| Vizitorët online në arkiv:
vizitorë |
|
| » VLERĖSIMI I BIBLIOTEKAVE (II) |
| Postuar mė datėn: 2008-05-23 03:19:53 nga admin2 :: Kategoria: Kultura |
| » Opcionet për artikullin |
|
Standardizimi i statistikės bibliotekiste
Standardet ndėrkombėtare dhe kombėtare nė bibliotekari
Historia e standardeve nė bibliotekė ėshtė e gjatė dhe ka tė bėjė me tre lloje standardesh 12) (Lynech, 1996).
Udhėzuesit ose modeli, se si do tė duhej qė punonjėsit bibliotekistė, pėrkatėsisht shėrbimet e tyre (p.sh), IFLA-nė standardet pėr bibliotekat universitare, ALA-imi standardet pėr bibliotekat universitare dhe tė fakulteteve);
Rregullat pėr ripėrtėritjen e veprimit (p.sh., rregullat e pėrpunimit tė lėndės formati AACR2, MARC) dhe
Standardi ėshtė dokument qė ka dalė me pėrputhshmėri dhe e vėrteton organi i njohur (pranuar). Nė tė janė dhėnė rregullat, synimet dhe karakteristikat pėr veprimtari tė caktuara ose rezultatet e saj, janė caktuar pėr pėrdorim tė pėrbashkėt dhe janė drejtuar nga arritja e shkallės mė tė pėrshtatshme tė rregullimit (sistemimit) nė njė territor (ISO Guide 2: 1996).
Standardet teknike, pėrkatėsisht specifikimet (si p.sh., standardet ISO dhe ASNI). |
|
Me standardizimin nė bibliotekari, dokumnetalistikė dhe informatikė nė rrafshin ndėrkombėtar merren institucionet si ISO, IEC, IFLA, FID dhe UNESCO. Standardet e degėve qė vlejnė nė disa shtete, rėndom i miratojnė organizatat profesioniste sindikaliste. Veprimtaria mė e zhvilluar standardizuese rrjedh nė kuadrin e ISO, ku kėshilli teknik nr. 46 ėshtė pėrgjegjės pėr pėrgatitjen dhe pėr miratimin e standardeve pėr qarkun e bibliotekave, tė qendrave tė informimit dhe dokumentimit, indeksimit, hartimit e pėrmbledhjeve tė thukta; arkivimit pėr dituritė informative dhe pėr publikimet. Pėr standardizimin nė fushėn e statistikės bibliotekiste ėshtė i ngarkuar nėnkėshilli nr. 8. Nė pjesėn e kėshillit teknik tė ISO TC 46 dhe tė nėnkėshillave tė tij marrin pjesė edhe anėtarėt shokė tė IFLA-sė.
Sllovenia pėr fushėn e bibliotekarisė, dokumentaristikės dhe informatikės, qė nga pavarėsimi e deri nė fund tė 1995-ės ka shfrytėzuar standardet jugosllave (JUS). Gjithashtu edhe Kosova ka respektuar standardet Jugosllave (JUS). Me vendosjen e shėrbimit tė standardizimit dhe tė matjes (USM) tė Republikės sė Sllovenisė , dhe brenda tij tė kėshilla teknike pėr disa fusha, ajo ka institucionin vetjak pėr pėrgatitjen e standardeve kombėtare. Meqenėse pothuajse nuk ka standarde nė fushėn e bibliotekarisė, dokumentaristikės dhe informatikės, veprimtaria e kėshillit teknik USM/TC IDO ėshtė ridrejtuar nė marrjen e standardeve ndėrkombėtare, qė ėshtė nė pėrputhje me synimet (trendėt) bashkėkohore nė standardizim (Zhaucer, 1996, f. 190). Pėr fushėn e statistikės bibliotekiste ndėrkombėtare ISO 2789, qė ka marrė shenjėn SIST ISO 2789 (e.n) dhe ka titullin: Informatika dhe dokumentacioni Statistika bibliotekiste ndėrkombėtare.
ISO ėshtė organizatė ndėrkombėtare joqeveritare e krijuar nė vitin 1946, e cila pėrkujdeset rreth zhvillimit dhe bashkėrenditjes nė fushėn e standardeve teknike ndėrkombėtare.
Fillimet e standardizimit tė statistikės bibliotekiste nė shkallė ndėrkombėtare
K. Tadiq (1994, f, 186) cek (pėrmend) standardizimi i plotė i statistikės bibliotekėsise nuk ėshtė i mundshėm. Pėr arsye se biblioteka e vendeve tė ndryshme ėshtė zhvilluar nė kushte dhe nė rrethana tė ndryshme shoqėrore. Pėrpos asaj njėjtėsimi (barazimi) i plotė i statistikės bibliotekiste kėrkon njė standardizim tė plotė tė veprimtarisė bibliotekiste, si dhe njė tipologjizim tė plotė tė rrjetit tė bibliotekave.
Shtytėsit kryesorė qė pėrkujdesen (angazhohen) pėr standardizimin e statistikės bibliotekiste nė rrafshin ndėrkombėtar, janė: IFLA dhe UNESCO. Tashmė nė vitin 1932 IFLA ka krijuar nėn-kėshillin e statistikės statistikore, e cila ka hartuar projektin e grumbullimit (njohjes) sė dokumenteve rreth bibliotekave. Meqenėse nuk ka qenė krijuar njė trup pėrgjegjės (pėrkatės), qė do tė kryejė (tė bėjė) hulumtime statistikore, projekti nuk qe sendėrtuar (Harris, 1991). UNESCO e ka vendosur shėrbimin e vet statistikor mė 1950; Nė programin e punės ka pėrfshirė edhe bibliotekat dhe ka vėnė theksin nė domosdonė e standardizimit tė mjeljes (mbledhjes, grumbullimit) sė tė dhėnave e pėr arsye tė pėrdorshmėrisė sė tyre nė rrafshin ndėrkombėtar. Nė vitin 1951, UNESCO ka kryer (bėrė) njohjen e parė tė tė dhėnave rreth bibliotekave. Kanė marrė pjesė 60 vende tė cilave u ka dėrguar pyetėsorė tė shkurtėr statistikorė qė pėrmbanin disa informacione kryesore statistikore rreth fondeve, huazimeve, vizitave dhe anėtarėve tė bibliotekave.
Nė rezolutėn e konferencės sė pėrgjithshme tė UENSCO-os tė vitit 1952, shkruan se ėshtė e nevojshme tė pėrgatiten standardet dhe matėsit qė do tė pėrmirėsojnė krahasimet, morinė ndėrkombėtare tė dhėnave statistikore nė fushėn e shkencės, tė arsimit e tė kulturės. Mė 1953 UNESCO ka botuar njė porosi paraprake (pėrgatitore, preliminare). Availability and Comparability of Library Statistics tė cilėn e ka shqyrtuar (trajtuar) edhe IFLA-ia nė konferencėn e saj nė Vjenė, po atė vit. Nė bazė tė vėrejtjeve tė UNESCOS-s ka pėrgatitur porosinė pėr standardizimin e statistikės bibliotekiste e tė statistikės sė produkcionit tė librit. Me kėtė problematikė IFLA-ia ėshtė marrė nė dy konferencat e ardhshme.
Statistikėn e dytė ndėrkombėtare pėr bibliotekat UNESCO-ja e mbledh (grumbullon) nė vitin 1995 e pastaj tė dhėnat i mbledh rregullisht nė ēdo dy vjet. Me kėtė rast ka paralajmėruar se nuk mund tė pritet krahasueshmėria e tė dhėnave gjithnjė derisa porositė pėr sa i pėrket standardizimit tė statistikės bibliotekiste tė mos janė zbatuar (vėnė nė jetė) nė praktikė. Nė konferencėn e Romės tė 1955-ės IFLA-ia e ka porositur UNESCON-n qė nė programin e vet tė pėrfshij pėrgatitjen e standardit i cili do tė pėrcaktojė mėnyrėn e mbledhjes se informacioneve tė vlefshme e tė besueshme rreth bibliotekave.
Porositė e IFLA-sė tė UNESCO-OS janė marrė parasysh me rastin e nxjerrjes sė rezolutės sė sė kėshillit ISO/TC 46, miratuar nė konferencėn e Budapestit tė vitit 1946. Nė kėtė konferencė theksi ėshtė vėnė nė domosdoshmėrinė e standardizimit tė terminologjisė pėr fushėn e bibliotekonomisė e tė dokumentaristikės dhe nė bashkėpunimin e nėnkėshillit tė ISO-sė ė statistikave dhe IFLA-sė me rastin e hartimit tė bazave tė standardit tė statistikės bibliotekiste.
22.05.2008 |
| --------- |
| • TITUJ TĖ NGJASHËM |
|
Copyright © 2000-2008 DERVINA.COM - Tė gjitha tė drejtat e rezervuara
Arkivi u punua nga A.Nushi - Webmaster |
|
