| Vizitorët online në arkiv:
vizitorë |
|
| » PSE DUHET TĖ FEDERALIZOHET MAQEDONIA? |
| Postuar mė datėn: 2008-06-02 15:10:48 nga admin1 :: Kategoria: Opinione |
| » Opcionet për artikullin |
|
ESE POLITIKE
*** Hysni Shaqiri (kryetar i BDK-sė) me tė drejtė, nė mėnyrė paqėsore dhe demokratike po kėrkon federalizimin e Maqedonisė, qė nėnkupton barazimin ligjor, kushtetues dhe demokratik tė shqiptarėve me sllavomaqedonėt nė njė ēatitė pėrbashkėt politiko-shtetėrore.
Kjo kėrkesė racionale dhe vizionale politike e Hysni Shaqirit pėrjashton pėrrallat euforike dhe ekzagjeruese, se me njė ta rame sopate arrihet ribashkimi i Shqipėrisė Etnike.
*** Qysh para tetė vitesh(2001) kam paralajmėruar se, po qe se nuk vjen nė shprehje federalizimi i Maqedonisė, lufta do tė jetė e pashmangshme. Edhe sot, vetėm ky opcion mund ta shpėtojė shpėrthimin e njė lufte tė re ndėretnike nė Maqedoni, pavarėsisht nga fitorja momentale e PDSH-sė sė Menduh Thaēit nė zgjedhjet e fundit(qershor 2008).
*** Federalizimi i Maqedonisė ėshtė opcion politiko-juridik dhe kushtetues shumė i qėlluar, por problemi ėshtė se, si tė jetėsohet ai nė praktikė, kur as politika zyrtare sllavomaqedone e as ajo shqiptare (veē BDK-sė sė Hysni Shaqirit) nuk duan tė pranojnė njė opcion tė tillė tė pranueshėm politik pėr zgjidhjen konfliktit ndėretnik shqiptaro-sllavomaqedon me mjete demokratike dhe paqėsore. Fatkeqėsisht, injorimi dhe vakuumi i njė opcioni tė tillė federal me qėllim tė arritjes sė kompromisit politik historik, pa dyshim, do tė shpie nė njė konflikt tė ri ndėretnik nė Maqedoni.
***Sipas masmediumit elektronik shqiptar Liria Kombėtare, rezultati i zgjedhjeve parlamentare nė Maqedoni ėshtė ky: Nė bazė tė rezultateve tė pėrpunuara prej 98,49% nga numri i pėrgjithshėm, mė sė shumti vota 479.219 fitoi Koalicioni "Pėr Maqedoni mė tė mirė", "Dielli" Koalicioni pėr Evropė 231.978, BDI 109.940, PDSH 101.123 dhe PAE 14.489 vota, kumtoi Komisioni Shtetėror Zgjedhor. Pjesėmarrės ne votime gjithsejtė 57,45%.(Shih: www.liriakombtare.com, 2.VI.2008).
|
|
Prof. Dr. Mehdi HYSENI
Edhe zhvillimi i kėtyre zgjedhjeve parlamentare tė 1 qershorit 2008 nė Maqedoni, tė shoqėruara me plumba, me vrasje ( 1 vrarė, 9 tė plagosur dhe 11 tė arrestuar nė Haraēinė tė Shkupit), me dhunė, me incidente dhe parregullėsi tė tjera procedurale, tė shfaqura kryesisht nė disa komuna tė banuara me shumicė shqiptare nė veri-perėndim tė vendit.(www.liriakombtare,2.06.2008), me gjithė suksesin e diratshėm tė kohabitimit politik sllavomaqedon-shqiptar pėr pushtetin shtetėror, provon faktin se problemi shqiptar ka ngelur i pazgjidhur. Nuk ėshtė fare e rėndisishme se cila parti tani (BDI-ja apo PDSH-ja) kanė fituar nė kėto zgjedhje parlamanetare, sepse si njėra, ashtu edhe tjetra, deri tani asgjė nuk kanė ndryshuar, e as qė do tė ndryshojnė klimėn politike apo kushtetuese ligjore dhe demokratike nė favorin e interesave jetike tė kombit shqiptar, qė edhe ai sikurse kombi sllavomaqedon, ti ketė tė njėjtat tė drejta dhe liri tė barbarta me Kushtetutė dhe me ligj, si komb shtetėformues i Maqedonisė.
Si pėr palėn sllavomaqedone tė pėrfaqėsuar nga Nikola Gruevski, ashtu edhe pėr palėn shqiptare tė pėrfaqėsuar nga Ali Ahmeti ose nga Menduh Thaēi, edhe bilanci politik i zgjedhjeve tė fundit tregon se kriza e pėrgjithshme e pushtetit shtetėror sllavomaqedon-shqiptar, do tė vazhdojė edhe gjatė mandatit tė tyre tė ardhshėm, pėr shkak tė varėsisė dhe ndėrvarėsisė sė tyre nga ndėrhyrja dhe diktati i faktorit tė jashtėm. Kjo formė varėsie sheshit vė nė dukje faktin se shtetet, sė kėndjemi edhe shteti sllavomaqedon nuk mund ti zgjidhin problemet ekzistuese politike, ekonomike as demokratike pa pjesėmarrjen direkte dhe, me tė drejta tė barbarta tė aktorėve direktė, siē janė kėtė rast sllavomaqedonėt dhe shqiptarėt. Si rrjedhim i kontrollit dhe i pėrzirejes sė fenomenit tė varėsisė dhe tė ndėrvarėsisė, problemet dhe mosmarrėveshjet midis shqiptarėve dhe sllavomaqedonėve, do tė shtohen, dhe do tė bėhen edhe mė tė mprehta, duke qenė se shteti maqedon, i mbėshtur edhe nga politika vasale dhe hipokrite shqiptare, nė vazhdimėsi po refuzon ēdo kėrkesė legjitime, demokratike dhe tė drejtė tė shqiptarėve, qė tė fillojė reforma e demokratizimit dhe e decentralizimit tė pushtetit shtetėror sllavomaqedon nė tė gjitha nivelet, duke filluar me ndryshimin e Kushtetutės antishqiptare, e cila ėshtė burimi kryesor i konfltiktit ekzistues, sepse shqiptarėt i ka pėrjashtuar si komb shtetėformues tė Republikės sė Maqedonisė. Pa ndryshimin e kėsaj kushtetute nė favorin e pėrbashkėt tė dy popujve ekzistues shqiptar sllavomaqedon, nuk mund tė bėhen reformat e suksesshmke demokratike as politike nė Maqedoni. Pėr tu arritur objektivi dhe synimet reale konkrete tė reofrmimit tė Maqedonisė si shtet multietnik dhe pluralist demokratik evropian, ėshtė e domosdoshme qė qeveria sllavomaqedone shqiptare nė mėnyrė urgjente tė vėrė nė rende dite ndryshimin e Kushtetutės, ndryshim ky, i cili do ti krijonte mundėsinė dhe shansin real tė krijimit tė shtetit federal multietnik dhe pluralist, tė pėrbėrė prej dy kombeve (shqiptarėve dhe sllavomaqedonėve).
Alternativa politike-federalizim ose ndarje paqėsore
Federalizimi i Maqedonisė ėshtė premisė dhe kusht i domosdoshėm pėr koekzistencėn e pėrbashkėt ndėretnike, plurlaiste dhe ndėrshtetėrore shqiptare sllavomaqedone. Vetėm kjo formė e ligjshme dhe demokratike, ėshtė garancia mė e sigurt dhe mė e arsyeshme, qė tė mos dekompozohet Maqedonia sikurse ish-RSFJ-ja e Titos, e cila pėr shkak tė mosfunksionimit tė mekanizmave dhe tė atributeve tė saj shtetėrore federale, edhe pėsoi shpėrbėrjen e saj ngase gjatė tėrė mbijetesės sė saj dyzetvjeēare, fshehurazi dhe haptazi u sabotua nga fashizmi ēetniko-fashist serbomadh.
Pse pala shqiptare, duhet tė kėmbėngulė nė realizimin e opzionit politik tė federalizimit tė Maqedonisė? Pikėspari, me kėtė kėrkesė tė peshuar dėshmon sinqeritetin, vullnetin dhe gatishmėrinė e saj, se do tė bashkėjetojė i barabartė dhe, nė raporte harmonie me maqedonėt, me gjithė padrejtėsitė e derisotme nė kurriz tė shqiptarėve nga pushteti shtetėror sllavomaqedon. Kėtė kėrkesė minimale tė domosdoshme tė kombit shqiptar, duhet ta pronojnė si politika zyrtare e Shkupit, ashtu edhe ajo Bashkimit Evropian(BE), sepse ėshtė nė interes tė ruajtjes sė integritetit dhe tė sovranitetit territorial shtetėror tė Republikės sė Maqedonisė.
Federalizimi i Maqedonisė ėshtė i vetmi opcion politik, qė mund tė garantojė bashkėjetesėn e mėtejme shtetėrore tė shqiptarėve dhe tė maqedonėve. Variantet e tjera tė njėanshme politike, juridike, kushtetuese, demokratike vetėm nė favorin e maqedonėve, tė cilat i kemi parė deri mė sot nė Maqedoni, janė tė papranueshme jo vetėm pėr interesin politik kombėtar shqiptar, por edhe pėr interesat vitale dhe tė reformave integruese demokratike tė BE-sė.
Derisa shqiptarėt nė Kushtetutėn maqedone janė sanksionuar si pakicė nacionale, domethėnė ligjėrisht janė elimkinuar si komb nga ana e ligjvėnsėve sllavomaqedonė dhe shqiptarė, nė kėtė formė nuk mund tė bėhet fjalė pėr kurrfarė barazie ligjore, as pėr kurrfarė reforme demokratike dhe integruese multietnike dhe pluraliste tė ndarjes sė pushtetit dhe tė kompetencave ligjore dhe shtetėrore ndėrmjet shqiptarėve dhe sllavomaqedonėve, por vetėm pėr dėshtimin e ndarjes sė pushtetit demokratik reformues si nė planin e brendshėm ndėrnacional, ashtu edhe nė atė tė institucioneve dhe tė strukturave integruese evropiane. Ky model i sundimit tė pushtetit shtetėror unitarist tė Maqedonisė nė kurriz tė sė drejtės historike, demokratike dhe tė vetėvendosjes sė kombit shqiptar, deri tani (1990-2008) u dėshmua plotėsisht steril, antidemokratik, anticivilizues, antiligjor antishqiptar dhe antievropian.
Pėr njė dėshtim tė kėtillė reformues politik, juridik dhe demokratik tė Maqedonisė (me gjithė ndihmėn ekonomike, politike, financiare tė BE-sė), fajtorė kryesorė dhe tė pa amnistueshėm janė qeveritė e diratishme sllavo-maqedone shqiptare(1990-2008), tė cilat nė vend tė reformave demokratike standardizuan me ligje dhe me kushtetutėn maqedone mekanzimat unitariste dhe burokratike tė centralzimit tė pushtetit shtetėror, formė sunduese totalitare komuniste kjo, e cila iu mundėsoi qė tė qėndrojnė sa mė gjatė nė drejtimin e shtetit maqedon, vetėm pėr ruajtur autoritetin dhe interesin e tyre karriesrist, nė dobi tė shpėrfilljes dhe tė distancimit nga qyetatarėt shqiptarė, tė dėmtuar si mbi bazėn e interesit historik, nacional, ligjor, kushtetues dhe demokratik.
Pikėrisht, mungesa e participimit dhe transparenca e vendimeve antiligjore, antikushtetuese dhe antidemokratike tė qeverive tė deritashme sllavomaqedone-shqiptare (1990-2008) kundėr interesit tė pėrgjithshėm shqiptar, krijoi dhe thelloi edhe mė shumė distancėn dhe hendekun midis drejtėsisė dhe padrejtėsisė ndėrmjet dy popujve tė thkesuar nė Republikėn e Maqedonisė.
Tė gjitha vendimet e qeverive tė derisotme shqiptare-sllavomaqedone, janė miratuar pa konsultimin dhe, pa votėn paraprake tė qytetarėve nė emėr tė tė cilėve janė nxjerrė ato vendime, sidomos tė dėmshme pėr palėn shqiptare si pakicė kombėtare. Kjo do tė thotė se shumė probleme kanė ngelur tė pazgjidhura, tė cilat ėshtė dashur tė zgjidhen nė nivelin e horizontales sė pushtetit lokal, ashtu edhe nė atė tė nivelit tė vertikales sė pushtetit shtetėror.
Federalizimi i Maqedonisė sipas modelit tė Evropės federale
Kėrkesa reale e shqiptarėve pėr federalizimin e Maqedonisė ėshtė plotėsisht nė frymėn, nė objektivat, nė parimet dhe nė standardet ligjore, demokratike dhe integruese tė Evropės Federale.
Ashtu sikurse ėshtė federalizuar Evropa (zonė, rajon, qytet, shtet, rajon transrajonal etj.), edhe shteti maqedon duhet decentralizohet, duke krijuar sistemin kushtetues federativ pėr ty dy kombet (shqiptar dhe sllavomaqedon), i cili do ti bėnte tė mundur qė mė lehtė, nė mėnyrė ligjore, kushtetuese dhe demokratike,ta bashkėrendonte punėn dhe aktivitetin e saj si nė plalnin horizontal, ashtu edhe nė vertikal tė pushtetit shtetėror.
Ska dyshim se vendosja e sistemit federal nė Maqedoni, do tė ishte zgjidhja mė oportune pėr arritjen e bashkėpunimit dhe tė bashkėjetesės midis dy popujve, sepse nė atė mėnyrė, do tė ishin tė barabartė para ligjit edhe para kushtetutės federale, sepse nė mėnyrė tė pėrpjestueshme, do tė ishin titullarė dhe bartės tė sė drejtave, detyrimeve dhe pėrgjegjėsive tė tyre. Kjo formė qeverisjeje, nė tė vėrtetė, edhe ėshtė esenca e demokracisė, sepse nė rastin konkret si shqiptarėt, ashtu edhe sllavomaqedonėt njėsoj do tė kishin participuar nė vlerat dhe nė frytet e demokracisė direkte, duke siguruar edhe kontrollin direkt mbi tė drejtėn e jetės, tė zhvillimit dhe tė pėrparimit tė tyre nė frymėn e Konventės evropiane pėr tė drejtat dhe liritė e njeriut(1950), dhe tė Deklaratės universale pėr tė drejtat dhe liritė e njeriut tė Kombeve tė Bashkuara (1948).
Prandaj, kusht themelor pėr ekzistencėn, pėr pėrparimin dhe pėr mirėqenien e njė shoqėrie shqiptaresllavomaqedone tė drejtė ligjėrisht, politikisht dhe demokratikisht, ėshtė NDRYSHIMI URGJENT i kushtetutės ekzistuese tė Maqedonisė, e cila hėpėrhė(1990-2008) i ka pėrjashtuar shqiptarėt nga pėrmbajtja e saj nacionale dhe shtetėrore.
Fundja, nuk mund tė flitet se Maqedonia ėshtė njė shtet demokratik pėrderisa nė praktikė vepron ndryshe, duke iu mohuar shqiptarėve tė drejtėn e tyre historike, nacionale, ligjore, kushtetuese dhe demokratike si nė shtėpi, nė vend pune, nė institucione dhe nė organet shtetėrore, me jusifikimin se ata janė minoritet kombėtar, qė nė tė vėrtetė nuk kanė qenė kurrė, dhe nuk janė as sot minoritet, pavarėsisht nga statistikat falsifikuese zyrtare tė qeverisė dhe shkencės maqedone.
Me gjithė kėtė padrejtėsi tė shtetit sllavomaqedon, si dhe tė vasalėve tė tij participues shqiptarė(xhaferėt, menduhėt, ahmetėt etj.), shqiptarėt e shtypur dhe tė trajtuar si pakicė kombėtare, me tė drejtė janė duke kėrkuar minimumin e minimumit tė kėrkesės sė tyre-federalizimin e Maqedonisė nė mėnyrė qė,me mjete paqėsore, tė ligjshme dhe demokratike, tė zgjidhin pėrkohėsisht kontestin ndėretnik shekullor, sipas agjendave integruese tė Evropės sė federalizuar, edhe pse shqiptarėt kanė tė drejtėn historike dhe legjitime, qė tiu thonė sllavomaqedonėve marsh nga territoret indigjene shqiptare tė Shqipėrisė Etnike.
Mirėpo, si tua thonė shqiptarėt fjalėn e fundit tė drejtė kolonizatorėve sllavomaqedonė, kur nė Maqedoni pikėsėpari nuk e kanė mbėshtetjen e politikanėve tė tyre vasalė shqiptarė, tė cilėt luftėn e tyre e bėjnė vetėm pėr pushtet sa pėr tė fituar ndonjė dietė dhe kolltuk tė butė tė mėndafshtė, si vegla qorre tė qeverisė dhe tė parlamentit maqedon, institucione shtetėrore kėto, tė fokusuara nė mohimin e tė drejtave dhe lirive individuale dhe kolektive tė shqiptarėve si komb dhe si shtet. Participimi i vasalėve shqiptarė nė institucionet dhe nė organet e pushtetit shtetėror maqedon, ėshtė argumenti mė i fuqishėm i politikės zyrtare tė Maqedonisė para BE-sė dhe bashkėsisė ndėrkombėtare se shqiptarėt kanė tė drejtat dhe kompetencat e barabarta nė pjesėmarrjen dhe nė qeverisjen e pėrbashkė tė shtetit maqedon.
Gjithashtu, si shqiptarėt tua thonė fjalėn e fundit regjimit tiranik dhe antidemokratik sllavomaqedon-shqiptar, kur de facto as de jure nuk e kanė mbėshtetjen e gjysmė Shqipėrisė sė berishėve, tė mejdanėve, tė mojsive, tė nanoistėve dhe tė topistėve, etj.
Ky ėshtė, edhe njė nga shkaqet kryesore pse shqiptarėt nė tokat e tyre etnike nė Maqedoni, duhet tė kėrkojnė gjuhė tė pėrbashkėt politike, shtetėrore dhe kohabituese me maqedonėt nė dėm tė sė drejtės sė tyre tė vetėvendosjes.
Pavarėsisht se e drejta historike dhe e drejta e vetėvendosjes ėshtė nė anėn e shqiptarėve nė Maqedoni, ata pa ndihmėn e politikanėve shqiptarė ( tė cilėt deri tani 1990-2008) janė shtylla kryesore e mbijetesės sė politikės shtypėse dhe kolonizuese e Maqedonisė),qė fatkeqėsisht po i zgjedhin vetė me votėn e tyre, dhe pa ndihmėn konkrete tė gjysmė Shqipėrisė, ata nuk mund ti realiozjnė tė drejtat e theksuara, sepse nuk kanė kapacitet fizik, politik, ligjor as ushtarak etj. Ndaj, siē thotė populli pa krahė nuk fluturohet, janė tė detyruar qė tė kėrkojnė tė mundshmen-kompromisin politik paqėsor me sllavomaqedonėt-federalizimin e Maqedonisė, i cili nė radhė parė shqiptarėve do tiu garantonte statusin e barabartė politik dhe kushtetues me maqedonėt, ashtu siē po kėrkon me tė drejtė kryetari BDK-sė, Hysni Shaqiri. Ndryshe shqiptarėt, duhet tė pajtohen me statusin e robit si pakicė nacionale, edhe pse janė truallin e tyre pellazg-ilir-arbėror tė Shqipėrisė Etnike.
_________________
|
| --------- |
| • TITUJ TĖ NGJASHËM |
|
Copyright © 2000-2008 DERVINA.COM - Tė gjitha tė drejtat e rezervuara
Arkivi u punua nga A.Nushi - Webmaster |
|
