| » Opcionet për artikullin |
|
Fadil S. - Shkup
Po tė shkruaj njė letėr nga Scupi, kryeqyteti i Dardanisė antike. E di qė ke njohuri pėr Scupin, se ka tė ngjarė, qė kur ju ridrejtove atdheut, nga Nishi pėr nė Krujė, ke kalėruar nėpėr Scup. Scupi qė ishte bėrė vendqėndrim i atyre qė e pagėzuan Üsküp e mė vonė Skopje, disa keqdashėsh thonė se janė nipėrit e tu.
Desha sė pari babagjysh tė tė lajmėroj se situata jonė arbėrore nuk ndryshon edhe aq shumė nga koha jote. Nė kohėn tėnde princėrit shqiptarė ishin tė pėrēarė siē janė edhe sot. Edhe sot kemi princin e veriut me oborrtarėt e vet (Berisha & co), princėrit e jugut (Nano & co), princėrit e Iliridės (Thaēi-Xhaferi, Ahmeti & co), princėrit e Dardanisė (Dukagjinit Hajredinaj, Drenicės Thaēi, Llapit & co), poashtu edhe princėrit afėr Mollės sė Kuqe.
I dashuri babagjysh, e di se dėshiron tė informohesh pse princėrit e tu jan kaq tė pėrēarė. Babagjysh, nė vitin 1992 u mbajt, si besėlidhja e Lezhės mė vonė e Pezės 1942, u mbajt besėlidhja e Tiranės ku princėrit mė me influencė nuk morėn pjesė. Pra dėshtoi dhe fitoi hakmarrja ndaj periudhės sė pricit, qė pretendonte tė kishte marrė fronin tėnd. Qė me thėnė tė drejtėn ishte gjysmė e vėrtetė, pėr 50-vite. Sot kemi gjysmė Principatėn e Shqipėrisė dhe as kėshtu e as ashtu principatėn e Kosovės, kurse pėr tė tjerat mos pyet babagjysh. Tė tjerėt babagjysh, edhe pse luftuan dhe askush nuk mundi t“i mposhtė nė fushbetejėn e luftės, mbetėn argatė tė tė huajve nė kėt nėnqiell. Pra babagjysh, edhe sot jemi si nė kohėn tėnde ku secili ishte dhe ėshtė princ i fshatit apo regjionit tė vet. Ashtu si nė kohėn tėnde do tė bashkohemi, na thonė, nėn perandorinė e bashkimit europian, siē u patėm bashkuar nėn perandorinė osmane. Por kemi disa dallime, i dashuri im. Dallimi ėsht se nė kohėn e osmanėve shqiptarėt e shėndruan Ballkanin dhe disa vende tė Lindjes sė Mesme nė principatė tė tyre por nėn mbretėrinė osmane, siē na lajmėron kasneci Kadare. Kam hamendje i dashur, se kjo mund tė ndodh nėn perandorinė europiane ku do tė dominohet mes dy kishave motra, sipas Don Lush Gjergjit . Se sa jemi tė lidhur ne me dy motrat por edhe me kushėrinjėn e saj, xhaminė, na tregon e kaluara. Monedha edhe kėsaj rradhe do tė na pėrcaktoj ridrejtimin tonė.
Tė dėshpėrova i dashur! Kisha mundur edhe mė tepėr tė tė shqetėsoj po tė kisha treguar se sot para se tė okupojnė me ushtarė, tė okupojnė me idenė, apo konkretisht me idepėrēuesit e deri tek idemarrėsit. Kėshtu formohen jeniēerėt e sotshėm, i dashur.
Ke dėgjuar qė trimėria jote ėshtė pėrhapur gjithandej tokės? Natyrisht i dashur, ti je i vetmi i epokės qė luftove dhe e mposhte armatėn e kohės. Kur tė tjerėt dridheshin frikes dhe as qė ėndėrronin pėr t“ju bėrė ballė osmanėve ti j“ua ktheve vetėbesimin atyre. Dhe ai vetėbesim ju ndihmojė mė vonė kur i mposhtėn osmanėt nė Vienė dhe si pėrfundim filloi ekspansionizmi i tyre. Pikėrisht kėtu i dashuri im, desha tė tė pyes diēka qė ka kohė qė po mė mundon. Ka kohė i dashur, sepse nuk po mundem tė kuptoj. Mirėpo sė pari njė lajm, qė i lėkundi themelet e kontinentit dhe qė mua personaliskt mė bėri krenar por edhe kureshtar pėr stėrnipėrit e tu. Nė vitin e largėt, nga pikėpamja e jote, 2007 nė njė seancė kuvendore nė pasardhėsen e Ulpianės (Prishtinė) njė kuvendar foli dhe kuvendoj: Luften e ardhshme me Sėrbinė e bėjmė nė Sėrbi e jo nė Kosovė. Kur ky fjalim mori dhenė dhe u pėrhap tek kurva e motit (siē e quan Fishta- njė kėngėtar andej veriut Arbėror) tė gjithė kasnecėt, por edhe kalorėsit zbulues filluan kalėrimit dhe kuvendimin e anekdotės. Kur dhe si, u kuvendua nga kasnecėt dhe kalorėsit?
Babagjysh, shqetėsimi im siē mund ta kuptosh ndėrkohė, ėshtė edhe njėfarė blasfemie ndaj strategjisė tėnde luftarake. Pse babagjysh luften e bėje nė malet e Iliridės dmth nė territorin shqiptar? Pse nuk e invadove Stambollin? Kėshtu do tė mund tė shmangej shkatėrrimi i mėmėdheut. Pse i dashur nuk lidhe marrėveshje me djallin (Koēo Danaj) pėr ta siguruar ekspansionizmin tėnd drejt Italisė e Europės? Pse i dashur mbete vetėm, kur vetėm ekspansionizmi do tė siguronte nėnshtrimin e tyre por edhe pasurimin tėnd nė kurvėn e motit? Oh sa pse e pseja tė tjera i kam.
Gjithkush do tė mė akuzojė pėr tradhėtar dhe djall. Pse djall? Djall pėr arsye se vetėm djalli mendon pėr ekspansionizėm kurse engjulli mbron veten. I quditshėm ky mendim kur kemi parasysh historinė e perandorive ekspansionuese dhe mbeturinat e tyre civilizuese qė dėshmojnė edhe sot. Pse i dashuri im nuk u bėmė popull ekspansionues, por popull qė gjithnjė rrudhet?
Ti do tė mund tė ishe i pari qė do ta thyeje kėt traditė katastrofike pėr neve. Nėse drejt lindjes, edhe pse perandoritė e sotme ekspansionizmin e tyre e bėnė pikėrisht nė lindje, nuk kishe forcė, po pse atėherė nuk ju drejtove perėndimit? Thėnė mė shkurt Italisė sė atėhershme.. E din ti i dashur qė mė vonė do tė bėhemi i vetmi vend i kolonizuar nga ta nė kontinent?
Me siguri habitesh! Mirėpo halli im sot ėshtė se pse ti i dashur nuk u bėre i pari nė thyerjen e kanunit, qė aq shumė na ka kushtuar, nė kėtė pikėpamje. Kishe mundur tė shtoje ndonjė nen nė kanun qė do tė na detyronte tė bėjmė ekspansionizėm dhe ndėrkohė detyrim hakmarrje ndaj jo arbėrve qė cėnojnė arbėrit. E kam tė vėshtirė tė kuptoj: si u edukove nė oborrin e Sulltanit nė tė gjitha aspektet, por Sulltanit nuk ja pėrvetėsove gjėnė mė thelbėsore tė tij, atė tė EKSPANSIONIZMIT dhe HAKMARRJEN ndaj tė huajit qė e cėnon qoftė insektin arbėror. Nuk mund ta imagjinosh ēmimin e paguar pėr kėt engjėll qėndrimi kulturor qė kemi. Njė shembull i dashur si pėrfundim, principata e Arbėrit (Shqipėria) me pozitė strategjike dhe me principatat e tjera jashtė oborrit tė saj kanė ēelėsin e ekzistimit mė sė paku tė dy principatave tė huaja, qė dashakeqėsit e tu thonė se janė nipėrit e tu. Nė dy tjera do tė mund t“jua pėrzienin ēorbat nė shtėpi.. Kur djalli na sulmon shfryhemi nė vetvete, ndėrsa fiset tjera shfryhen nė fiset tjera.
Ėngjėll nuk ėshtė ai qė mbron pragun nga djalli por ai qė e lufton djallin nė shtėpi tė djallit pėr ta bėrė ėngjėll. A do tė ndryshohemi nė kėtė kodeks kulturor, nė kėtė pikėpamje?
|
|
