DERVINA.COM - Arkivi i lajmeve Arkivi i lajmeve
Për vitet 2006,2007 dhe 2008

^ Kategoritë
Kërko në lajme: 
Shpalos kategorinë:
 Lajmet kryesore
 Lajmet në gjuhen angleze
 Opinion
 Intervista
 Sport
 Kultura
 Histori
 Diaspora
 Tech-Info

Madhësia e shkronjave
Dukja Madhësia (piksel)
AaBbCc 11 piksel
AaBbCc 12 piksel
AaBbCc 13 piksel
AaBbCc 14 piksel

Vizitorët online në arkiv: vizitorë
» JEHONA E LIDHJES SHQIPTARE TĖ PRIZRENIT NĖ KATĖR POEZI TĖ ATYRE VITEVE
Postuar mė datėn: 2007-06-11 16:48:59 nga admin4 :: Kategoria: Kultura
Shkruar nga Latif Berisha

Ideali i njė populli, qė nxit pėrpjekjet e tij pėr tė jetuar mė vete i lirė, pėr t'u zhvilluar dhe pėr t'u afirmuar me vlerat e tij brenda familjes sė madhe tė njerėzimit, ėshtė i pathyeshėm.

Si ēdo komb, edhe populli shqiptar nė rrugėn e zhvillimit tė vet historik pati ngritjet dhe rėniet e tij, kaloi ngjarje tė mėdha tronditėse, por edhe ēaste tė veēanta lavdie qė dolėn nga ato ngjarje. Padyshim ndėr ngjarjet mė tė mėdha nė historinė e popullit tonė janė ato qė lidhen me rrezikun e zhdukjes sė tij kombėtare nė kohėn e Krizės Lindore nė vitet 1870-1880.
Nė situatėn e krijuar nė ato rrethana u vunė nė sprovė tė gjitha aftėsitė fizike dhe shpirtėrore tė njeriut tė kėtij mjedisi, tė cilat, tė pėrqendruara si kurrė mė parė mbi instinktin e jetės dhe mbi vetėdijen e qartė se lypset evidentuar ekzistencėn kombėtare, u organizuan nė tė ashtuquajturėn Lidhje Shqiptare tė Prizrenit dhe gjatė tri viteve (1878—1881) dhanė prova tė shkėlqyeshme rezistence dhe vitaliteti nė tė gjitha fushat e jetės praktike e shpirtėrore. Edhe pse e shpartalluar fizikisht pėrballė brutalitetit tė fuqive tė mėdha imperialiste dhe tė forcave tė tjera reaksionare e shoviniste, kjo Lidhje e madhe jo vetėm mbeti e pacenuar si princip i drejtė jetėsor, por vazhdoi tė gjallėrojė edhe mė intensivisht nė jetėn shpirtėrore, pėr t'u kurorėzuar mė nė fund, pas pėrpjekjeve tė reja tė armatosura, me fitoren e lirisė e tė pavarėsisė kombėtare.

Nė rrethanat e ndėrlikuara tė Krizės Lindore, e nė kėtė kontekst edhe tė jetės sonė kombėtare, ėshtė krejt e natyrshme qė edhe letėrsia, si formė e aktivitetit shpirtėror, u integrua plotėsisht nė lėvizjen e organizuar nacionale, e stimuloi atė nė planin politik, ideologjik e shpirtėror dhe u bė zėdhėnėse e denjė e idealeve jetėsore dhe e aspiratave ēlirimtare tė popullit. Kėtė kthesė tematike tė letėrsisė sonė tė diktuar nga koha, qė u ndoq edhe me njė kthesė pėrkatėse cilėsore artistike, e dėshmojnė nė mėnyrė tė dukshme dhe tė drejtpėrdrejtė edhe vjershat: „Nxiteje mbė shqypėtarėt pėr tė shkronjėzuar gjuhėn e tyre"1 e Eftimi Mitkos, „Shqipėria"2 e Naim Frashėrit, „O moj Shqypni!"3 e Pashko Vasės dhe „Zogu nė kafas t'horiatit"4 e P. Leonardo de Martinos, tė krijuara dhe tė vėna nė qarkullim mu nė kohėn e veprimit aktiv tė Lidhjes Shqiptare (1878—80), e tė cilat edhe do tė jenė objekt trajtimi i kėsaj shkrimi.

JEHONA E LIDHJES SHQIPTARE TĖ PRIZRENIT

Nėse me kėtė rast nisemi nga njė krahasim midis kėrkesave programore tė Lidhjes Shqiptare dhe poezive tė pėrmendura qė u krijuan nė atė kohė, mund tė pėrfundojmė pa vėshtirėsi se ekziston njė shkallė e madhe komunikimi i analogjie, qė nė rastet mė tė shumta shpie edhe gjer nė pėrputhjen e plote midis tyre.

Kėshtu, aktiviteti kombėtar dhe diplomatik i Lidhjes pėr tė pėrhapur nė botė, pėrmes memorandumeve dhe pėrfaqėsuesve tė saj, tė vėrteten mbi popullin dhe vendin tonė, u reflektua nė poezitė e pėrmendura nė radhė te parė si prirje e tyre pėr tė pohuar hipotezėn e hedhur nga arbėreshėt qė nė vitet 1830 se ne jemi pasardhės tė pellazgėve, popullit mė tė vjetėr tė Ballkanit dhe tė Evropės. Pėr kėtė arsye E. Mitko nė vjershėn e tij tė gjatė, me gojėn e Abdyl Frashėrit dhe tė Mehmet bej Vrionit, dy krerėve tė shquar tė Lidhjes Shqiptare, e bėnte me dije Evropėn me plot mburrje se ne jemi farė e pellazgut „Qė qe lindur para hėnės", kurse Naim Frashėri shkruante:

Bota qė kur ėshtė zėnė,
Shqipėria gjallė ka qėnė.
Pellasg u thoshin mė parė,
Mė sė fundi shqiptarė.

S'ka dyshim se me kėtė hipotezė tė riaktivizuar mu nė kohėn e Lidhjes, si dhe me evokimin e periudhave dhe tė figurave tė pastajme tė lavdishme historike, Mitkoja, Naimi dhe Pashko Vasa donin t'u kundėrviheshin tendencave hegjemoniste tė fuqive tė mėdha nė atė kohė, tė cilat shpreheshin edhe me pohimet absurde dhe pseudoshkencore tė historiografisė antishqiptare, sipas tė cilave shqiptarėt dhe vendi i tyre s'janė tjetėr veēse njė shprehje e thjeshtė gjeografike. Si reagim ndaj kėtyre tendencave tė orientuara kundėr interesave jetike dhe ekzistencės sė popullit tonė, vjershat synonin tė nxirrnin para opinionit shqiptar e botėror tė vėrtetėn se ky popull i vogėl ka pasur nė tė kaluarėn mbretėri tė lavdishme dhe figura tė shquara historike, si: Aleksandrin, Pirron, Skėnderbeun, Ptolemenjtė, Mehmed Alinė, Marko Sulin, Dora d'Istrian, e tė tjerė, tė cilėt i njeh tėrė bota, sepse i kishin shėrbyer pėr tė mirė jo vetėm popullit tė vet, por edhe njerėzimit nė pėrgjithėsi. Kjo ishte njėfarė mėnyre romantike e pėrdorur edhe nga shumė popuj tė tjerė nė shekullin e XIX pėr tė zgjidhur problemet e tyre tė ndryshme kombėtare, por gjithsesi pozitive, sepse nguliste tek populli idenė mbi historinė, e bėnte popullin ta pėrjetonte atė.



Me gjithė admirimin ndaj figurave tė mėdha tė historisė sonė dhe aprovimin e veprimit tė tyre pėr tė mirėn e njerėzimit, Mitkoja dhe Naimi me poezitė e tyre nxjerrin nga ajo pėrvojė edhe mėsimin e nevojshėm pėr kohėn e tyre, duke konstatuar me keqardhje se nga ajo trimėri dhe nga ai gjak i derdhur shqiptarėt jo vetėm s'fituan gjė, por u bėnė objekt oreksesh pikėrisht tė atyre qė i ndihmuan ose i shpėtuan:

Por nga gjithė trimeria
S'fitoj gjė dot Shqipėria,
Pėr kedo qė ne lėftuam,
gjithė ē'u bėm i haruan
dhe tė' ligėn na duan.

shkruante Naimi, kurse Mitkoja pasi pėrshkruante gjendjen e vajtueshme tė vendit pėr shkak se bijtė e tij „As s'e kujtojnė Vatanė — Po pėrpiqen pėr tė tjerė", vazhdonte ta krahasonte mundin dhe gjakun qė derdhėn ata nė tė kaluarėn pėr tė tjerėt me veprimin e njė blete tė shkretė qė qet petėt e mjaltit nė zgėrbonjė, nė njė mal ku s'shkel kurrė kėmbė njeriu. Kjo porosi e vjershave tė Mitkos e tė Naimit qė bashkatdhetarėt e tyre tė kursejnė mundin dhe gjakun e vet pėr tė mirėn e atdheut, pėrvetėsohet pa rezervė nga letėrsia jonė qė pason dhe bėhet si njėra nga motot e saj, veēanėrisht e poezisė sė Ēajupit. Ky orientim i ri i letėrsisė sonė kurrsesi nuk mund tė interpretohet si mbyllje e saj nė suazat e ngushta kombėtare, sepse ajo vazhdoi gjithnjė tė jetė solidare me pėrpjekjet e njeriut nė pėrgjithėsi pėr tė krijuar mirėqenien e vet shoqėrore e kombėtare, por si pėrpjekje dhe dėshirė pėr t'i bashkuar tė gjitha forcat e gjalla tė kombit dhe pėr t'i mobilizuar rreth idealit tė mbrojtjes sė jetės dhe tė ekzistencės sė vet nė kohėn kur ishte vėnė pėrballė provės sė vėshtirė: tė jetė ose tė mos jetė.

Pėrēarjet krahinore e fetare, si dhe tė kėqijat e tjera qė kishin pėrmbytur popullin tonė nė atė kohė, shpjegohen nė kėto vjersha nė radhė tė parė si rrjedhime tė gjendjes sė tij tė paarsimuar. Kėshtu Naimi nėnvizonte nė vjershėn e vet „Shqipėria" se popullit tonė s'i kanė munguar kurrė burrat e pushkės e tė penės, por arsyeja kryesore qė mbet i panjohur karshi botės qėndron nė pakujdesinė e tij qė „Tė bėnjė tri katėr shkronja". Sikur tė vepronte kėshtu, domethėnė sikur tė kish shkruar gjuhėn e vet e tė ishte arsimuar me kohė, poeti besonte se edhe ai do tė ishte tani nė radhėn e popujve tė lirė e tė qytetėruar, do tė kishte filozofėt, shkrimtarėt dhe diplomatėt e vet qė do ta lartėsonin dhe do ta nderonin para botės;

Sikur tė paskėshe shkruar,
Gjesendi s'tė ish haruar,
Do te' kishnje Platonė,
Aristotel e Strabonė,
Omir, Pindar e Esqillė,
Dont „e Senek" e Virgjillė,
Do tė ish sot Shqipėria
Ēė t'i mir botėn zilia.

Njė preokupim i njėjtė iluminist e karakterizonte edhe vjershėn e E. Mitkos, sipas sė cilės del se tė gjitha prapėsitė dhe tė kėqijat qė e kishin goditur popullin tonė vinin nga padituria dhe nga mungesa e shkronjave shqipe. Gjendjen e prapambetur tė vendit tė vet ai e shprehte figurativisht, duke e krahasuar atė me njė pemėtore vreshti tė papunuar, qė e kanė mbuluar ferra e dredhia. Pėr tė dalė nga kjo gjendje, ai i porosiste bashkėvendėsit tė vepronin si tė gjithė njerėzit e qytetėruar: tė mėsonin dhe t'i dėrgonin fėmijėt nė shkollė, sepse nė tė kundėrtėn, s'do tė mund tė mbaheshin, por do tė treteshin e tė haheshin „Si njė luadh i pampruar".

Si mund tė vėrehet, nė dy vjershat e pėrmendura mbizotėron koncepti iluminist i trajtimit tė gjėrave i cili, duke filluar qė me Naum Veqilharxhin nė gjysmėn e parė tė shekullit tė XIX, ishte ngritur pastaj nė lėvizjen e Rilindjes si njėra nga kėrkesat e saj themelore dhe e kishte pėrshkruar si fill i kuq i pakėputur tėrė letėrsinė tonė tė asaj periudhe. Kjo mund tė shpjegohet jo vetėm me bindjet e pėrgjithshme iluministe, tė pėrvetėsuara dhe nga rilindėsit tanė, se arsimi ėshtė parakusht i lirisė dhe i pavarėsisė sė njė populli, por edhe me nevojėn e domosdoshme qė nė atė kohė parimi kombėtar i trajtimit tė popullit tonė tė ngritet mbi kriteret fetare dhe nė kėtė mėnyrė, pėrmes gjuhės dhe shkollės shqipe, t'i ndalej hovi propagandės sė huaj asimiluese qė vepronte mbi komunitetet e ndryshme me anė tė institucioneve fetare dhe tė shkollave nė gjuhė tė huaj. I nxitur nga njė ideal i kėtillė, qė mbi unitetin e gjuhės tė ngritej edhe uniteti kombėtar si imperativ i kohės dhe i lėvizjes sonė kombėtare nė pėrgjithėsi, Mitkoja bėnte thirrje nė poezinė e vet qė tė bashkohen tė gjithė shqiptarėt, anė e mbanė: gegė, toskė, arbėr, ēamėr, tė krishterė e myslimanė, sepse:

I madhi zot ju ka bėrė
Njė fėmijė tė pandarė,
Sa flisni shqypėjen tė tėrė
Edhe quhi shqypėtarė.

dhe pastaj shtonte:

Lini besėt perėndisė
Le t'i ndreqnj ay q'i ka bėrė,
Jini bijt e Shqypėrisė
Vėllezėr mėme njė terė.

Duke i trajtuar ēėshtjet nga njė aspekt i kėtillė iluminist, tė mbrujtur edhe me idealin e interesave tė veēanta kombėtare, nė poezinė e Mitkos doli i paevitueshėm edhe konflikti me klerikėt e huaj, veēanėrisht me ata tė Patrikanės greke, qė e luftuan me tėrbim gjuhėn dhe shkollėn shqipe. Sė kėndejmi, nė kėtė vjershė, qortohen shqiptarėt qė lėnė pas dore gjuhėn e tyre tė ėmbėl dhe i thėrret tė mos u besojnė „apostujve" qė si farisenjtė me fjalė tė buta, por me thonj tė fshehur, duan t'ua mbushin mendjen ta lėnė shqipen dhe ta pėrvetėsojnė gjuhėn e tyre „tė mirė" qė kėshtu, mė nė fund, t'u humbin kombėsinė dhe t'i shuajnė fare.

Ėshtė pėr t'u theksuar, mė nė fund, se kjo vjershė e Mitkos me frymėmarrje tė gjerė mbyllet me besimin e plotė se ēėshtja e drejtė e popullit do tė fitojė. Ky optimizėm ėshtė i kushtėzuar pjesėrisht edhe me faktorėt e jashtėm, sepse disa nga rilindėsit mendonin asohere se qėllimet tona kombėtare nuk mund tė arrihen vetėm me pėrpjekje tė brendshme, pa pėrkrahje nga jashtė. Sė kėndejmi Mitkoja kishte tė drejtė kur aspiratat ēlirimtare tė popullit tonė i lidhte me ato tė popujve liridashės evropianė, por nė tė njėjtėn kohė ushqente edhe iluzione tė gabuara, sepse, duke i besuar politikės imperialiste italiane qė shprehej nėn maskėn „Ballkani-ballkanasve", e konsideronte Italinė, si fuqi tė madhe, mbrojtėse tė vėrtetė tė interesave tona kombėtare. Megjithėkėtė, optimizmi i kėsaj vjershe motivohet kryekreje me vetė aftėsitė dhe forcat e popullit tonė pėr t'i dalė zot vetes. Nga gjiri i tij, vazhdon tė rrėfejė poeti, kanė dalė gjatė shekujve shumė njerėz tė njohur tė penės e tė pushkės, dashamirė tė arsimit e mirėbėrės tė mėdhenj si Zhapa, Arsaqi, Kristo Vito e tjerė, tė cilėt pėr gjuhėn e tyre japin „Jo para po edhe krerė"; por mbi tė gjitha besimin pėr tė ardhmen e lumtur tė atdheut e motivon me faktin se nė krye tė vendit ka dalė e po prin Prizreni, ai vend mentarėsh e bujarėsh, ku janė mbledhur burrat mė tė shquar pėr t'i treguar botės se do ta mbrojnė atdheun e tyre me ēdo kusht e sakrificė.

Derisa nė poezitė e Mitkos e tė Naimit ngjarjet e Lidhjes sė Prizrenit u reflektuan dhe u pėrjetuan mė tepėr nė planin e kėrkesave arsimore, nė vjershėn „O moj Shqypni!" tė Pashko Vasės dhe nė atė „Zogu nė kafas tė horiatit" tė de Martinos, ato jehojnė nė mėnyrė mė tė drejtpėrdrejtė, pėrjetohen mė thellė dhe tingėllojnė si zė i fuqishėm kushtrimi pėr luftė.

E strukturuar sipas parimit tė kontrasteve tė forta, vjersha burrėrore dhe energjike e Pashko Vasės ballafaqon dy gjendje tė kundėrta tė Shqipėrisė nė dy periudha tė ndryshme: nė tė kaluarėn, kur ishte zonjė e rėndė, mė e mira ndėr shoqe, si mal me borė, dhe nė tė tanishmen kur e kanė qitur „me krye nė hi" dhe kur shklet bota sipri saj si mbi njė lis tė „rxuem pėr dhe" pa i folur asnjė fjalė tė ėmbėl. Kėshtu, nė kėtė mėnyrė tė strukturimit kontrastiv, gėrshetoheshin po ashtu dy gjendje kontrastive emocionale: krenaria pėr tė kaluarėn e idealizuar nė mėnyrė romantike dhe dhimbja e thellė pėr gjendjen e mjeruar tė sė tanishmes e pėrshkruar me ngjyra tė theksuara realiste. Gjithė ajo qė kishte pasur tė mirė dhe tė virtytshme nė tė kaluarėn: gjė e vend shumė, ara e bashtina, burra trima e gra tė dėlira, besėlidhje e burrėri, emėr e nder, ishte zėvendėsuar tani me varfėri e vese tė liga: me vrasje e pėrēarje fetare, me pabesi e tė kėqija morale, me degradim fizik e shpirtėror tė njeriut. Ndryshe nga Mitkoja e Naimi, qė nė poezitė e tyre e lidhnin mjerimin e vendit me mungesėn e arsimit, Pashko Vasa e paraqet kėtė gjendje dhe e kupton drejtė si pasojė tė pushtimit tė huaj dhe tė pėrēarjeve e tė dobėsive tė tjera tė brendshme tė vetė popullit tonė, prandaj edhe i drejtohet atdheut:

Si mal me borė, si fushė me lule
Ke pas ken' veshun, sot je nder crule,
e s'tė ka mbetun as em'n as besė;
vet'i ke prishun pėr faqe t'zezė.

Pėr ta intimizuar dhe dendėsuar emocionalisht poezinė, pėr ta shtuar efektin e saj si mjet edukimi tė ndjenjės sė dashurisė dhe tė detyrės ndaj atdheut tek lexuesi, poeti e parafytyron kėtė si njė nėnė tė vejė "qė s'pat djelm kurr", si njė trimėreshė tė mbetur shkretė qė pret tė vdesė nėn kėmbė tė tė huajve, pėr tė pėrfunduar pastaj me vargjet e njohura mirė:

Kujt i ban zemra m'e lanė me dekė
Ket far' trimneshet, qė sot asht mekė?
Kėtė nan' tė dashtun a do ta lamė
qė njeri i hiiaj ta shklas' me kambė?
Nuk, nuk! kėt marre askush s'e do,
ket faqe t'zezė gjithkush e dro.

Pas kėsaj vjershe tė Pashko Vasės, si dhe atyre tė Eftimi Mitkos parafytyrimi kėshtu i atdheut si nėnė bėhet njė figurė shumė e preferuar qė e hasim dendur nė letėrsinė tonė, e edhe nė organet publicistike, sidomos tė fazės sė fundit tė Rilindjes. Pėr mėnyrėn e konceptimit tė drejtė dhe tė disponimit shpirtėror, kjo vjershė u bė shumė popullore jo vetėm nė kohėn e Lidhjes sė Prizrenit e nė vitet qe e pasuan, por „mbeti gjer nė ditėt tona si njė prej krijimeve mė tė fuqishme dhe mė popullore tė letėrsisė se Rilindjes, pikėrisht sepse mundi tė shprehte, nė mė pak se njėqind vargje energjike, gjendjen shpirtėrore dhe aspiratėn historike tė mbarė kombit nė vitet e luftėrave pėr liri".5

E ngjashme me vjershėn e Pashko Vasės pėr konceptin dhe disponimin e pėrgjithshėm poetik ėshtė edhe vjersha „Zogu nė Kafas t'horiatit" e Leonardo de Martinos. Nė kėtė vjershė de Martinoja, duke e parafytyruar shqiptarin e robėruar si njė zog tė zėnė nė kurth, pėrjetoi sinqerisht fatin e tij tė keq dhe shprehu nė mėnyrė alegorike gjendjen e tij tė mjeruar e tė poshtėruar:

Rash ne' kurth me tradhėtie
mė kan' zanė e shti ktu mren
e pa nderė e po njerzie
zoti i shpisė mė mba si qen.

Pėr tė dalė nga kurthi i padėshiruar dhe nga ajo gjendje nėnshtrimi shtazarak nė lirinė e pakufizuar tė njė ambienti malor qė aspironte, vjersha i sugjeronte zogut (shqiptarit tė robėruar) thyerjen me ēdo kusht tė kafasit („Tash o pshtova, o po pelcas"), domethėnė dhunėn revolucionare. Ėshtė pėr t'u vėnė re se pėr shkak tė kėsaj vjershe dhe tė orientimit tė tij tė pėrgjithshėm patriotik e revolucionar, qė binte ndesh me politikėn e fuqive tė mėdha pėr ruajtjen e gjendjes ekzistuese nė Ballkan, ky prift arbėresh u dėbua kah fundi i shekullit tė kaluar nga Shqipėria, i akuzuar nga eprorėt e misionit katolik se gjoja ishte „ i pamoralshėm".6

Si pėrfundim po shtojmė se poezitė e trajtuara kėtu e posaēėrisht ajo e Pashko Vases, e cila mund tė merret edhe si model i njė krijimi tė vėrtetė poetik, dėshmojmė se nė pėrvojėn tonė krijuese nuk mund tė pėrvetėsohet si plotėsisht i drejtė e tė pėrgjithėsohet mendimi i lashtė sipas tė cilit muzat heshtin kur jehon krisma e armėve. Pėrkundrazi, pėrvoja jonė tregon se nė shumė raste, e kjo ka tė bėje me momentet vendimtare tė jetės sė njė popullit ose tė njerėzimit, pushka dhe pena e ushqejnė drejtpėrdrejtė dhe e ngrisin reciprokisht njėra tjetrėn nė pikėpamje cilėsore. Kjo ndodh, mbase, 30 vetėm pėr arsye se nė kėso momentesh veprojnė mė me guxim e nė mėnyrė tė harmonizuar tė gjitha gjymtyrėt e njė organizmi kombėtar, rrahin mė me vrull zemrat dhe shprehet forca e gjykimit, por edhe pse nė ato raste derdhet e koncentrohet nė njė pikė edhe pėrvoja e tėrė shekujve tė kaluar tė jetės sė njė populli. Mu kėtu, mendojmė,ne, lypset kėrkuar edhe arsyen sepse letėrsinė tonė tė kohės se Lidhjes sė Prizrenit e karakterizonte jo vetėm prirja e thjeshtė pėr tė regjistruar ngjarjet dhe pėr t'iu pėrgjigjur flakė pėr flakė kėrkesave tė ditės, por edhe njė forcė e veēantė pėrgjithėsuese ideo-emocionale me porosi tė mėdha jetėsore. Njė porosi tė kėtillė, tė shkrirė nė ngjyrėn e kohės, ngėrthejnė nė vetvete edhe vjershat e shqyrtuara nė kėtė shkrim, sipas tė cilave rrjedh pėrfundimi se ideali i njė populli, qė nxit pėrpjekjet e tij pėr tė jetuar mė vete i lirė, pėr t'u zhvilluar dhe pėr t'u afirmuar me vlerat e tij brenda familjes sė madhe tė njerėzimit, ėshtė i pathyeshėm.
------------
1 U botua sė pari te organi akademik: „Acta Comparationis Literarum Vniversarum", Clavdiopoli, MDCCCLXXIX die XXXI. Octobris. Vol. VI, Nr. LVI, p. 88—91. U ribotua pastaj edhe te gazeta e A. Kulluriotit „I fonis tis Alvanias", mė 12. II. 1880, me 30 vargje mė pak.
2 Vjersha qarkulloi si fletė volante nė vitet e Lidhjes sė Prizrenit. U botua sė pari te revista „Albania", Bruxelles, 1897, nr.
3. Si vėllim mė vete u ribotua pas vdekjes sė poetit, nė shtypshkronjėn „Mbrodhėsia" tė Sofjes, mė 1902, 6 faqe.
3 E botoi sė pari I. U. J a r n i k nė: Zur albanesische Sprachenkunde, Leipzig, 1881. Vjersha supozohet tė jetė e viteve 1879—80.
4 E botuar nė vėllimin „L'arpa dun italoalbanese", Venezia, 1881, fq. 366—370, vjersha ka nė fund datėn e hartimit: 24 dhjetor 1878.
5 Historia e letėrsisė shqiptare, 2, Tiranė, 1976, fq. 12.
6 Dihet se Ndre Mjeda mė vonė, nė gjurmėt e de Martinos dhe me njė disponim tė ngjashėm patriotik, shkroi poemthin alegorik Vaji i bylbylit, duke pėrjetuar edhe ai, pė'r shkak tė tij, ēaste tė pakėndshme si d e M a r t i n o j a. Nė tė vėrtetė kur de Martinoja e botoi kėtė poemth tė pėrkthyer italisht si shtojcė tė librit tė tij tė satirave La questione albanese orientale e la nuova crociata (Ēėshtja shqiptare orientale dhe kryqėzata e re), mė 1897, me interpretimin se ėshtė kėngė simbolike, „Vajtim i vėrtetė i poetit qė aludon te liria e atdheut", eprorėt katolikė morėn masa tė rrepta: e dėbuan M j e d ė n nga Shoqėria e jezuitėve si „tė keq e kokė-fortė" (1898). Pas kėsaj ai u pėrbuz dhe .1 ndoq gjatė tėrė jetės nga eprorėt e tij katolikė. (Shih: Dh. S. Shu ter i qi.JVė'pė'r shekujt letrare, Tiranė* 1973, fq. 344—386).
---------
• TITUJ TĖ NGJASHËM
[ Opinione ] JEHONA E GREVĖS SĖ MINATORĖVE (2008-02-22 03:54:00 nga admin4)
[ Kultura ] JEHONA E ZĖRIT TĖ MALĖSISĖ (2007-12-22 18:17:15 nga admin4)
[ Lajmet kryesore ] Zjarr nė njė fabrikė hidrosanitaresh (2008-12-01 17:19:57 nga admin4)
[ Opinione ] BASHKIMI EVROPIAN PO ZBARKON NĖ KOSOVĖ NĖ 2008 SIKUR QĖ KA ZBARKUAR BASHKIMI SOVJETIK NĖ ĒEKOSLLOVAKI ME 1968 (2008-12-01 16:17:07 nga admin1)
[ Opinione ] KJO ARĖ, KĖTĖ ‘BEREQET’ JEP! (2008-12-01 16:03:50 nga admin1)
[ Opinione ] Dikush vėrtet po rren, kryeministėr ! (2008-12-01 15:58:24 nga admin1)
[ Opinione ] TĖ RISHIQOHET MARRĖVESHJA E KUMANOVĖS E NĖNSHKRUAR NGA SERBIA DHE NATO-ja! (2008-12-01 15:50:11 nga admin1)
[ Opinione ] SIMETRIA E ARBITRARITETIT NDĖRKOMBĖTAR (2008-12-01 15:43:49 nga admin1)
[ Diaspora ] Shqiptarėt e Lionit tė Francės shėnojnė Festat e Nėntorit (2008-12-01 15:39:41 nga admin1)
[ Diaspora ] Nė Heidelberg tė Gjermanisė u kremtua 28 nėntori (2008-12-01 15:37:02 nga admin1)
[ Opinione ] 28 nėntori simbol i gėrshetimeve tė rėndėsishme kombėtare (2008-12-01 15:34:43 nga admin1)
«  Kthehu prapa
Copyright © 2000-2008 DERVINA.COM - Tė gjitha tė drejtat e rezervuara
Arkivi u punua nga A.Nushi - Webmaster