund tė mėsojnė edhe sot mjaft shtete e shoqėri duke filluar nga Evropa, Amerika dhe gjithė bota..
|
|
