| » Opcionet për artikullin |
|
KUJTESĖ
Si mund ta kuptojmė krijimtarinė e Sokolit po tė mos ravijėzojmė figurėn ikonoklastike tė kėtij personalitetit tė shquar nga shumė aspekte si fryt i punės kolosale shumėvjeēare impersionale, si njohje empirike,si arketip dhe prototip eter, qė sublimin jo vetėm parimet shkencore,artistike dhe estetike,por edhe vrojtimet fundamentale tė moderuara filozofike.
Shkruan: Akil KOCI, Londer
Profesorin e nderuar e kam takuar pėr herė tė parė nė vitin 1970, pikėrisht me 26 dhjetor nė Tiranė.
Atė kohė patėm shkuar unė kompozitori dhe profesori Lorenc Antoni nė Festivalin tradicional qė mbahej pėr ēdo vjet, Kėnga nė Radio, njėra prej festivaleve tė shumtė tradicionale qė i kėndohej Partisė sė punės sė Shqipėrisė,kooperativistit,shokut Enver dhe tėrė plejadės sė udhėheqėsve partiak,si pėrfaqėsues tė Shoqatės sė kompozitorėve tė Kosovės nė kuadrin e marrėveshjes nė mes tė Shoqatės sė kompozitorėve tė Kosovės dhe Lidhjes sė shkrimtarėve dhe artistėve tė Shqipėrisė pėr kėmbimet reciproke .
Ai festival pėr rreth vlerave nacionale tė muzikės sė lehtė shqiptare qė vite me radhė begatonte fondin e kėtij zhanri,qite nė pah edhe krijime tė tjera ,,me elemente tė huaja,,si thoshin anėtarėt e byrosė politike tė angazhuar pėr ēėshtjet ideore nė artin shqiptarė tė cilėt pas mbarimit tė festivalit mbanin Plenume dhe konferenca duke trajtuar ideshmėrin e kėngėve .
Ende e kam tė freskėt Plenumin e IV tė Komitetit Qendror tė Partisė sė Punės sė Shqipėrisė,qė u mbajt menjėherė pas festivalit tė XI si thoshin pėr frymėn liberale dhe pėr disa nga kėngėt qė ishin tė ,,huaja,, pėr normat e shoqėrisė socialiste, pra edhe pse kanė kaluar shumė vite, mė kujtohet edhe festivali se kam qenė prezent ,i cili na befasoi me kėngė tė njė stili tė ri,stil qė nuk ishim mėsuar tė dėgjomė hera tjera,prandaj edhe debatet ,kritikat dhe vetė kritika ishin tė ashpra dhe nė fund morėn masa Drakoniane ndaj tė gjithė atyre kompozitorėve dhe kėngėtarėve tė cilėt shprehnin ,,mani pėr tė huajėn,, dhe kėshtu doli termi Ksenomani i pėrdorur nga ,,propaganda dhe nga politika e diktaturės nė lėmin e artit dhe kulturės qė tė ndaloheshin dėshirat dhe pėrpjekjet e shkrimtarėve dhe artistėve,pėr t u njohur e pėrfituar nga arti dhe kultura pėrparimtare botėrore,,me ketė u dha drita ,,jeshile,, qė tė anatemohej,ndalohej dhe dėnohej ēdo lėvizje kulturore qė nė vete nuk kishte elemente tė Realizmit socialist qė u bė sinonim i krimit,qė ndėshkohej jo vetėm me burgim por deri nė asgjėsim.
Me qė ishim mysafirė tė Lidhjes sė Shkrimtarėve dhe tė Artistėve tė Shqipėrisė, na pritėn nė lokalėt e saj ku pos shumė krijuesve qė na prezantuan me protokoll,ishin prezent edhe tė tjerėt tė cilėt as qė guxonin tė na afroheshin pa lejen e personave zyrtarė.
Nė mesin e tyre ēuditėrisht ishte edhe profesori Ramadan Sokoli,pak sa u habitėm duke e ditur se nė ēfarė ferra kishte kaluar menjėherė pas,Ēlirimit, tė vendit.
Nuk e kam pas njohur mė parė , por kisha lexuar mjaft prej veprave tė tija shkencore , pos tjerash edhe botimin e tij voluminoz dhe njė studim tė thukėt shkencor me titullFolklori muzikor shqiptar ,,(Morfologjia), botim i vitit 1965,njė ndėr botimet e para shkencore tė kėtij autori tė cilėn ma kishin dėrguar vėllezėrit dhe motra qė ishin aso kohė nė Shkodėr,tė cilėve ua kishte dhėnė motra e profesorit Safetja qė t ma dėrgonin mua nė Kosovė.
Ishte vėrtet njė kėnaqėsi qė e njoha ketė artist dhe etnomuzikolog tė shquar personalisht,dhe mė shumė lutje e bėmė sė bashku njė fotografi, me kolosin dhe krijuesin e doktrinės etnomuzikologjike shqiptare dhe nėse shikojmė atė fotografi me kujdes do tė vėrejmė se deri sa nė fytyrat tonat shihet njė lloj gėzimi pėr takimin tonė me te, nė fytyrėn e tij shihet njėfarė droje,ankthi, disponimi i zymtė qė merr pėrmasa tė njeriut tė frikshėm, pse edhe jo, kur na ishte i njohur izolimi i tij shumėvjeēar i diktaturės qė bėhej nė ,,emėr tė popullit,, dhe i dėrgonin neper burgje dhe kazamate,pastaj nuk i ka harruar bisedat paraprake dhe tė shumta nė zyrat e errėta tė hetuesisė dhe sigurimit qė zhvilloheshin gjithnjė sipas njė plani dhe programi si reminishencė dhe retiēencė e dhunės jo vetėm fizike por edhe ato mė tė vėshtira psikike.
Ishte njė burrė i gjatė me njė pamje fisnike,dhe gjatė bisedės shumė tė shkurtėr me te qė bėmė unė dhe profesori Lorenc,vėrejta se ishte njė njeri i predestinuar pėr shkencė, mendimtar, kishte njė prirje pėr objektivitetin shkencor,pėr krijimtarinė artistike,si veprime pragmatike me cilėsi dhe pėrmbajtje humaniste, substancė intelektuale tė rafinuar nė kuptimin mė pozitiv.
Edhe pse fjalėt e tija ishin mbresėlėnėse qė dilnin nga goja e njė shkencėtari me njė pianissimo,sa qė mezi e dėgjoja, si dukėt frikohej sepse,,Sigurimi si syri vigjilent i Partisė,siē shprehej edhe populli tė bėnte Gjėmėn,pra mund tė i ndodhte edhe njėherė tragjedia siē i ka ndodhur ,,pa bėrė asnjė faj ,prandaj ruhej qė mos ta ,,tepron,, si thoshin pushtetarėt pėr normat e ,,sjelljės,,sė pa pėrgjegjshme para tė huajve e sidomos para atyre qė vinin nga shtetet revizioniste si emėrtohej ish Jugosllavia.
Pavarėsisht prej tė gjithė atij konstelacioni optik qė zotėronte , atmosferės mikpritėse dhe solemne pėr nderėn tonė, u ndiente nė atė atmosferė edhe njė lloj mjegullizė mikluese,intelektuale e artistike qė ishte dhe mbretėronte gjatė tėrė kohės tė kėtij evenimenti e qė dukej qartazi si farsė e ushtruar mirė nga kreu i Lidhjes sė Shkrimtarėve dhe Artistėve tė Shqipėrisė, si specifik e diktaturės, edhe pse artificialisht u mundonin qė ta anashkalonin atė pamje ,,spektakulare,,.
Ramadan Sokoli:E si mund tė punosh kthjellėt,kur mbi zotėron parimi hegelian ,,gjithkush kundėr tė gjithėve,,.
Profesor Sokoli edhe nė kėto rrethana tė pėrditshme punoi, dhe me veprat e veta krijoj njė postulat logjikė jashtėzakonisht tė madh pa qenė nevoja tė provohet ,sa qė sot e as nesėr nuk mund tė mendohet shkenca e etnomuzikologjisė pa te, pa kontributin qė ka dhėnė tash e 7 dekada,sepse pos brezit tė parė qė krijoj ai, si thotė kompozitori dhe muzikologu Pr.Dr.Sokol Shupo,,botimet e tij tė shumta influencuan dukshėm nė rritjen e sensibilitetit tė formimit tė muzikologėve tė shkolluar vetėm nė Shqipėri. Ato ishin kthyer nė njė lloj Bible pėr kėtė profesion.
Sė treti,sepse nė krijuesit shqiptarė,njohja e sistemuar e lėndės folklorike shqiptare krijoi njė premisė reale pėr t u shprehur me njė gjuhė tė pasur nė elementė shqiptarė,,.
Prandaj,universi estetik i etnomuzikologjisė shqiptare pa Ramadan Sokolin nė Shqipėri dhe pa Lorenc Antoni nė Kosovė,tė cilėt filluan veprimtarinė e tyre kėrkimore dhe artistike dhe vunė themelet e saja nė pesė dhjetė vjetshin e dytė tė shekulli tė kaluar as qė mund tė mendohet dhe kur nuk do ta kishte ketė zhvillim dhe utilitarizėm muzikor si funksionalizėm estetik.
Do tė flasim dhe do tė pėrqendrohemi dhe do tė veēonim aktivitetin krijues tė kompozitorit dhe tė etnomuzikologut Ramadan Sokoli, jo vetėm pėr ta kuptuar nervin e tij hulumtues,por edhe pėr ta njohur krijimtarinė qė paraqet njė metaforė artistike si pjesė pėrbėrėse e kohės sonė si sublim i ndjenjave krijuese dhe i pėrjetimeve origjinale me qasje tė duhura artistike,kurse me emrin e tij ėshtė lidhur ngushtė etnomuzikologjia shqiptare kjo degė e shkencės dhe historia e saj nė Shqipėri dhe mė gjerė.
Etnomuzikologjia fillestare dhe pa traditė
Etnomuzikologjia nuk ka pasur ndonjė traditė tė madhe si shkencė,nė trojet tona, sikurse edhe e gjithė shkenca dhe kultura shqiptare,nė njė tė kaluar jo fortė tė largėt ,pos ca emrave tė nderuar tė cilėt kanė qenė mbledhės tė folklorit dhe tė cilėt ato kėngė tė mbledhura ndonjėherė edhe i kanė deshifruar,ndėr ta duhet pėrmendur Gjon Kolė Kujxhija kontributin e tij tė madh i cili me 20 Qershor 1943 nė Firencė botoi vėllimin e parė me titull ,,Valle kombėtare Dasma Shkodrane,, si dhe pėrmbledhjen e njohur tė Pjeter Dungut,, Lyra shqiptare,, qė edhe mund tė konsiderohen ndoshta jo si tė parat, por ndėr botimet e para tė kėsaj gjinie.
Ramadan Sokoli ėshtė studiues e hulumtues i cili shtrinė problemet etnomuzikologjike nė temat universale tė kėsaj shkence duke i prezantuar nė referencialitete, ėshtė ai qė i pari na sjell nė njė hark kohor tė shkurtėr njė varg studimesh dhe tekste etnomuzikologjike me struktura komplekse qė u bėnė modernė jo vetėm nė aspektin e principit estetik, por edhe qasjeve tė tyre , duke u bazuar nė diskurse qė burojnė nga vetė gjeni krijues i popullit e qė i jep njė primatė tė menjėhershėm si shkencėtar me njė bagazh tė konsiderueshėm diturie ,pa dilema, si pėrfaqėsues i denjė dhe teoricien i parė i etnomuzikologjisė shqiptare.
Etnomuzikologu Sokoli,me punėn dhe veprėn e tij shėnon fillimin e kėsaj veprimtarie dhe si punėtor i
zellshėm ka nė Cv tė pasur nė tė cilėn dallojmė njė krijimtari tė madhe dhe tė gjerė, jo vetėm nė etno - muzikologji por edhe nė kompozim.
Nga ky kėndvėshtrim duke i shpalosur punimet e tija shkencore me plotė gojė mund tė konstatojmė se kredoja e tij krijuese dhe hulumtuese bazohet nė binomin artist-shkencėtarė,binom qė shumė shpesh e hasim edhe te shumė krijues,sepse koha ka qenė ajo qė ua ka imponuar njė realitet tė tillė, jo vetėm atij por edhe shumė emrave tė njohur tė shkencės dhe artit shqiptar.
Shkodra, qytet i njė kulture tė madhe gjithė shqiptare
Shkodra ka qenė qytet nė tė cilin u lind ky shkencėtarė i cili rrjedh nga njė familje me tradita tė mėdha kombėtare e qytetare dhe patriotike e njohur si familje Sokolave tė Shkodrės,i ardhur nga fshati Boja i Sumės, sė Malėsisė sė Madhe ka pasur shumė trima dhe nėse kemi njohuri pakėz nga historia do tė na kujtohet figura e mbrojtėsit legjendar tė Hotit e Grudės,tė tokave shqiptare nė Mal tė Zi,Hodo Pashė Gruda.
Ramadan Sokoli,pra u lind nė Shkodėr mė 19 qershor tė vitit 1920,ku filloi tė mėsoi muzikėn artistike , dhe si 16 vjeēar kompozoi njė sėrė kėngėsh si janė ,,Turtulleshė,, ,,Jelino,, ,Lulja me erė,,dhe shumė tė tjera qė u pėrqafuan nga publiku dhe u bėnė pronė e tyre.
Prej vitit 1940-1944 vazhdoi studimet pėr flaut dhe kompozim nė Konservatoriumin e Muzikės nė Firencė,,,Luigi Cerubini,,.
Pas studimeve me njė dituri tė konsiderueshme ngriti nivelin jo vetėm tė mėsimit tė flautės ,teorisė ,kompozimit por edhe me plotė sukses u fut nė misteret e fshehta ,enigmat e mėdha qė fshiheshin nė atė kozmos muzikor si katars Aristoteliane,duke pėsuar ,,tronditje,, shpirtėrore duke i aplikuar si mesazhe bindėse pėr krijimtarinė e tij jo vetėm teorike,praktike por edhe artistike ,njėkohėsisht duke shijuar dhe duke e pėrqafuar si sintezė nė aspektin gnoseologjik .
Mirėpo me kthimin e tij nė atdhe,pas kryerjes sė studimeve nė kohėn kur komunistėt e ,,Ēliruan,, Shqipėrinė ai me tė vėrtetė pėsoi jo vetėm Katars dhe tronditje shpirtėrore tė vėrtet ,por edhe tragjedi tė pa pritur, sepse e burgosėn ,,ēliruesit,, atė dhe dy vėllezėrit Ibrahimin dhe Hodon pėr shkak tė pjesėmarrjeve nė aktivitete nacionaliste dhe legaliste ,duke prek dhe provuar diktaturėn e egėr,pa bėrė kurrfarė mėkati.
Mirėpo, pas shumė viteve ai lirohet nga Gullagu Enverian duke i falėnderuar shokut tė tij shkrimtarit Llazar Siliqit duke shfrytėzuar si thoshin....nevojėn e regjimit pėr kuadro tė nevojshme nė fushėn e studimeve muzikore...dhe mu atėherė filluan vuajtjet edhe mė tė mėdha psikike, sepse krijonte me kushte , pa emėr e mbiemėr ,nė veprat dhe nė shkrimet e tija nuk figuronte emri i tij si krijues,u pėrcillte nė ēdo moment sepse si thotė profesori...Partia e dinte se kush isha unė?!,,.
E gjejmė pasi qė lirohet nga burgu si instruktor muzike nė Ministrinė e Mbrojtjes,instruktor i korit shtetėror,shef i muzikės nė Shtėpinė e kulturės nė Tiranė dhe me 1967 emėrohet pedagog nė Liceun Artistik Jordan Misja dhe sė fundi pensionohet nė kohėn mė tė mirė krijuese pėr te, nė moshėn 55 vjeēare.
Gjithnjė ia ėshtė pėrmbajtur fjalėve Chi va piano,va sano-kush ecėn ngadalė,ecė i sigurt,prandaj fal punės dhe angazhimit tė tij tė madhe boton shumė artikuj ,studime shkencore dhe bėhet themelues i muzikologjisė shqiptare i cili modernizon nė tėrėsi at duke aplikuar diskurse dhe referenca konkrete tė cilat do tė artikulohen nė diagnostifikimin e saj i cili pos punėve tė tjera pėr ta vitalizuar ketė degė tė rėndėsishme tė shkencės qė nė start i ve vetes detyrė qė tė krijoj kuadro tė nevojshme tė njė dege mjaftė deficitare.
Pėr ketė eruditė mund tė flasim pa ndėrprerė ,sepse ėshtė njė nga mos i pari ndėr tė parėt nė ketė lėmi, etnomuzikologu mė i shquar qė ka njė njohuri,diapazon ,,tė gjerė veprimtarie shkencore e krijimtari artistike,,.
Studim i shkėlqyer 16 shekujt-Njih veteveten
Lista do tė ishte shumė e gjatė e punimeve tė tija ,po ne do tė ndalemi nė veprėn e tij 16 shekuj qė ēuditėrisht as nė koopertina e as nė brendinė e kėtij botimi nuk hasim as datėn e botimit e as atė tė krijimit qė edhe mund tė konsiderohet si njė lėshim teknik.
Parathėnia fillon me fjalėt e tė madhes Dora d Istria ,,Arbėria gjithmonė njerėz tė mėdhenj ka nxjerrė,, menjėherė nė rreshtin e parė tė kėsaj parathėnie lexojmė dy fjalė ,,Njih vetveten,, si lajt motiv i tėrė kėtij studimit ,sepse profesori i nderuar nė tė nėntė kaptinat flet dhe shkruan pėr personalitete qė pak ose aspak nuk janė hulumtuar dhe shkruar pėr ta pėr krijimtarinė shkencore dhe artistike tė humanistėve ,artistėve dhe shkencėtarėve mėrgimtarė dhe kėshtu ajo sintagmė plotėsisht e arsyeton ,,Njih vetveten,,.
Nė kreun e parė shpalos veprimtarinė e madhe tė dijetarit dhe muziktarit Niketė Dardani ose Niketa i Remesianės pėr tė cilin konstaton me tė drejtė ,, Niketė Dardani,i pajisur me prirje letrare e muzikore,pėrpilonte kėngė dhe himne e ua mėsonte besimtarėve qė t i kėndonin sė bashku. Me si dukėt ai ishte rritur me njė mjedis ku muzika pėrfshihej nė planin mėsimor pėr edukimin e rinisė si pjesė e lėndės sė metrikės,,.
Pra ky prelat i devotshėm njeri i ynė i gjakut tonė nė moshė tė re si 26 vjeēar ishte nė postin mė tė lartė nė Hierarkinė kishtare katolike qė i dha qytetėrimit njė opus tė gjerė tė kanonizuara e qė lidhėn tepėr ngushtė dhe tė pranuara si modele qė edhe sot merren si vepra aktuale dhe tė pėrdorshme.
Mjafton tė pėrmendim Te Deum Laudamos,himn i cili njihet nė literaturėn e pėrbotshme dhe ėshtė aktuale qė nga viti 525 pas Krishtit ndodhet nė,, Antifonarin e Bangorit tė Irlandės,dorėshkrim i kopjuar ndėrmjet viteve 680-691,, si relikt paleokristian qė tė kujton si disa skulptura arkaike plotė patos nė thjeshtėsinė tyre....,,
Sa i pėr ketė mėnyrės sė himnit,profesor Sokoli thotė se,,....ky himn tradicionalisht shtjellohet lirshėm, duke u mbėshtetur nė pikat parėsore sipas stilit responsorial, d.m.th duke gėrshetuar zėrin e solistit me zėrat e grupi tė kėngėtarėve qė i pėrgjigjet verset pas versit,,.
Te Deum ,vazhdon autori ,,...pa druajtje se ėshtė mė i famshmi himn nė liturgjinė kishtare tė mbarė botės,,.
Ai shpjegon edhe shumė elemente tė tjera dhe me tė drejt mund tė konstatojmė se ky krijues asgjė mos tė kishte bėrė vetėm ketė himn,kishte me ngel i njohur si autor me njė tė shprehur dhe tė menduar si krijues i vetėdijesuar, dhe i formėsuar artistikisht nė nivel tė lartė artistik dhe duke pasur soditje imagjinatave nė kontekstin jo vetėm spiritual por mė gjerė. Nė fund autori konstaton ,,....kjo dukuri dėshmon jo vetėm pėr qėndrueshmėrinė e himnit,por edhe pėr vazhdimėsinė e pandėrprerė tė traditės sonė,duke hapur shtegun pėr hulumtime tė mėtejshme rreth etnogjenezės sė popullit tonė si dhe tė vazhdimėsisė etnokulturore iliro-arbėrore-shqiptare,,.
Me qenė se vendi nė gazetė nuk na lejon qė tė flasim pėr tė gjitha kapitujt veē e veē gjerėsisht ne vetėm do tė i pėrmendim .
Kėshtu nė kapitullin e tretė hasim nė titullin edhe disa muziktarė,Arbėr ku flet pėr Dragan Prizrenin,Kolė Durrsakun,Filip Pjetėr Drishtin,Progon Burizanin Xanet Augustinin,Kristofor Ulqinin,Martin Balistarin dhe Stojan Shkodranin.
Disa vetėm i pėrmendėn kurse pėr disa flet mė gjerė,ėshtė interesant tė theksojmė se hasim nė shumė emra jo shqiptar,Dragan, Progon,Stojan ?!
Nė Kaptinėn e katėrtė flet pėr skulptorėt dhe arkitektė Arbėr nė Dalmaci si janė Radovani, Miho Tivarasi,Andrea Aleksi qė kanė lėnė vepra me vlera. Nė kaptinėn e pestė bėnė fjalė pėr Rozafėn dhe mjeshtėr Donatin, pėr piktorė,skulptorė dhe dijetarė shqiptarė neper Italinė verilindore si janė Leonik Tomeu,Marin Beēigemi, Maksim Artioti,Mikel Maruli,pastaj kemi pėr Albanezėt e Viēencės ,Franēesk Albanezi,Gjon Albanezi,Jeronimi,Zef( Guisepe) Albani,Mark Bazaiti, Viktor Karpaēi kėta janė pjesė e kapitullit tė gjashtė,qė ėshtė harruar tė shėnohet edhe pse nė pasqyrėn e lėndės figuron.
Kapitulli i shtatė ėshtė me Arkitektėt shqiptarė nė Turqi e tutje Sinan Atiq Aga,,Mehmet Sadefqari,,pastaj arkitekt Kasemi, Usta Mehmet Isaja, kompozitori Vladimir Gjergj Kastriotiu-Skėnderbeu,kurse kaptina e nėntė janė Karl Gega, Harallamb Kristo Koēi,Ismail Efendi Dedei,Luigj Albanesi,Dhimitr Mihail Toskani,Gjergj Damga ,Thoma G.Nashi, Krist Maloku,Murat Shehu dhe ,mbaron me Aleksandėr Moisiun.
Ky studim paraqet vėrtetė njė ndėrmarrje tė madhe ėshtė edhe njė pėrgjigje ndaj shkencėtarėve tė shumtė qė me ,,studimėt,, e tyre kanė minimizuar vlerat tona kombėtare dhe individuale,njėkohėsit ėshtė edhe njė plotėsim i shkencės tonė duke marrė parasysh mungesėn e madhe tė njė literaturė tė mirėfilltė duke qitė nė pah emrat,e shkencėtarėve,artistėve dhe humanistėve tanė shekuj mė parė.
Duke e vlerėsuar si studim serioz na gėzon edhe fakti se ėshtė pas ēdo kapitulli edhe bibliografia mjaft e pasur qė flet se autori ka konsultuar shumė burime dhe krejt nė fund duhet tė themi se vetėm me kėshilloj studime serioze do tė jem gjithnjė nė rrugė qė vlerat tona jo vetėm tė studiohen, por edhe mos tė i mbuloj pluhuri i haresės sidomos tani kur edhe populli i ynė ka se me ēka tė krenohet jo vetėm me tė arriturat e kohės tonė, por dhe me tė arriturave tė epokave tė kaluara,sepse profesor Sokoli me studimet,gjykimet dhe arsyetimet i ka vlerėsuar kė ta krijues tė shumė lėmenjve me kritekere themellore shkencore, duke dhėnė edhe pėrcaktime dhe kritere rigoroze nė bazė tė koncepteve tė parimeve estetike,artistike e shkencore jo vetėm tė epokave tė kaluara por edhe tė sodit. Ndjeja dhe kisha kėnaqėsi tė veēantė gjatė leximit, sepse pėr mes tė 16 shekujve me siguri se kan njohur shumė emra tė ri qė ndoshta i kanė dėgjuar dikur, por tani edhe i njohin mė mirė dhe ėshtė njė mburrje pėr ne si komb, qė gjaku i ynė ka dhėnė aq shumė jo vetėm pėr kulturėn tonė kombėtare, por edhe pėr tėrė kulturėn botėrore.
|
|
