| » Opcionet për artikullin |
|
Gjėja me tė cilėn mė se shumti shqiptarėt krenohen para "tė huajve" ėshtė toleranca ndėrfetare. Kėtė e arsyetojmė kryesisht me mospasje tė luftimeve fetare nė mes tė tri grupimeve besimtare. Vėrtetė, kemi tė drejtė?
(Ibrahim Kelmendi, Gazeta Kosova Sot, Prishtine, me 25 Dhjetor 2008)
Festa e Krishtlindjes ėshtė shėnimi festiv i ditėlindjes sė Profetit JEZUIT (Krishtit), emrin e tė cilit myslimanėt e kanė islamizuar nė: ISA. Nė fakt, ditėlindja e Jezuit vetėm se supozohet, pasi shkenca historike nuk ka mundur tė vėrtetojė as ditėlindjen, as vitlindjen dhe as vendlindjen e saktė tė Profetit Jezu / Isa. Studiuesit supozojnė se Jezui duhet tė ketė lindur para vitit 4 para Erės sė re, qė do tė thotė katėr vjet para vitit NJĖ tė numėrimit qė po praktikojmė, pra, viti NJĖ i Erės sė re nuk ėshtė vit-lindja e Jezuit / Isas.
Vrasja e Jezuit
Meqė mungojnė provat shkencore pėr biografinė e Jezuit, sidomos besimtarėt kristianė u besojnė tė dhėnave qė janė shkruar nė Testamentin e Ri (Biblėn katolike), gjegjėsisht nė letrat e Paulusit, tė shkruara nė vitet 50-64 tė Erės se re. Po sipas besimtarėve, Paulus i ka formuluar ato litra sipas gojėdhėnave tė bashkėmendimtarėve tė Jezuit dhe pasardhėsve tė tyre.
Emri i Jezuit fillon tė bėhet i njohur nė moshėn 28-vjeēare tė tij, kur angazhohet tė pėrhapė idetė (misionin) e tij. Ndėrsa vrasja e tij mizore ndodh nė vitin 31 tė Erės se re, pėrmes kryqėzimit tė tmerrshėm nga pushtuesit romakė. Kjo ndodh edhe me kėrkesė tė drejtuesve besimtarė hebrenj, tė cilėt misionin e Jezuit e trajtojnė si luftim tė besimit tė deriatėhershėm hebre (Testamenti i vjetėr) dhe si nxitės tė trazirave sociale.
Meqė shumica e popullsisė shqiptare ėshtė e besimit islamik, ėshtė tepėr domethėnėse se si e kuptojnė kėta Profetin Isa, gjegjėsisht si paraqitet ai nė Kuran dhe nė besim tė praktikuar tani.
Kurani e paraqet Profetin Isa / Jezu si Djalin e Marjamit (e shqipėruar si Mejrem). Isa vlerėsohet si njėri nga pesė profetėt e deriatėhershėm dhe paraardhės i drejtpėrdrejtė i Profetit Muhamed. Nė suren 19, ajeti 30, thuhet se Profeti Isa ėshtė angazhuar pėr mision tė ngjashėm me atė tė Profetit Muhamed. Po kėshtu, Isa ka qenė pasardhės i drejtpėrdrejtė i Profetit Ibrahim / Abraham (i cili duhet tė ketė jetuar rreth 2.400 vjet para Isas), profeti tė dytė sipas besimit islam dhe kristian, meqė i pari ėshtė Profeti Adem / Adam. Kurse nė suret 3 dhe 45-48, Korani, duke ia njohur virgjėrinė Nėnės sė Isas, Marjamit, ia njeh Isas edhe lidhshmėrinė e drejtpėrdrejtė tė tij me Zotin. Por Kurani nė suret 9, 19, 30 e 36 nuk e vlerėson Isan si djalė tė Zotit, siē vlerėsohet ai nė Testamentin e ri dhe refuzon Trinitetin e Zotit (surja 5 dhe 116), shtyllė kjo kryesore e besimit kristian. Kurse nė suret 4 dhe 169 Isa vlerėsohet si i dėrguar i Zotit pėr popullin e tij hebre dhe prandaj ēmohet si mesia i Zotit (surja 5, 76 dhe 79), ku thuhet se Zoti pėrmes tij ka dėrguar Ungjillin (Evangeliumin) qė t'ua shpallė izraelitėve, i cili pastaj ėshtė falsifikuar nga besimtarėt kristianė. Kurani (sipas sures 4 dhe 156) nuk pranon kryqėzimin e Isas, siē paraqitet nė Testamentin e Ri (Biblėn katolike), nga se Zoti e ka shpėtuar atė duke e shndėrruar me njė tjetėr njeri tė sakrifikuar, duke e mbrojtur kėshtu Isan nga armiqtė e tij ekzekutorė.
Praktikat e besimtarėve myslimanė
Edhe pse Kurani e ēmon Isan / Jezuin si Profet, besimtarėt myslimanė nuk shėnojnė Ditėlindjen e Tij as edhe simbolikisht. Edhe pse besimtarėt myslimanė dhe kristianė i kanė profetėt e pėrbashkėt, qė nga Profeti Adem / Adam e deri tė Profeti Isa / Jezus, ata tani, nė praktikim tė ritualeve tė tyre fetare, janė tepėr tė larguar nė mes tyre, pėr tė mos thėnė tė hasmuar. Myslimanėt i kundėrshtojnė besimtarėt kristianė, pėr tė mos thėnė i urrejnė dhe i luftojnė, me "arsyetim" se besimtarėt kristianė kanė falsifikuar bindjet dhe misionin e Profetit Isa / Jezus. Kurse besimtarėt e kėtyre dy besimeve kundėrshtojnė besimtarėt hebrenj, me arsyetim kryesor se ata e kanė tradhtuar dhe pėrndjekur Profetin Isa / Jezus, edhe pse besimtarėt e kėtyre tre feve kanė profet tė pėrbashkėt dhe pothuajse burimor Profetin Ibrahim / Abraham, i cili rreth 2.400 vjet para Profetit Isa / Jezus dhe rreth 3.000 vjet para Profetit Muhamed, ka shpallur besimin nė njė Zot. Dhe jo vetėm se janė kundėrshtuar nė mes tyre besimtarėt e kėtyre tre besimeve, me prejardhje tė pėrbashkėt burimore, por "nė emėr" tė besimeve tė tyre kanė bėrė lufta tepėr tė pėrgjakshme gjatė rreth 4.500 vjetėve (qė nga koha e Profetit Ibrahim / Abraham).
Praktikimet konkrete tė besimtarėve shqiptarė?
Rėndom, gjėja me tė cilėn mė sė shumti shqiptarėt krenohen para "tė huajve" ėshtė toleranca ndėrfetare. Kėtė e arsyetojmė kryesisht me mospasje tė luftimeve fetare nė mes tė tri grupimeve besimtare. Duhet ēmuar kėtė si virtyt, apo ka qenė kjo rrjedhojė e pamundėsive pėr tė bėrė luftime me motivim fetar, sepse qė tė tri grupimet fetare ishin nė kohėn mė tė madh tė historisė sonė kombėtare tė pushtuar nga "tė huajt"? Si duhet tė ketė rrjedh praktikisht pėrditshmėria shqiptare nė shekuj nė aspektin fetar?
Duhet tė pranojmė se me kėtė tematikė studiuesit shqiptarė nuk janė marrė me pėrkushtim. Ndonjė pėrpjekje e vogėl pėr tė bėrė shpjegime tė pėrcipta, ka provokuar debate e grindje tė mėdha. Mė tė freskėta janė debatet (e shndėrruara nė armiqėsi) nė mes tė Kadaresė e Qosjes, kur u morėn me identitetin kulturor tė shqiptarėve, pastaj romani i Ben Blushit dhe disa prononcime nė gazeta e faqe virtuale. Kjo mund tė tė bind se toleranca ndėrfetare e shqiptarėve nė pėrmasa himnizimi ndoshta nuk duhet tė jetė virtyt i posaēėm i shqiptarėve, por mė shumė rrjedhojė e pamundėsive pėr tė bėrė luftime fetare, meqė tė tre grupimet besimtare ishin tė mbisunduara nga pushtimet e huaja. Mund tė merret me mend, se me sa keqardhje e rezistencė ilirėt, rrjedhimisht shqiptarėt, duhet ta kenė "pritur" fillimisht kristianizimin katolik, pastaj nėn sundimin bizantin kristianizimin ortodoks, pavarėsisht se ndonjėri shpallet si flamurtar vullnetar i pėrhapjes se besimit tė ri. Dhe pasi janė "imponuar" kristianizimet katolike e ortodokse, nė mes tė cilėve ka pasur luftime tė madha, tė komanduara nga sundimtarėt pėrkatės, ka pasuar islamizimi, kryesisht pėrmes invadimit otoman. Meqė ėshtė e vetėkuptueshme, se asnjė besim i vjetėr nuk i ka lėnė vullnetarisht hapėsirė pėrhapjes se besimit tė ri, atėherė duhet marrė me mend se ka pasur pėrplasje e grindje edhe nė mes tė shqiptarėve, edhe pse ato nuk kanė mundur tė marrin pėrmasat e luftimeve frontale, kryesisht pėr shkak se nė hapėsirat shqiptare ka pasur pushtues sundimtarė qė i kanė kontrolluar shqiptarėt e pushtuar.
Argument tjetėr i kundėrshtive tė mbetura fetare shqiptare janė edhe sot martesat e "pėrziera". Nė Republikėn e Shqipėrisė sikur tani nuk janė aq alarmante martesat e "pėrziera", pėr shkak tė "civilizimit" nėn sundimin shumėvjeēar monist komunist dhe praktikimit, fillimisht tepėr tė pėrdhunshėm, tė ateizmit (i cili pati marrė pėrmasa tė njė "feje" tė re). Por, nė Kosovė e nė Maqedoni, nėse njė vajzė myslimane shqiptare martohet pėr njė djalė katolik shqiptar, ose nė rast se njė vajzė katolike shqiptare martohet pėr njė djalė mysliman shqiptar, atėherė ndodh njė hata e madhe nė familjet e vajzave pėrkatėse, pėr tė cilėn hata pėrflitet jo vetėm nė rreth tė ngushtė, por merr pėrmasa shumė tė mėdha farefisnore e krahinore. E njėjta hata nuk ndodh nėse vajza myslimane shqiptare martohet me njė katolik gjerman, zviceran, amerikan, francez. Bile, nė rast tė tilla, familjet e vajzave nuk revoltohen, ta zėmė as dhjetė pėr qind tė revoltės qė shkaktohet kur vajza myslimane shqiptare martohem me shqiptarin katolik. Prandaj, pėr shkak tė kėtij pėrcaktimi fetar, nė Kosovė, nė Maqedoni e nė emigracion janė tepėr tė rralla martesat e pėrziera nė mes tė shqiptarėve tė besimeve tė ndryshme dhe nėse ndodh ndonjė rast i rrallė (kryesisht pėrmes tė "ikjes" se vajzave nga shtėpia), atėherė jemi dėshmitarė se lajmi pėr "tragjedinė" qė i ka ndodhur kryesisht familjes se vajzės myslimane ose katolike shqiptare merr dheun, shkaktohen armiqėsi nė mes familjeve tė miqėsuar pavullnetshėm, angazhohen ndėrmjetėsues pėr zbutje e pajtim tė armiqėsive. Dhe rėndom hidhėrohen deri nė tėrbim pothuajse vetėm familjet e vajzave "tė ikura", sepse nga "grixha" fetare u ka ikur njė "rob", duke e rritur "grixhėn" e besimit tjetėr fetar, ku nuk ndodh qė vajza tė merr me vete e tė ushtroi besimin e deriatėhershėm fetar. Edhe kjo dėshmon, se vajza "e ikur", pėr hir tė dashurisė, duhet tė sakrifikoi besimin e saj fetar, meqė familja qė e pranon brenda, nuk ka kulturė tolerance qė tė marrė nuse bashkė me fenė e saj...
Edhe si mė banale duhet trajtuar diskursin primitiv tė disa shqiptarėve myslimanė, se shqiptarėt ortodoksė janė grekė, grekofilė ose spiunė grekė, siē ekziston edhe diskursi tė disa shqiptarė ortodoksė, se shqiptarėt myslimanė janė tė prapambetur...
Pastaj kemi raste kur individėt "ndėrrojnė" fetė. Edhe kjo dukuri ndodh me bujė e polemika tė mėdha. Dhe jo vetėm kaq. Edhe brenda besimit mysliman janė rritur konfliktet, pėr shkak tė organizimeve nga jashtė tė disa sekteve radikale myslimane, qė ndonjėherė po marrin pėrmasa tragjike...
Kėto dėshmi tė ofruara, sado qė nė dukje pa domethėnie tė mėdha, dėshmojnė se nuk kemi tolerancė fetare nė ato pėrmasa qė shtiremi, pretendojmė e pozojmė. Mbajtja nėn plaf dhe kamuflimet e mėrive fetare, nuk dėshmon se jemi popull i emancipuar e tolerant (pavarėsisht se ateistėt ndoshta janė grupim mė i madh). Diskutime e shkėmbimi i mendimeve dhe informatave, ta zėmė se qė tė tri grupimet fetare kanė tė pėrbashkėt shumicėn e profetėve, kanė tė pėrbashkėt besimin nė tė njėjtin Zot, etj., ndoshta ndikon nė zbutje tė mėrive fetare.
Besimtarėve kristianė, qė festojnė Krishtlindjen, dėshiroj t'u shpreh respekt e urime.
ibrahim_kelmendi@yahoo.de |
|
