| » Opcionet për artikullin |
|
Nxėnėsit nė Gjermani duan tė dinė mė shumė pėr ish RDGJ-nė
Sondazhi qė do publikohet tė hėnėn, nxjerr nė dritė mangėsi e risi nė trajtimin e historisė sė pasluftės
Shkrimtari Stefan Heym i kishte profetizuar RDGJ-sė qysh nė mars 1990 vetėm njė tė ardhme si "gjurmė nė histori". Historiani Rolf Steiniger e ka pėrshkruar RDGJ-nė si njė "rrugė tė gabuar", dhe ajo nė sytė e tij ishte "e kalbur, pėr vegjėlinė dhe qė mbante era qymyr, represive e pa perspektivė" pra realisht asnjė objektiv qė do ia vlente tė merreshe.
Nxėnėsit nė shkollat gjermane e shohin gjithsesi disi mė ndryshe ndryshe kėtė ēėshtje. Sipas njė studimi tė ri, qė pritet tė dalė nė dritė tė hėnėn e ardhshme, katėr nga pesė tė pyetur, pėrballjen me historinė e RDGJ-sė e cilėsojnė tė rėndėsishme pėr tu trajtuar nė mėsimdhėnie. Gjithashtu shumė nxėnės janė shprehur nė pėrgjithėsi se duan mė shumė orė mėsimi pėr tė ditur diēka mė shumė rreth periudhės hitorike qė nis nga 1945 e lart, dhe zhvillimet nė ish-Gjermaninė Lindore duan ti dinė mė nė thellėsi, si pjesė integrale e histotrisė sė Gjermanisė sė pasluftės. Kėrkesėn e fundit e kanė pėrkrahur edhe 80 pėrqind e mėsueve tė historisė. Sidomos nxėnėsit duan tė dinė mė shumė rreth ditėve tė zakonshme nė ish-RDGJ, si dhe rėnien e saj nė revolucionin paqėsor tė 1989/90. Burimet pėr imazhin e RDGJ-sė nė radhė tė parė pėrbėhen nga filma e emisione TV, e vetėm mė pas vjen mėsimi shkollor.
Nė tė njejtėn kohė, studimi dokumenton pėr Fondacionin pėr nxjerrjen nė dritė tė veprimtarisė sė diktaturės sė SED-it (ish-partisė nė pushtet nė kohėn e RDGJ-sė) dhe tė Lidhjes sė Mėsuesve tė historisė sė Gjermanisė, mangėsitė e mundshme tek rreth 5600 gjimnazistė tė pyetur nga klasa e 10 deri tek ajo e 12, duke pėrfshirė tė gjithė territorin e RFGJ-sė, pra tė gjitha landet. Pyetjet mesatarisht kanė marrė njė pėrgjigje qė mund tė konsiderohet pozitive nė mė pak se gjysmat e tyre. E kjo nis me 45 pėrqind tė nxėnėsve tė pyetur qė dinė se mė 8 maj 1945 pėrfundoi zyrtarisht Lufta e Dytė botėrore, dhe pėrfundon me faktin se vetėm 28 pėrqind e nxėnėsve e njohin 18 marsin e vitit 1990 pėr shembull, si ditėn kur u zhviluuan zgjedhjet e para tė lira pėr Kuvendin (Dhoma e Popullit) e RDGJ-sė. Probleme kanė shfaqur nxėnėsit edhe nė pėrcaktimin e identifikimin e personave, gjė qė ngjall tek ta shumė kuriozitet. Kėshtu pėr shembull, 16 pėrqind e tyre e dinė Robert Havemann njė viktimė tė famshme tė Murit tė Berlinit, 40 pėrqind e tyre ndėrkohė, pėr Erih Honekerin e dinė se ka qenė Presidenti i parė i RDGJ-sė, dhe 7,5 pėrqind e dinė se Ėolf Biermann ka qenė pėr shumė kohė Sekretar i Parė i SED-it. 30 pėrqind hezitojnė tė pėrcaktohen qartė pėr njėrėn nga detyrat e dhėna. Ngjashmėrisht, po aq tė pavendosur janė pėrgjigjur nė sondazhe nxėnėsit kur janė pyetur se sa do ti hyjnė nė punė njohuritė e tyre nė kėtė fushė. Mė tej, 73,5 pėrqind e nxėnėsve, thonė se opozita nė ish-RDGJ lindi si pasojė e pakėnaqėsisė sė pėrgjithshsme tek shumica e njerėzve. Shumė nga nxėnėsit besojnė se toleranca e shumė qytetarėve tė RDGJ-sė pėr ta lėnė nė kėmbė atė regjim, lidhej me frikėn e tyre pėr tė humbur vendin e punės, mė shumė se sa nga represioni i ushtruar nga regjimi.
Njė arsye tė rėndėsishme pėr defiēit, autorėt kanė parė sipas analizės sė 64 teksteve e librave shkollorė tė historisė nga dhjetė shtėpi botuese, nė pėrmbajtjen e teksteve dhe materialet mėsimore didaktike. Zhvillimet e ngjarjet historike janė paraqitur gjithsesi me korrektėsi. Por paraqitja e fillimit tė ri politik nė Gjermani ėshtė e mangėt e disi e vakėt. Sistemi diktatorial i SED-it nga ana tjetėr, me tė gjitja ndikimet e tij nė aparatin shtetėror, duke u shtrirė edhe nė arsim e media, "paraqitet vetėm nė disa paragrafe dhe nuk i nėnshtrohet aspak njė kritike komplekse, dhe po ashtu edhe koncepti i socializmit, qė popullin e paraqet si sovran", shkruajnė mė tej autorėt. Opozita dhe rezistenca kėtu paraqiten nė mėnyrė jo sistematike. Qėnia e saj dhe karakteri i pushtetit tė SED-it mbesin disi nė hije. Revolucioni paqėsor dhe rėnia e Murit nė fund tė vitit 1989, paraqiten sikur tė ishin njė ngjarje e papritur dhe jo rrjedhojė e njė politike tė gjatė e tė gabuar e qė i dihej fundi.
Nė mėnyrė kritike e shohin ekspertėt edhe rezultatin ku 31 pėrqind e nxėnėsve nuk e trajtojnė historinė e RDGJ-sė nė mėsim deri nė klasėn e dhjetė, megjithėse nė planet mėsimore tė tė gjitha landeve gjermane, njė gjė e tillė ėshtė e parashikuar. Pėrveē kėsaj, pjesėmarrja nė kurse ėshtė me dhjetė pėrqindėt e saj njė pėrqindje e vogėl pėr tu marrė parasysh nė klasat mė tė larta. Si sasia, ashtu dhe paraqitja e pėrmbajtja nė librat shkollorė pėr historinė e RDGJ-sė, ka rezervuar njė rol dytėsor nė pėjesėn mė tė madhe, duke e neglizhuar atė. Duke iu pėrgjigjur planeve mėsimore, librat e tekstet shkollore vazhdojnė ta trajtonė Lindjen e Perėndimin e Gjermanisė ndarazi.
Krahasime bėhen aty tek-tuk vetėm nė fusha tė caktuara. Trajtimi i plotė e i tėrėsishėm, i dėshiruar ky nga tė gjithė nxėnėsit, nė kėtė kontekst nuk mbėshtetet fare. Pėr karakterin e diktaturės sė SED-it ka ndikuar edhe njė krahasim didaktik shpesh herė pa vend me diktaturėn naziste, duke menduar kėtu "dallimet dhe tė pėrbashkėtat", pėr ta pėrcaktuar mė saktėsisht funksionimin e sistemit tė pushtetit nė RDGJ asokohe.
Jo plotėsisht papritur, sondazhi ka bėrė tė qarta dallimet mes Lindjes e Pėrėndimit. Ndėrsa mė shumė nxėnės nė Perėndim janė tė mendimit se RDGH-ja qysh nga fillimi ishte e destinuar tė dėshtonte, shumė tė tjerė nga nxėnėsit nė Lindje priren tė mendojnė se modeli i socializmit nė RDGJ, ishte njė koncept i mirė, por i zbatuar keq nė praktikė. Diferencat kanė tė bėjnė sigurisht me perjardhjen. 54,9 pėrqind e nxėnėsve nė Lindje flasin shpesh me prindėrit dhe tė njohurit e tyre mbi historinė e RDGJ-sė, krahasuar me vetėm 24,1 pėrqind tė nxėnėsve kolegė tė tyre nė Perėndim. Kjo ndikon edhe nė imazhin e tyre pastaj pėrsa i pėrket ribashkimit e procesit qė ēoi nė tė. Kėshtu pėr shembull, vetėm 9,8 pėrqind e nxėnėsve nė Lindje, thonė se do tė kishte qenė mė mirė, sikur ta ndėrtonin sėrish Murin nga e para. Nė Perėndim, kjo shifėr ėshtė mė e madhe: 27,5 pėrqind. Gjithsesi autorėt e sondazhit kanė parė njė tendencė themelore" tė afrimit tė mendimeve e bindjeve dhe pėrgėzojnė faktin se ky pėrbėn tashmė njė indeks tė mirėfilltė tė rritjes e ecjes pėrpara sė bashku.
Nė pjesėn e fundit tė studimit tė kryer me titull "Historia a RDGJ-sė nė mėsim", Lidhja e Mėsuesve tė Historisė paraqet njė model kurrikule, njė kornizė themelore pėr tė gjithė nxėnėsit, qė pėr herė tė parė kanė dalė me propozime konkrete pėr njė rinovim tė mėsimit tė Historisė sė Gjermanisė sė Pasluftės. Lidhja ka zhvilluar gjashtė njėsi mėsimore pilot pėr periudhėn nga 1945 deri nė 1990. Kėtu bėjnė pjesė ndėr tė tjera tema si "krijimi i dy shteteve gjermane dhe integrimi i sistemeve nga 1949 deri nė fillim tė viteve 60" dhe "Ekonomia e shoqėria e dy shteteve gjermane nė konkurrencė". Nė mėnyrė konsekuente aty trajtohen njėsitė mėsimore tė perspektivės sė pėrbashkėt gjermane.
Lindja dhe Perėndimi
Nxėnėsit dhe Muri i Berlinit
Jo plotėsisht papritur, sondazhi ka bėrė tė qarta dallimet mes Lindjes e Pėrėndimit. Diferencat kanė tė bėjnė sigurisht me perjardhjen. 54,9 pėrqind e nxėnėsve nė Lindje flasin shpesh me prindėrit dhe tė njohurit e tyre mbi historinė e RDGJ-sė, krahasuar me vetėm 24,1 pėrqind tė nxėnėsve kolegė tė tyre nė Perėndim. Kjo ndikon edhe nė imazhin e tyre pastaj pėrsa i pėrket ribashkimit e procesit qė ēoi nė tė. Kėshtu pėr shembull, vetėm 9,8 pėrqind e nxėnėsve nė Lindje, thonė se do tė kishte qenė mė mirė, sikur ta ndėrtonin sėrish Murin nga e para. Nė Perėndim, kjo shifėr ėshtė mė e madhe: 27,5 pėrqind
Analiza dhe mangėsitė
Sistemi diktatorial i SED-it
Njė arsye tė rėndėsishme pėr defiēit, autorėt kanė parė sipas analizės sė 64 teksteve e librave shkollorė tė historisė, nė pėrmbajtjen e teksteve dhe materialet mėsimore didaktike. Zhvillimet historike janė paraqitur me korrektėsi. Por paraqitja e fillimit tė ri politik nė Gjermani ėshtė e mangėt. Sistemi diktatorial i SED-it me tė gjitha ndikimet e tij nė aparatin shtetėror, duke u shtrirė edhe nė arsim e media, "paraqitet vetėm nė disa paragrafe dhe nuk i nėnshtrohet aspak njė kritike komplekse, dhe po ashtu edhe koncepti i socializmit, qė popullin e paraqet si sovran", shkruajnė mė tej autorėt
Marrė nga Die Welt
|
|
