| Vizitorët online në arkiv:
vizitorë |
|
| » Letėr e hapur z. Javier Solana, Shefit tė Politikės sė Jashtme tė Bashkimit Evropian |
| Postuar mė datėn: 2007-12-15 14:18:56 nga admin1 :: Kategoria: Opinione |
| » Opcionet për artikullin |
|
Sa pėr informacionin Tuaj le ti referohemi Lordit Fitzmaurice, i cili, nė njė raport tė pėrgatitur pėr Foreign Office, nė vitin 1880, shkruante: ... Vilajeti i Kosovės, pėrveē njė rrypine serbe qė shtrihet nga lindja, duke zėnė fill prej Mitrovicės, mund tė numėrohet shqiptar... Gjakova, Peja e Prishtina janė qendra ku vlon gjallėsia shqiptare qė lėshon rrezet e saj prej kufirit tė Malit tė Zi deri nė kufijtė e Serbisė... Njė numėr i madh shqiptarėsh gjenden edhe nė Sanxhak tė Novi-Pazarit e nė sanxhaqet e krijuara rishtas tė Tahllixhės e tė Senicės. A. Zogaj
Shkruan: Prof. Dr. Agim ZOGAJ
I nderuar z. Solana,
Ndoshta, sikur tė mos ishte rikthyer ēėshtja e Kosovės sėrish, pra edhe me pajtimin e BE-sė, nė Grupin e Kontaktit, pėrkatėsisht nė bisedimet shtesė 120-ditore, kjo letėr nuk do tė adresohej nė emrin Tuaj. Por, meqė jemi fort tė bindur se edhe Ju, si shef i Politikės sė Jashtme tė BE-sė, keni qenė nė proces tė vendimmarrjes diplomatike pėr ta kthyer sėrish procesin e Kosovės nga KS tė OKB-sė nė Grupin e Kontaktit dhe, pėr kėtė kthim prapa tė procesit si dhe pėr rezultatet e tij mbani kompetenca, por edhe pėrgjegjėsi, atėherė vlerėsuam qė adresa e saktė e referimit tė kėtyre shqetėsimeve dhe, mbi tė gjitha, e argumenteve tona historike jeni pikėrisht Ju. Nė fakt, nė cilėsi tė historianit shqiptar, dėshiroj qė me kėtė rast ta veēoj njė aspekt, njė argument me peshė nga i tėrė kompleksiteti i procesit tė ēėshtjes sė Kosovės. Ai argument ka tė bėjė me dimensionin historiko-politik tė ēėshtjes sė Kosovės, tė djeshmes, tė sotmes dhe tė ardhmes sė saj, dimensionin ky i cili padrejtėsisht dhe ndoshta, madje edhe qėllimisht, nuk u bė segment i trajtimit nė procesin e zgjidhjes sė statusit tė Kosovės.
|
|
Havier Solana
Jo nė pak raste, pra tė paraqitjeve tė diplomatėve tė BE-sė, ishte apostrofuar se nė rastin e zgjidhjes sė ēėshtjes sė Kosovės nuk duhet kthyer nė histori, se madje zanafillėn e problemit dhe tė zgjidhjes sė tij duhej kėrkuar nga viti 1999, eventualisht nga periudha e sundimit tė Kosovės nga regjimi diktatorial i Milosheviqit.
Traktati i Berlinit nuk e pėrfshinte nė vete edhe territorin e Kosovės
Ju, zotėri, dhe bashkėpunėtorėt Tuaj, kishit gjykuar pa tė drejtė se nuk ėshtė e nevojshme qė rrugėtimi njėshekullor i Kosovės drejt pavarėsisė, nė fakt drejt lirisė, dekolonializimit dhe ēlirimit nga sundimi serb, tė merret nė konsideratė si argument shqiptar me rastin e trajtimit tė gjetjes sė zgjidhjes. Ėshtė vėshtirė tė jepet pėrgjigje se cilat ishin arsyet qė e shtynė diplomacinė evropiane nė kėtė, ta quajmė, prerje tė historisė, mosmarrje nė konsideratė tė vazhdimėsisė historike tė rrugėtimit tė Kosovės drejt ēlirimit nga sundimi kolonial serb. Megjithatė, njė gjė mund tiu themi se qasja e kėtillė diplomatike i shkaktoi pasoja ēėshtjes sonė, nė radhė tė parė e pamundėsoi faktorin shqiptar, pra edhe udhėheqėsit tanė, qė para diplomacisė euro-perėndimore tė argumentojnė mė fuqishėm tė drejtėn tonė jo vetėm politike, kombėtare, etnike, por edhe atė historike pėr ēlirim nga sundimi serb dhe pėr shtetformim, pse jo edhe pėr tė drejtėn pėr referendum.
Tė parėt tanė dhe bashkėkombėsit e tjerė tė historisė mė tė re tė Kosovės nuk luftuan pėr demokratizim tė Serbisė, pėr federatė brenda Serbisė, pėr unione sllave, e as pėr konfederatė me atė shtet sllav. Shqiptarėt, qė nga viti 1912, derdhėn gjak dhe ranė pėr ēlirim nga sundim i regjimeve serbe. Ēlirimi i Kosovės nga sundimi serb, pėrkatėsisht pavarėsia e Kosovės, nė asnjė rast, nė asnjė etapė tė historisė sė marrėdhėnieve Kosovė-Serbi, nuk ka nėnkuptuar, siē e propagandon regjimi serb, shkėputje, copėtim tė territorit serb.
Kosova, nė asnjė fazė tė etapės qindvjeēare, gjatė sundimit serb, nuk ishte ligjėrisht pjesė e territorit tė shtetit serb.
Thjesht, nė mungesė tė marrjes nė trajtim tė problemit tė Kosovės dhe tė zgjidhjes sė drejtė tė problemit, pra edhe nga prizmi i dimensionit historik nėpėr tė cilin kaloi procesi i Kosovės, rruga e pėrgjakur e popullit tonė drejt lirisė e pavarėsisė, para opinionit jo vetėm diplomatik ndėrkombėtar qėllimisht u vėshtirėsua, u zbehėn argumentet tona pėr bėrjen e shtetit si kusht i lirisė, i paqes nė Kosovė, pra edhe i ēlirimit nga sundimi serb. Edhe nė mungesė tė kthimit nė historinė e zhvillimit tė procesit tė Kosovės, nė segmentet e caktuara tė diplomacisė evropiane, u krijua pėrshtypja se gjoja problem paska qenė vetėm regjimi i Milosheviqit, aparati i tij diktatorial dhe sundues, mungesa e demokracisė nė Serbi dhe jo aspirata historike e popullit tė Kosovės pėr ēlirim nga kolonializmi serb.
Zotėri, ne ju themi se fjala ishte dhe ėshtė pėr njė sundim kolonial gati njėshekullor tė Serbisė mbi Kosovėn, i cili sundim daton nga viti 1912 dhe, qė prej atij viti, Kosova ishte territor i pushtuar. Qė nga ai vit, territori i Kosovės u aneksua nga shteti i atėhershėm serb, i cili shtet pastaj vazhdoi tė mbante territorin e Kosovės nėn sundimin e vet edhe me rastin e formimit tė Mbretėrisė jugosllave dhe tė Jugosllavisė AVNOJ-iane si dhe tė Unionit Serbi/Mali i Zi. Evropa e Vjetėr e dinte kėtė tė vėrtetė. E dinte edhe faktin se shteti i dalė serb nga Traktati i Berlinit nuk e pėrfshinte nė vete edhe territorin e Kosovės, por siē shkruan edhe nė njė Memorandum tė delegacionit shqiptar dorėzuar mė 12 shkurt 1919 Konferencės sė Paqes nė Paris, 1919/1920 (dokument ky qė gjendet nė arkivat e kryeqyteteve evropiane): Ka njerėz nė botėn diplomatike qė, duke na vėnė thikėn nė fyt ne shqiptarėve, kujtojnė se janė duke prerė njė ferrė, njė bimė tė egėr qė i bėn dėm pėrparimit njerėzor.
Gratė lindnin nga frika. Pėr dy orė janė shuar 500 shpirtra
Nė tė njėjtat burime tė arkivave evropiane mund tė lexoni konstatimin qė mban datėn 24 shkurt 1919, drejtuar gjithashtu Konferencės sė Paqes nė Paris: Mbipesha serbe nė krahinėn e Kosovės kurrė ndonjėherė ska zgjatur; shqiptarėt kanė formuar gjithmonė shumicėn e madhe tė popullit tė saj, me gjithė ndrydhjen e fortė dhe tė kėqijat e pėsuara prej serbėve.
Krerėt e Lėvizjes pėr ēlirim tė Kosovės, madje, nė Memorandumet drejtuar kancelarive tė Evropės, gjithashtu nė vitin 1919 kishin pranuar hapur dhe me zemėr tė thyer: Nė ndarjen e vendeve tė Ballkanit, mė 1913, atdheu ynė u bė fli e fqinjėve pėr tė mos i dhėnė shkak njė lufte evropiane.
Ishte, pra, viti 1919, kur prijėsit e shtetit shqiptar e paralajmėronin Evropėn: Padrejtėsitė e plojat e bėra kundėr popullsisė shqiptare qė banojnė nė krahinat e zaptuara (fjala ishte pėr Kosovėn dhe pėr Ēamėrinė) nga ana e shteteve tė sipėrpėrmendura, bėjnė qė tė ketė frikė prej fatit qė po e pret kėtė popullsi, qė ska pėr tė njohur paqe veēse nė vuajtje se nė vdekje.
Ne, nė Kosovė, krahas krenarisė kombėtare, vuajtje deri nė vdekje dhe nė gjenocid serb pėrjetuam qė atėherė e deri nė verėn e vitit 1999, kur edhe me ndihmėn e ēmuar tė NATO-sė e ēliruam vendin tonė nga sundimi serb.
Ne kemi thėnė dhe e pėrsėrisim se nė ballafaqimin me pseudoteoritė e falsifikuara, krejtėsisht mitologjike tė historiografisė serbe, nuk kemi frikė ti hedhim nė tavolinėn diplomatike argumentet historike dhe etnike. Sa pėr informacionin Tuaj le ti referohemi Lordit Fitzmaurice, i cili, nė njė raport tė pėrgatitur pėr Foreign Office, nė vitin 1880, shkruante: ... Vilajeti i Kosovės, pėrveē njė rrypine serbe qė shtrihet nga lindja, duke zėnė fill prej Mitrovicės, mund tė numėrohet shqiptar... Gjakova, Peja e Prishtina janė qendra ku vlon gjallėsia shqiptare qė lėshon rrezet e saj prej kufirit tė Malit tė Zi deri nė kufijtė e Serbisė... Njė numėr i madh shqiptarėsh gjenden edhe nė Sanxhak tė Novi-Pazarit e nė sanxhaqet e krijuara rishtas tė Tahllixhės e tė Senicės.
Ndėrsa, nė njė protestė kundėr masakrave serbe nė Kosovė, nė kohėn derisa po i zhvillonte punimet Konferenca e Paqes nė Paris, hartuesit e saj, mė 11 mars 1919, i njoftonin kėshtu diplomatėt evropianė: Qysh se ushtritė serbe kanė hyrė pėrsėri nė krahinat e Kosovės, shqiptarėt po ujisin me gjak ato vise, ku kanė lėnė eshtrat prindėrit e tyre pėr tė mbrojtur tokėn dhe lirinė... Popullsia e Pejės dhe e Gjakovės ka mbetur tash dy javė nėn rrebeshin e zjarrit tė rreptė tė ushtrive serbe, pėr krimin e vetėm sepse do ti qėndrojė besnike mėmėdheut.
Kurse socialdemokrati serb, Dimitrije Tucoviē duke njoftuar pėr masakrat serbe ndaj shqiptarėve shkruante: ...gratė lindnin nga frika. Pėr dy orė janė shuar 500 shpirtra...kufomat janė varrosur, gropuar brenda shtėpive, kurse shtėpive u ėshtė vėnė flaka pėr tu fshehur krimet.
Jo paqe e robėruar pėr Kosovėn, por pavarėsi pėr vendin tonė
Vlerėsojmė se, nė rast se jo deri dje, tani pra, kur pas 10 dhjetorit 2007 po bie Ora pėr Evropėn e re dhe ndėrgjegjen e saj nė lidhje me njohjen e pavarėsisė sė Kosovės, do ta keni mirėsinė qė, si diplomat i nderuar, tė keni parasysh edhe dimensionin historik tė procesit tė Kosovės, pra nė prag tė pėrcaktimit tė statusit final tė saj. Ne shpresojmė se, edhe mbi bazėn e argumenteve tė sė drejtės historike, ndėrkombėtare dhe jo vetėm etnike e politike tė popullit paqedashės tė Kosovės, do tė angazhoheni dhe do tė mbėshtesni zgjidhjen e drejtė tė procesit tė Kosovės pavarėsinė e saj. E gjithė kjo, gjithnjė nė emėr tė krijimit tė paqes sė re nė Evropėn e bashkuar. Le tė mos pėrsėritet kurrė mė qė, ēėshtja shqiptare, pra nė kėtė rast ēėshtja e Kosovės, tė bėhet sakrificė e ruajtjes sė paqes sė paqėndrueshme nė rajonin tonė me shekuj tė trazuar. Pra, jo paqe e robėruar pėr Kosovėn, por pavarėsi pėr vendin tonė, sepse vetėm pavarėsia garanton paqe, stabilitet dhe tė ardhme evropiane nė rajon.
(Autori ėshtė studiues dhe Shef i
Departamentit tė Shkencave Politike dhe
Administratės Publike nė Universitetin e Prishtinės)
|
| --------- |
| • TITUJ TĖ NGJASHËM |
|
Copyright © 2000-2008 DERVINA.COM - Tė gjitha tė drejtat e rezervuara
Arkivi u punua nga A.Nushi - Webmaster |
|
