| Vizitorët online në arkiv:
vizitorë |
|
| » Kosova, ēėshtja e fundit e pazgjidhur nė Ballkan |
| Postuar mė datėn: 2008-01-11 02:27:36 nga admin2 :: Kategoria: Opinione |
| » Opcionet për artikullin |
|
Jela De Franceschi
Kosova synon tė shpallė pavarėsinė nė muajt e ardhshėm. Por ēdo veprim drejt pavarėsisė sė saj do tė pėrballet me kundėrshtimin e fortė tė Serbisė dhe aleates sė saj tradicionale Rusisė, e cila mund tė bllokojė anėtarėsimin e saj nė Kombet e Bashkuara. Shumė ekspertė e quajnė kėtė ēėshtje, problemin e vetėm tė pazgjidhur qė nga shpėrbėrja e ish-Jugosllavisė.
Qė pas shpėrbėrjes sė ish-Jugosllavisė, komuniteti ndėrkombėtar ka dėrguar shumė misione paqeruajtėse dhe ka derdhur miliona dollarė ndihmė ekonomike pėr tė stabilizuar rajonin e Ballkanit dhe pėr ta futur nė rrugėn drejt demokracisė dhe tregut tė lirė. Shumė nga vendet qė ishin dikur pjesė e ish-Jugosllavisė kanė bėrė pėrparime tė rėndėsishme dhe ose kanė hyrė nė Bashkimin Evropian ose po bėjnė pėrpjekje pėr tu anėtarėsuar. Por njė ēėshtje ka mbetur ende e pazgjidhur nė rajon: e ardhmja politike e Kosovės.
Kosova ka qenė nėn administrimin ndėrkombėtar qė pas fushatės sė bombardimeve tė NATO-s nė vitin 1999, qė i dha fund pėrpjekjeve brutale serbe pėr tė pasur nėn kontroll shumicėn shqiptare dhe nxorri jashtė Kosovės forcat serbe. Megjithėse teknikisht Kosova ėshtė ende pjesė e Serbisė, shumica shqiptare ėshtė nė favor tė pavarėsisė, tė cilėn pakica serbe e kundėrshton.
|
|
Shumė ekspertė janė tė njė mendjeje se status-quoja e Kosovės, ka frenuar zhvillimin ekonomik dhe ndihmėn e investimet e huaja, ka keqėsuar gjendjen e rendit dhe intensifikuar tensionet mes shqiptarėve dhe serbėve.
Vitin e kaluar komuniteti ndėrkombėtar filloi pėrpjekjet e ndėrmjetėsimit, por bisedimet disa mujore pėr tė ardhmen e Kosovės pėrfunduan pa rezultat.
Ndėrkohė, Rusia ka kėrcėnuar se do tė vėrė veton nėse ēėshtja e pavarėsisė sė Kosovės shtrohet pėr votim nė Kėshillin e Sigurimit tė Kombeve tė Bashkuara. Moska dhe Beogradi po bėjnė thirrje pėr bisedime tė mėtejshme, por Shtetet e Bashkuara dhe vendet kryesore evropiane thonė se negociatat janė ezauruar dhe status-quoja nuk mund tė vazhdojė mė.
Thirrja pėr shtyrje tė mėtejshme, ėshtė kundėr produktive, nuk ēon askund dhe veēse do tė krijonte mė shumė paqėndrueshmėri, thotė Robert Hand, kėshilltar nė Komisinin amerikan pėr Siguri dhe Bashkėpunim nė Evropė.
Ne thjesht nuk mund tė lejojmė qė statusi i Kosovės tė mbahet pezull pėr njė kohė tė pacaktuar. Njerėzit atje kanė nevojė ta dinė se cila do tė jetė e ardhmja e tyre. Mendoj se Shtetet e Bashkuara e kuptojnė dhe janė mjaft tė vendosura nė qėndrimin e tyre pėr tė ardhmen e Kosovės. Besoj se ēėshtja qė shtrohet nuk ėshtė se cila do tė jetė e ardhmja e Kosovės, por si tė mbėrrihet atje.
Rusia dhe Serbia thonė se shpallja e pavarėsisė sė Kosovės, dhe njohja e saj nga vende tė ndryshme pa njė rezolutė tė Kėshillit tė Sigurimit do tė pėrbėnte shkelje tė ligjit ndėrkombėtar. Moska thotė se njė gjė e tillė do tė pėrbėnte njė precedent tė rrezikshėm pėr disa nga rreth 50 mosmarrėveshjet territoriale nė botė. Por tė tjerė vėnė nė dukje se ndryshe nga raste tė tjera, ai i Kosovės ka fituar peshė ndėrkombėtare.
Disa ekspertė shprehin mendimin se Rusia, nė pėrpjekje pėr tė rifituar statusin si fuqi ndėrkombėtare, po ngul kėmbė nė qėndrimin e saj pėr zona me rėndėsi pėr Perėndimin, pėrfshirė Iranin, Kaukazin dhe tani edhe Kosovėn.
Nikolla Pano, historian nė Universitetin e Ilinoit Perėndimor, thotė se ashtu si Shtetet e Bashkuara po i dalin pėr zot premtimit ndaj Kosovės, edhe Rusia e ndjen veten aq tė fortė sa tė mbajė premtimin e saj ndaj Serbisė.
Ėshtė shumė e vėshtirė pėr secilėn nga palėt qė tė tėrhiqet. Nė njė masė tė konsiderueshme, veprimet e tyre do tė varen nga atmosfera e pėrgjithshme ndėrkombėtare. A do tė hyjmė nė njė periudhė tė re konkurrence mes Shteteve tė Bashkuara dhe Rusisė? A do ti rikthehemi diplomacisė sė superfuqive? Mendoj se pėrgjigjet ndaj kėtyre pyetjeve nuk janė ende tė qarta, por sigurisht qė do tė ndikonin nė zgjidhjen pėrfundimtare tė kėsaj ēėshtjeje.
Megjithėse ekspertėt bien dakord nė pėrgjithėsi qė Kosova do tė mbetet burim polemikash, shumė prej tyre vėnė nė dukje se nuk ka tė ngjarė qė ajo tė shkaktojė njė ēarje tė madhe nė marrėdhėniet mes Lindjes dhe Perėndimit.
Robert Hunter, kėshilltar i organizatės Rand, ka qenė ambasador i Shteteve tė Bashkuara nė NATO dhe Bashkimin Evropian gjatė administratės sė Presidentit Clinton nga mesi i viteve 1990.
Rusia nuk futet nė luftė pėr Kosovėn. Nuk do ta ndryshojė nė thelb qėndrimin e saj lidhur me bashkėpunimin me amerikanėt dhe evropianėt. Por pėr tė pasur njė siguri konstruktive evropiane, marrėdhėnie konstruktive me rusėt nė shumė nga pikat e nxehta tė botės, ia vlen tė krijohet njė kuadėr mė i gjerė pėr tė diskutuar kėto ēėshtje. Megjithatė kjo nuk do tė thotė qė tu themi kosovarėve qė nėse Rusia nuk ėshtė dakord me atė qė do tė bėjė Kosova, ata tė tėrhiqen nga ajo qė duan tė bėjnė.
Shtetet e Bashkuara, Britania dhe Franca i kanė intensifikuar pėrpjekjet pėr tė siguruar mbėshtetjen e anėtarėve tė lėkundur tė Bashkimit Evropian, pėr tė anashkaluar Kombet e Bashkuara dhe pėr tė njohur pavarėsinė e Kosovės. Njė mision i Bashkimit Evropian do tė zėvendėsojė sė shpejti, administratėn e UNMIK-ut, njė veprim qė disa ekspertė e shohin si njė hap tė parė drejt njė Kosove tė pavarur.
Eksperti i marrėdhėnieve me jashtė Ionis Saratsis i Institutit Hudson thotė se Shtetet e Bashkuara duan qė ta mbyllin sa mė shpejt kapitullin e Kosovės. Por ai tėrheq vėmendjen se pa njė angazhim aktiv tė Shteteve tė Bashkuara, pėrmirėsimi nė Kosovė nuk do tė ishte aq i madh.
Evropianėt pėrgjithėsisht kanė pasur njė varg dėshtimesh nė Ballkan, duke filluar qė nga lufta e parė jugosllave. Pėr ta Serbia mund tė jetė njė shans pėr ti provuar botės se ata janė nė gjendje tė dalin me njė zė tė pėrbashkėt, se mund tė kenė njė politikė tė jashtme tė unifikuar. Por unė nuk kam shumė shpresa se Bashkimi Evropian do tė ketė ndonjė sukses tė madh nė Kosovė, ose Serbi.
Zoti Saratsis shton se nėse shtetet kryesore evropiane njohin pavarėsinė e Kosovės, ka mundėsi qė marrėdhėniet e Serbisė me Bashkimin Evropian tė keqėsohen, duke e lėnė rajonin edhe njėherė tė pastabilizuar. Megjithatė, analistė tė tjerė thonė se gjatė 15 viteve tė fundit Bashkimi Evropian ka ndihmuar nė vendosjen e njė periudhe qetėsie dhe zhvillimi nė pjesė tė mėdha tė njė rajoni qė shpesh ėshtė cilėsuar njė fuēi baruti.
|
| --------- |
| • TITUJ TĖ NGJASHËM |
|
Copyright © 2000-2008 DERVINA.COM - Tė gjitha tė drejtat e rezervuara
Arkivi u punua nga A.Nushi - Webmaster |
|
