Prof. Dr. Mehdi HYSENI
Mirėpo, pazari mund ti ketė dalė dardhė me bisht tė gjatė, edhe pėr llogarinė dhe ambiciet e tij personale, tė pakufizuara tė karrierės diplomatike, edhe pėr interesin nacional dhe shtetėror kolektiv tė Serbisė sė tij proevropiane dhe demokratike, ashtu sikurse Slobodan Milosheviqit dhe Sadam Huaseinit dikur (nė dekadėn e fundme tė shekullit XX, dhe nė fillim tė dekadės sė shekullit XXI).
Shumė thjesht, ai serb qė tenton pėr ta shembur Republikėn e Kosovės, sė pari, duhet tia ketė hapur varrin vetes, sepse e ka tė sigurt disfatėn, ashtu sikurse kasapėt serbomėdhenj: Slobodan Milosheviq, Radovan Karaxhiq dhe Ratko Mladiq
etj. Vėrtet, Radovan Karaxhiq dhe Ratko Mladiq ende janė kufoma tė gjalla mes tė gjallėve, por sė shpejti, edhe kėta do tė pėrfundojnė nė bėrllogun e historisė sė Serbisė sė Madhe kolonialiste dhe gjenocidale, ashtu sikurse indoktrinuesi, ideologu, frymėzuesi, mashtruesi, mbėshtetėsi dhe vodja i tyre Slobodan Milosheviq, i vetėvrarė nė bugrun e Shevingenit tė Tribunalit tė Hagės nė Holandė, mė 2006.
Diplomacia lobiste dhe sllobiste serbomadhe e ministrit Vuk Jeremiq kundėr pavarėsisė sė Kosovės dhe diplomacisė sė Shteteve tė Bashkuara tė Amerikės (pėr ti qetėsuar nervat sklerotike tė paranojės kolektive, tė shovinizmit dhe tė nacionlaizimit kolonial serbomadh ndaj Kosovės shqiptare), ėshtė e kapshme dhe e pranueshme vetėm pėr ringjalljen e propagandės sė vdekur tė Slobodan Milosheviqit dhe, tė shpirtėrave tė vdekur tė Serbisė sė Madhe pėr tė ripushtuar Kosovėn e pavarur dhe sovrane.
Mirėpo, kjo logjikė e diplomacisė destruktive me recidiva tė paranojės tradicionale kolektive kolonialiste serbomadhe ndaj Kosovės, ėshtė rruga mė e shkurtėr dhe, mė fataliste drejt greminės politike, diplomatike, ekonomike dhe tregtare, si dhe, forma mė e sigurt e izolimit evropian dhe ndėrkombėtar e Srbisė, sepse me pavarėsimin e Kosovės, dhe me mbrojtjen e saj direkte dhe indirekte nga ana Shteteve tė Bashkuara tė Amerikės dhe tė NATO-s, nuk ka mė asnjė forcė nė Serbi, nė rajon as nė botė qė mund ta shembė Republikėn e Kosovės. Kėtė, duhet ta ketė mbajtur parasysh, edhe ministri i Jashtėm, Vuk Jeremiq, edhe tė gjithė ministrat e tjerė tė qeverisė serbe sė bashku me kryeministrin e tyre Mirko Cvetkoviq, dhe me kryetarin e Serbisė, Boris Tadiq.
Prandaj, edhe ministri pubertetli i diplomacisė serbe tė Slobodan Milosheviqit, Vuk Jeremiq kot ėshtė duke ėndėrruar, duke e vrarė mendjen dhe kohėn, e cila nuk ėshtė nė favorin e politikės, as tė diplomacisė sė tij me synime, me objektiva dhe me premisa tė pėrmbajtjes kolonialiste dhe ekspansioniste tė Serbisė mesjetare tė car Stefan Dushanit, as tė Nikola Pashiqit
et.j, duke ushqyer iluzone tė shkreta, se me lobimin e tij antidiplomatik dhe antijuridik ndėrkombėtar, do tė gjejė mbėshtetje nė botėn arabe dhe afrikane, si dhe nė Rusinė mėmė, qė ta anulojė pavarėsinė e Kosovės, tė njohur nga 45 shtete tė bashkėsisė ndėrkombėtare.
Diplomacia lobiste proruse e Beogradit versus pavarėsisė sė Kosovės dhe Amerikės(!)
Ndėr prioritetet kryesore tė agjendės sė diplomacisė serbomadhe pėr ngrirjen e statusit tė pavaėsisė sė Kosovės, si dhe pėr ndėshikimin juridik ndėrkombėtar tė Amerikės dhe tė atyre shteteve, tė cilat deri tani e kanė njohur pavarėsinė e Kosovės, ministri i Jashtėm Vuk Jeremiq, sė bashku me qeverinė dhe me parlamentin e Serbisė, kanė hartuar dhe kanė miratuar njėzėrit kėto tri objektiva strategjike tė diplomacisė dhe tė politikės sė jashtme serbomadhe:
(1) Bllokimi I Kėshillit tė Sigurimit tė Kombeve tė Bashkuara pėrmes veto-s sė Rusisė,
(2) Ngritja e aktakuzės nė Gjykatėn Ndėrkombėtare tė Drejtėsisė pėr vlerėsimin e njohjes sė pavarėsisė sė Kosovės nga Amerika dhe nga vendet e tjera tė bashkėsisė ndėrkombėtare, ėshtė apo jo kjo nė pėrputhje me tė drejtėn ndėrkombėtare dhe,
(3) Lobimi serbo-rus nė hemisferėn diplomatike tė vendeve arabe, qė ato tė mos njohin pavarėsinė e Kosovės.
Mirėpo, me gjithė kėtė busullė strategjike tė diplomacisė ofensive tė Serbisė kundėr Amerikės dhe partnerėve tė saj tė Evropės Perėndimore, tė mbėshtetur nga Rusia e Vladimir Putinit dhe e Vitalij Ēurkinit, drejtėsia dhe diplomacia e lepuroshit serbomadh Vuk Jeremiq, nuk ka asnjė argument valid dhe racional justifikues pėr ta kundėrshtuar dhe mohuar ligjėrisht politikėn dhe diplomacinė zyrtare tė Uashingtonit lidhur me shpėtimin, me mbėshtetjen dhe, me njohjen e pavarėsisė sė Kosovės pėr tė dalė nga skėterra shekullore e kolonializmit tė Serbisė (1912-1999).
Duhet pranuar faktin se, qė nga data e njohjes ndėrkombėtare e Republikės sė Kosovės, mė 17 shkurt 2008, propaganda dhe diplomacia zyrtare e Beogradit ( nė saje tė instruksioneve dhe tė ndihmės konkrete diplomatike tė Rusisė, para sė gjithash, nė kuadrin e Kėshillit tė Sigurimit tė Kombeve tė Bashluara, ku pėrfaqėsuesi i saj, ambasadori rus, Vitalij Ēurkin ka bllokuar miratimin e ēdo vendimi dhe resolute tė re pėr njohjen e pavarėsisė sė Kosoės) kanė filluar ofensivėn e tyre lobiste nė pėrmasa ndėrkombėtare, nė mėnyrė qė tė krijonin parametrat ligjorė dhe, tė pėrfitonin mbėshtetjen demokratike tė disa shteteve anėtare tė Organizatės sė Kombeve tė Bashkuara, si dhe mbėshtetjen direkte tė Sekretarit tė Pėrgjithshėm tė kėsaj Organizate botėrore, Ban Ki Mun, me qėllim qė tė revizionojnė-anulojnė njohjen e subjektivitetit ndėrkombėtar tė Kosovės nga ana e bashkėsisė ndėrkomėtare.
Si rrjedhim, ndėr faktorėt kryesorė qė ka ndikuar me peshė nė vendimet negative tė Sebisė pėr mosnjohjen e Republikės sė Kosovės, ėshtė pa dyshim, edhe politika dhe diplomacia mbėshtetėse e Rusisė me nė krye ish-presidentin e saj, Vladimir Putin. Mirėpo, kjo formė e mbėshtetjes sė Rusisė mund tė ndikojė negativisht nė zhbalancimin e sistemit tė marrėdhėnieve politike ndėrkombėtare (nė veēanti tė sistemit tė sigurisė, tė stabilitetit dhe tė paqes nė Evropė) ngase Serbia nuk gėzon tė drejtėn historike, as tė drejtėn ndėrkomėtare nė favor tė pėrligjejs sė kėrkesave tė saj politike dhe diplomatike pėr tė rikthyerė Kosovėn nėn sovranitetin kolonial dhe gjenocidal tė saj (1912-1999), duke qenė se historikisht Kosova i pėrket Shqipėrisė Etnike, e jo, kursesi Serbisė sė Vuk Jevremoviqit, as serbėve, as Kishės Ortodoksė Serbe e as Serbisė sė madhe, as sė vogėl.
Mendimi vlerėsues i Gjykatės sė Drejtėsisė, do tė jetė negativ pėr drejtėsinė dhe pėr diplomacinė akuzuese tė Beogradit kundėr Kosovės dhe Amerikės.
Gykata Ndėrkombėtare e Drejtėsisė nuk mund ta anulojė pavarėsinė e Kosovės, as njohjen e saj ndėrkombėtare nga ana e Amerikės, e Bashkimit Evropian (BE) as nga vendet e tjera tė bashkėsisė ndėrkombėtare, me gjithė mosnjohjen dhe kontestimin e saj nga ana e Beogradit dhe e Moskės, sepse pėr kėtė qėllim absurd aktpaditės nuk ekzistojnė instrumente tė bazueshme as tė justifikueshme juridike ligjore, qė rezultojnė nga burimet dhe nga normat e sė drejtės ndėrkombėtare.
Sė pari, dihet se, pėr shkak tė bllokadės sė veto-s sė Rusisė nė KS tė OKB-s, Kosova ende nuk ėshtė anėtare e OKB-sė ngase, ende nuk ėshtė njohur nga ana e saj. Prandaj, kjo ėshtė edhe arsyeja krysore, pse Kosova nuk mund tė paditet nė Gjykatėn Ndėrkombėtare tė Drejtėsisė, sepse, thejsht nuk i pėrket jurisdiksionit (kompetencave dhe autorizimeve) tė kėtij institucioni juridik ndėrkombėtar.
Me gjithė paraqitjen e aktpadisė sė Serbisė Gjykatės Ndėrkombėtare tė Drejtėsisė, qė tė ngrijė pavarėsinė e Republikės sė Kosovės, si dhe ta denoncojė Amerikėn pėr njohjen dhe mbėshtetjen e saj, statusi i Kosovės nuk ėshtė mė objket debatimi as i Gjykatės Ndėrkombėtare tė Drejtėsisė, as OKB-sė e as i BE-sė, sepse ai, sipas sė drejtės ndėrkombėtare dhe historike tė Kosovės, tanimė, ėshtė rrubullakėsuar mė 17 shkurt 2008 nga ana e bashkėsisė ndėrkombėtare, me pėrjashtim tė kontestimit tė tij nga ana e disa bishtave tė saj, siē janė Serbia, Rusia, Sllovakia, Greqia, Spanja Qiproja etj.
Si Rusia, ashtu edhe Serbia, duhet ta dijnė se, akti i njohjes ndėrkombėatre tė njė shteti a njė qeverie tė re, sikurse qė ėshtė rasti konkret i njohjes sė pavarėsisė sė Kosovės nga shumica dėrrmuese e anėtarėve tė BE-sė dhe tė KS tė OKB-sė, si dhe nga mė se 40 shtete tė tjera tė bashkėsisė ndėrkombėtare, nuk ėshtė akt i detyrueshėm sipas sė drejtės ndėrkombėtare, por ėshtė akt i vullnetshėm i tyre, si dhe i organizatave tė tjera ndėrkombėtare. Kėtė tė drjetė legjitime nuk mund ta hudhė poshtė, as ta kontestojė ligjėrisht as Gjykata Ndėrkombvėtare e Drjetėsisė, as drejtėsia ndėrkombėtare e Serbisė dhe e Rusisė, e as e aleatėve dhe e partnerėve tė tyre qoftė nė shkallė rajonale, evropiane apo botėrore.
Gjithashtu, aktpadia e Serbisė kundėr Amerikės (pse ajo ka njohur Republikėn e pavarur dhe sovrane tė Kosovės), juridikisht ėshtė absurde dhe, pa kurrfarė efekti, sepse as historikisht, as juridikisht Serbia nuk gėzon kurrfarė sovraniteti legal mbi Kosovėn ngase kjo, qė nga shtatori i vitit 1912 e deri mė 12 qershor 1999, ishte vetėm koloni e Serbisė, e shkėputur dhe e copėtuar nga trungu i territorit integral tė Shqipėrisė Etnike.
Gjithashtu, pėrpjekjet e mėtejme tė diplomacisė ligjore tė bishtit Beograd-Moskė, qė ta kontestojnė dhe ta mohojnė pavarėsinė, si dhe anėtarėsimin e Kosovės nė Fondin Monetar Ndėrkombėtar dhe nė Bankėn Botėrore, si dhe nė organizatat e tjera ndėrkombėtare, do tė dėshtojnė, ashtu sikurse padia e Serbisė kundėr Amerikės dhe NATO-s (pėr shkak tė bombardimit tė paligjshėm tė Serbisė, si rrjedhim i agresionit dhe i gjenocidit tė saj pushtues kundėr Kosovės mė 1999), sepse nuk kanė kurfarė baze ligjore sipas sė drejtės ndėrkombėtare.
Me gjithė sondimet sterile tė diplomacisė sė lepuroshit serbomadh, Vuk Jeremiq, nė kuadrin e KS tė Kombeve tė Bashkuara, tė cilat nė njė mėnyrė kanė rezultuar pozitivisht nė hartimin e agjendės disapikėshe vetjake tė sekretarit tė Pėrgjithshėm tė OKB-sė, Ban Ki Mun lidhur me RIKONFIGURIMIN e UNMIK-ut nė Kosovė, kjo formė e ligjshme do tė dėshtojė nė terren, sepse UNMIK-u, as Ban Ki Muni nuk kanė tė drejtė dhe, kurrfarė kompetencash ligjore, qė tė debatojnė me Serbinė pėr zgjidhjen e problemit tė Mitrovicės Veriore, etj., sepse Kosova ka qeverinė, parlamentin dhe Kushtetutėn e vet. Vetėm kėto institucione legjitime, ligjore dhe kushtetuese tė Kosovės, kanė tė drejtė dhe pėr detyrė qė tė bisedojnė me Serbinė, por vetėm atėherė pasi Serbia ta ket njohur Republikėn e Kosovės si shtet tė pavarur dhe sovran.
Kosova nuk mund tė rikthehet mė nėn sovranitetin kolonial
tė Serbisė gjenocidale (1912-1999)!
Pavarėsisht nga fakti se, Serbia e Boris Tadiqit e ka dėrguar kriminelin Radovan Karaxhiq nė Tribunalin e Hagė dhe, ndoshta, sė shpejti, atje, do ta ekstradojė edhe kriminelin Ratko Mladiq, kjo nuk do tė thotė se Serbia, ėshtė liruar dhe amnistuar nga hipoteka e saj pėr kryerjen e tre gjenocideve kundėr Kroacisė, Bosnjės dhe Kosovės, edhe pse njė vlerėsim tė tillė e ka hudhur poshtė Gjykta Ndėrkombėtare e Hagės. Kjo nuk do tė thotė se ai vendim i kėsaj Gjykate, tanimė ėshtė i padiskutueshėm nė aspektin e sė drejtės ndėrkombėtare.
Pėrkundrazi, vendimi i Gjykatės sė Hagės ėshtė i diskutueshėm dhe, plotėsisht i padrejtė, sepse ėshtė nė kundėrshtim flagrant me pėrkufizimin dhe me vlerėsimin ligjor tė nocionit GJENOCID, tė sanksinuar nė tė drejtėn pozitive ndėrkombtare, qė nga viti 1948.(Shih: Rezoluta nr. 260/III/, e miratuar nga Asambleja e Pėrgjithshme e Kombeve tė Bashkuara, mė 9 dhjetor 1948, ndėrsa ka hyrė nė fuqi mė 15 janar 1951).
Si rrjedhim, vendimi i theksuar i diksutueshėm i Tribunalit tė Hagės, patjetėr, do tė duhej tė ishte objekt RISHQYRTIMI i Gjykatės Ndėrkombėtare tė Drejtėsisė, si dhe i OKB-sė, sepse kjo kėto dy institucione kompetente ndėrkombėtare ende nuk i kanė cilėsuar ligjėrisht tri agresionet gjenocidale tė Serbisė nė Kroaci, nė Bosnjė dhe nė Kosovė (19901999).
Vėrtet, nėse ende ėshtė nė fuqi Statuti i Gjykatės Ndėrkombėtare tė Drjetėsisė, Karta e Kombeve tė Bashkuara, si dhe sistemi pozitiv jurdik ndėrkombėtar, atėherė tė tri gjenocidet e Serbisė, tė kryera kundėr Kroacisė, Bosnjės dhe Kosovės (1990-1999), duhet tė RISHQYRTOHEN dhe tė RICILĖSOHEN me emėr dhe me mbimer sipas peshės sė tyre. Ndryshe, tė gjitha viktimat e gjenocidit tė Serbisė ( Srebrenica mbi 8.000 mijė etj.) dhe tė Republika srpska nė Kroaci, nė Bosnjė dhe nė Kosovė, pėr sė vdekuri do ta mallkojnė padrejtėsinė ndėrkombėtare ndaj tyre.
Sė fundi, nė bangėn e zezė para Gjyktaės Ndėrkombėtare tė Drejtėsisė, duhet tė gjendet Serbia asgresore dhe gjenocidale kolonialiste ( vepra kėto, qė pėrbėjnė krim dhe ndėshkim ndėrkombėtar), sepse me gjithė amnistimin e saj nga Tribunali i Hagės, krimi dhe pėrgjegjėsia gjenocidale nuk parashkruhen sipas sė drejtės ndėrkombėtare.
Vetėm pasi tė jetė bėrė rishqyrtimi dhe rivlerėsimi i tri gjenocideve tė Serbisė nė Kosovė, nė Kroaci dhe nė Bosnjė (1990-1999) nga ana e Asamblesė sė Kombeve tė Bashkuara dhe nga ana e Gjykatės Ndėrkombėtare tė Drejtėsisė, do tė mund tė krijohej mundėsia dhe kushtet reale, qė tė heshtej, dhe tė neutralizohej diplomacia adoleshente e lepuroshit serbomadh, Vuk Jeremiq, e fokusuar kundėr drejtėsisė dhe demokracisė sė Amerikės, si dhe kundėr pavarėsisė sė Kosovės shqiptare.
Nė kėtė kontekst, edhe Amerika, edhe Bashkimi Evropian, edhe NATO-ja, duhet tia bėjne me dije diplomacisė ofensive dhe drejtėsisė ndėrkombėtare serbe, se pa njohjen ndėrkombėtare tė Kosovės, Serbia kurrė nuk do tė hyjė nė BE.
I pėlqeu apo jo kjo Beogradit zyrtar, kushti numėr njė (1) qė duhet ta plotėsojė Serbia pėr tė marrė vizen hyrėse pėr nė BE, ėshtė njohja e pavarėsisė sė Kosovės. Ndryshe, diplomacia e lepuroshit serbomadh, Vuk Jeremiq, vetėm mund tė vazhdojė me ushtrimin e trysnisė akrobatike tė baletit ruso-serb ndaj Kosovės, ndaj Amerikės, ndaj BE-sė, si dhe ndaj atyre vendeve qė e kanė njohur Republikėn e Kosovės, sepse ushtrimi i peticioneve, i ankesave dhe i padive tė saj ka vetėm karaktėr fakultativ, nuk ka kurrfarė vlere lėndore juridike, tė detyrueshme pėr institucionet e theksuara tė bashkėsisė ndėrkombėtare (OKB-ja dhe Gjykata Ndėrkombėtare e Drejtėsisė etj.), sepse nuk janė tė bazuara nė argumente historike, as ligjore tė sė drejtės ndėrkombėtare, qė do tė provonin tė drejtėn e sovranitetit tė Serbisė mbi Kosovėn. Kjo ėshtė kryesorja, pse diplomacia adoloshente serbe e Vuk Jeremiqit, ( e cila nė esencė i ngjanė vetėm fabulės ironike tė La Fontenit Kau dhe bretkoca, sepse nė kuptimin pragmatik demokratik dhe paqėsor, ėshtė e parealizueshme), nuk do tė ketė kurrfarė efekti pozitiv nė arritjen e anulimit tė pavarėsisė sė Kosovės, as tė ndėshkimit juridik ndėrkombėtar tė Amerikės, pėr shkak tė njohjes sė pavarėsisė sė Kosovės.
__________________
|
