Prof. Dr. Mehdi HYSENI
Ndoshta, sė fundi, edhe Bajram Kosumi(kryeministėr i qeverisė sė Kosovės), e paskėsha kuptuar drejt kėtė sintagmė pėrkufizuese tė nocionit tė diplomacisė sė Uill Roxhersit, nė mėnyrė qė nesėr, pas atij duarshtrėngimi me Boris Tadiqin, tė pėrfitojė nė kohė pėr konkretizimin e objektivit tė tij diplomatik nė favor tė pavarėsimit tė Kosovės, pėr ti paralizuar totalisht ambiciet pushtuese tė arkitektėve dhe tė eksponentėve tė vjetėr dhe tė rinj tė diplomacisė kolonialiste serbomadhe, tė cilėt kėtu e 100 vjet mė parė kursesi tė heqin dorė nga antidiplomacia e duarshtrėngimit me politikanėt dhe me diplomatėt e moderuar shqiptarė, tė cilėt dikur dhe sot janė njė nga pengesa kryesore e lundėrimit tė anijes sė pavarėsisė sė Kosovės, pėrkatėsisht tė Shqipėrisė Etnike.
Pavarėsisht nga demagogjia dhe pedagogjia e paqes kosmopolitiste dhe pluraliste e rivendikimeve tė shoqėrisė konsumatore (tė hapur), kush tė puthet dhe tė pėrqafohet me serbėt demokratė, robėrinė e ka tė pėrjetshme!
Nė politikėn shqiptare, pothuaj se po standardizohet njė ves i keq-nxitimi i parakohshėm i pikėpjekjes me tė keqėn tradicionale serbosllave. Shfaqja e kėtij fenomeni paradoksal ka pėr pasojė mosnjohjen e historisė sė marrėdhėnieve tė deritashme serbe shqiptare dhe tė teknikave negociuese diplomatike tė diplomacisė komplemetare serbo-evropiane kolonialiste dhe neokolonialiste.
Cilat janė shkaqet dhe arsyet, qė disa funksionarė tė elitės politike shqiptare tė Kosovės janė vėnė nė garė se kush, do tė jetė i pari, qė ti shtrėngojė duart me kryetarin ose me kryeministrin e Serbisė (Boris Tadiq dhe Vojislav Koshtunica), para se tė fillojnė bisedimet nė shkallė ndėrkombėtare pėr zgjidhjen e statusit tė Kosovės? Pėrgjigjja: (1) Frika e pakontrolluar nga diktati i mentorėve tė tyre ndėrkombėtarė, (2) Interesat e ngushta personale, grupore dhe partiake; (3) Promovimi deklarativ zyrtar para masmediave dhe fotoreporterėve tė huaj. Kėto janė ndėr pengesat kryesore, tė cilat, jo vetėm nė Kosovė, por efhe mė gjerė, pėrbėjnė negativėn e kursit tė politikės dhe tė diplomacisė shqiptare nė relacionet ballkanike dhe evro-ndėrkombėtare.
Sesa kėta tre faktorė (tė pahetueshėm) po ndikojnė negativisht nė formimin e objektivave dhe tė interesave prioritare strategjike tė politikanėve dhe tė diplomatėve shqiptarė, kur ėshtė fjala pėr prezantimin dhe mbrojtjen e interesit kombėtar karshi politikave armiqėsore kolonialiste serbo-sllave nė Ballkan, si dhe nė sfondin e marrėdhėnive politike ndėrkombėtare. Kėtė fenomenologji antidiplomatike tė politikanėve shqiptarė e provon edhe kjo deklaratė (me pėrmbajtje negative historike, poltike, diplomatike e kombėtare) e kryeministrit tė qeverisė sė Kosovės, Bajram Kosumi, i cili para ca muajsh pat deklaruar se: nuk mund tė mendohet krijimi i shtetit tė Kosovės nė armiqėsi me Serbinė(Balkanweb,2005). Analizuar thellėsisht, gjithanshmėrisht dhe realisht, mesazhi i kėsaj deklarate, pasqyron me vėrtetėsi edhe gjendjen ezkistuese tė kastave tė reja poltike aktuale si nė Kosovė, ashtu edhe nė hapėsirat e tjera tė Shqipėrisė Etnike, se nuk ka politikanė, as diplomatė, qė karakterizohen nga vizioni, karizma dhe pragmatizmi i tyre, kur ėshtė fjala pėr zgjidhjen e problemeve akute tė shoqėrisė shqiptare nė Ballkan.
Duhet tė nėnvizojmė se, deklarat e mėpastajme tė kryeministrit B.Kosumi, pozitive pėr pavarėsinė e Kosovės, nė sy tė diplomacisė ndėrkombėtare, nuk kanė kurrfarė peshe politike as diplomatike, sepse bien ndesh me interesat e tyre strategjike afatgjata, qė kanė pėr qėllim edhe mbėshtetjen latente tė interesave serbe dhe proserbe nė llogari tė pavarėsisė sė Kosovės. Prandaj, duke mbajtur parasyh njė rrezik tė kėtillė tash pėr tash tė pashmangshėm, sepse diplomacia e BE-sė,e Grupit tė Kontaktit, ashtu edhe UNMIK-ut, me kėmbėngulje po kėrkojnė qė nė kuadrin e Platformės ndėrkombėtare pėr zhvillimin e bisedimeve serbe shqiptare pėr statusin e Kosovės, tė futet edhe procesi i decentralizimit tė Kosovės, as kyreministri B.Kosumi, as ministrat e tjerė tė qeverisė sė Kosovės (lokalė a rajonalė; vertikale a horizontale) nuk kanė asnjė arsye pse tė marrin yrysh tė pėrqafohen me homologėt e tyre serbomėdhenj, pavarėsisht se ku iu jepet shansi tė takohen nė ndonjė ceremoni rasti te Toni Bleri, te Zhak Shiraku (nė Evropė) apo te Xhorxh W.Bushi (nė Amerikė) etj., pėrderisa qarqet zyrtare tė Beogradit, tė mos heqin dorė nga vazhdimėsia e politikės gjenocidale dhe pushtuese e Serbisė sė Slobodan Milosheviqit ndaj Kosovės dhe shqiptarėve.
Pėrqafimi-duarshtrėngimi i parakohshėm i kryeministrave a ministrave shqiptarė tė Kosovės-Shqipėrisė me pėrfaqėsuesit e lartė tė politikės dhe tė diplomacisė serbe tė Beogradit, ėshtė njė sinjal tejet negativ dhe ndjellakeq pėr parashikimin e pavarėsisė sė Kosovės, sepse nė njė mėnyrė paralajmėron disponimin e politikės shqiptare, se pa pėlqimin e Beogradit nuk mund tė zgjidhet statusi pėrfundimtar i Kosovės, ashtu siē ka konkluduar paraprakisht nė mėnyrė antidiplomatike (para se tė pėrqafohej me Boris Tadiqin nė Londėr) kryeministri B.Kosumi se nuk mund tė mendohet krijimi i shtetit tė Kosovės nė armiqėsi me Serbinė(!?) Pikėrisht, nė kėtė frymė, duhet tė kuptohet dhe tė trajtohet edhe duarshtrėngimi i B.Kosumit me kryetarin e Serbisė, Boris Tadiq nė njė takim rasti me Toni Blerin nė Londėr, mė 9.12.2005(Balkanweb,10.12.2005).
. Shumė mirė(!) Nė aspektin diplomatik, duarshtrėngimi kosumi tadiq, do tė thotė njė plus pėr diplomacinė joprotokollare. Mirėpo, nė aspektin e realizimit tė interersit kombėtar, do tė thotė njė minus pėr kryeministrin B.Kosumi, sepse ende nuk janė krijuar parakushtet themelore pėr tu shtrėnguar duart me pėrfaqėsuesit e politikės zyrtare serbe, edhe pse paraprakisht disa ministra tekinkė-ekspertė shqiptarė (hazira, bilalla e haruqina etj.) tė qeverisjes lokale tė Prishtinės janė takuar nė Beograd, nė Prishtinė e nė Austri me homologėt e tyre serbė, tė cilėt s ka dyshim se ia paskanė hedhur themelet hapjes sė tunelit tė ri Beograd Mitrovicė(?!)
Pra, shikuar diplomatikisht pikėpjekjet dhe duarshtrėngimet e politikanėve zyrtarėt tė Kosovės me homologėt e tyre serbė tė Serbisė, pėrkatėsisht tė Unionit tė SMZ-sė, nuk mund tė kualifikoheshin si ndonjė akt tragjik, por shikuar nė prizmin e interesit afatgjatė kombėtar tė Kosovės dhe tė shqiptarėve, janė pjellė e parakohshme, qė paralajmėrojnė poteza tė gabueshėm dhe tė papėrmirėsueshėm pėr ardhmėrinė e Kosovės, pėrkatėsisht tė Shqipėrisė Etnike.
Fundja, tė gjithė shqiptarėt janė nė dijeni se vitin e ardhshėm nė tryezėn e gjelbėr diplomatike ndėrkombėtare tė dialoghut serbo shqiptar, do tė vijė nė shprehje akti i duarshtrėngimit-pėrqafimit tė palės shqiptare me atė tė palės serbe, si rrjedhim i ushtrimit tė trysnisė dhe tė diktat tė faktorit evro-ndėrkombėtar. Prandaj, tani, as kryeministri B.Kosumi, as kryeministri S.Berisdha e as ministrat e nėnministrat e tyre nuk kanė pėrse tė marrin yrysh si pula pa krye, qė pa zbardhur agimi pėr pavarėsinė e Kosovės, tė merren ngrykė me homologėt e tyre ēetnikė serbomėdhenj (BorisTadiqi, Vojislav Koshtunca, Vuk Drashkoviq, Sandra Iviq-Rashkoviq, Pavle, Artemje, Oliver Ivanoviq, tė cilin Time i 28.11.2005, e ka vlerėsuar si njė nga politikanėt mė tė moderuar serbė nė Kosovė...etj.!!!), sepse ekziston rreziku potencial, qė epilogu i konfrencės sė ardhshme pėr statusin e Kosovės, tė jetė aq i dhembshėm, aq diskutabil dhe aq i papranueshėm pėr pavarėsinė e Kosovės, saqė duarshtrėnguesit dhe pėrqafuesit e palės, pėrkatėsisht politikės shqiptare, do ta humbasin rrugėn nė oborrin e huaj, sepse as Boris Tadiqi, Vojislav Koshtunica, as Vuk Drashkoviqi e as moderatori ēetnik shovinist serbomadh, Oliver Ivanoviq, nė fund, do tė refuzojnė, qė tė merren ngrykė dhe ti shtrėngojnė duart me palėn shqiptare, sepse, prapė, si dikur nė historinė e derisotme, do ti konsiderojnė si palė kapitulluese disfatiste, pavarėsisht nga duarshtrėngimet dhe pėrqaffimet e tyre tė parakohshme, tė sinqerta, por naive dhe tė pajusitifikueshme pėr mbrojtjen e interersit tė pėrgjithshėm nacional dhe shtetėror shqiptar.
Pavarėsisht nga intensiteti dhe ngrohtėsia e sinqertė e aktit duarshtrėngues tė politikės dhe tė diplomacisė shqiptare ndaj partnerėve tė tyre negociues serbomėdhnej dhe mbėshtetėsve tė tyre (tė dikushėm dhe tė sotshėm) lidhur me fatin e Kosovės, shqiptarėt e Kosovės, as tė Shqipėrisė nuk duhet tė pranojnė asnjė variant politiko-juridik pėr Kosovėn, pėrveē pavarėsisė sė saj tė plotė, ashtu si ėshtė pėrcaktuar populli me referendum, me kushtetutė dhe me luftėn e zhvilluar ēlirimatre kombėtare antikoloniale tė UĒK-sė-TMK-sė, tė ndihmuar moralisht, politikisht, diplomatikisht dhe ushtarakisht nga Amerika dhe NATO-ja(24.03.1999).
Sipas parashikimeve tė deritashme, delegacionin e palės shqiptare nė bisedimet e ardhshme pėr Kosovėn, e presin dy versione mė iracionale dhe tė papranueshme pėr pavarėsinė e Kosovės: (1) Ndarja e Kosovės sipas drfateve ndėrkombėtare tė Serbisė dhe tė Kishės ortodokse Serbe. Kėtė opcion, tanimė qe 6 vjet e ilustron rasti i ndarjes sė Mitrovicės Veriore nga jurisdiksioni administrativ i UNMIK-ut, si dhe procesi i decentralizimit-copėtimit territorial tė Kosovės dhe (2) Mbetja e Kosovės nėn vazalitetin ndėrkombėtar tė Bashkimit Evropian (EUROMIK si substitut i UNMIK-ut) , qė njėkohėsisht nėnkupton njohjen e statusit tė ndonjė autonomie tė kushtėzuar tė Kosovės nė kuadrin e sovranitetit kolonial tė Unionit tė SMZ-sė apo vetėm tė Serbisė, po qe se Mali i Zi do tė pavarėsohej nga Serbia.
Ky artikull ka qenė i publikuar nė AlbaPress mė, 13/12/2005
Edhe sot aktual
|
