Arkivi i lajmeve Për vitet 2006,2007 dhe 2008 ^ Kategoritë Kërko në lajme:    Shpalos kategorinë: Tė gjitha Lajmet kryesore Kultura Tech-Info Sport Opionion Intervista Histori English Diaspora •  Lajmet kryesore •  Lajmet në gjuhen angleze •  Opinion •  Intervista •  Sport •  Kultura •  Histori •  Diaspora •  Tech-Info Madhësia e shkronjave Dukja Madhësia (piksel) AaBbCc 11 piksel AaBbCc 12 piksel AaBbCc 13 piksel AaBbCc 14 piksel Vizitorët online në arkiv: vizitorë » Me shkas:Psikologjia e kishes Postuar mė datėn: 2006-11-01 02:47:57 nga Flori Bruqi :: Kategoria: Lajmet kryesore » Opcionet për artikullin  Bëj favorit këtë artikull  Pritoje këtë artikull  Dërgo tek shoku/shoqja  Shto koment këtë artikull Psikologjia e kishės Njė ndėr femonemet e kohės nė tė cilėn jetojmė ėshtė mėnyra se si ėshtė futur nė kishė psikologjia e botės. Nė kundėrshtim me 2 Timoteut 3:16,17 Bibla nuk ėshtė mė e mjaftueshme si baza pėr kėshillim. Kemi nevojė pėr psikoterapi. Fryma e Shenjtė nuk kėrkohet mė pėr ndryshime tė nevojshme nė jetėt e besimtarėve. Pleqtė nuk janė mė kompetentė pėr tė dhėnė kėshilla. Ata duhet t’i drejtojnė njerėzit e tyre te njė terapist profesionist. Dhe kjo ndodh pavarėsisht nga fakti qė Perėndia, nėpėrmjet Fjalės sė Tij dhe me anė tė Frymės, na ka dhėnė gjithēka qė ėshtė e nevojshme pėr jetėn dhe perėndishmėrinė (2 Pjet. 1:3). Pėr breza me radhė besimtarėt i kanė ēuar problemet e tyre te Zoti nė lutje. Tani ata duhet t’i ēojnė te njė psikiatėr apo psikolog. Tė rinjtė nuk nxiten mė tė predikojnė Fjalėn. Tani fjala thirrėse ėshtė: “Praktiko kėshillimin psikologjik!”. Kėshillimi profesional ėshtė bėrė si njė lopė e shenjtė saqė gjithmonė do tė dalė dikush nė mbrojtje tė tij. Ku qėndron problemi me tė? Mė lejoni tė rendit njėmbėdhjetė gjėra qė janė gabim nė lidhje me tė. 1. Vėmendja e personit drejtohet te vetja dhe jo te Krishti. Kjo ėshtė njė e metė fatale. Nė vetvete nuk ka fitore. Vetėshqyrtimi nuk ėshtė njė kurė. Detarėt e mirė nuk i hedhin spirancat e tyre brenda varkės. Neve na nevojitet Dikush mė i madh se vetja dhe ky Dikushi ėshtė Krishti. Herėt a vonė ne duhet ta kuptojmė se tė shkuarit te Krishti ėshtė mėnyra pėr tė korrur fitore nė jetėn e krishterė (2 Kor. 3:18). Ibsen, dramaturgu norvegjez, tregon pėr njė vizitė pėr tė cilėn Pjetėr Gynt pagoi nė njė spital psikik. Tė gjithė njerėzit dukeshin normalė. Askush nuk dukej i ēmendur. Ata flisnin krejt arsyeshėm pėr planet e tyre. Kur Pjetri ia pėrmendi kėtė njė doktori, ky i fundit i tha: “Ata janė tė ēmendur. E pranoj se flasin me arsye, por bėhet fjalė vetėm pėr veten e tyre. Nė fakt, ata janė fiksuar mė zgjuarsisht me vetveten. Ėshtė vetvetja - nė mėngjes, nė drekė, nė darkė. Kėtu ne nuk mund tė shpėtojmė nga vetja. Ne e tėrheqim atė me vete, edhe nė ėndrrat tona. Po, zotėri, ne flasim me arsye, por nuk jemi veēse tė marrė”. 2. Psikologjia moderne mbėshtetet nė diturinė njerėzore dhe jo atė hyjnore. Ajo ėshtė mė tepėr mendėsia njerėzore sesa Fjala autoritare e Perėndisė. Larmia e opinioneve njerėzore shihet nė faktin se ka mė tepėr se 250 sisteme psikoterapie dhe mė tepėr se 10,000 teknika (duke pėrfshirė edhe atė pėr tė ndihmuar kafshėt shtėpiake), dhe secila prej tyre duke shpallur epėrsinė e vet mbi tė tjerat. Don Hillis thotė: “Kjo prirje ka si pasojė tė paktėn njė element tė rrezikshėm: arsyetimi njerėzor zė vendin e Fjalės sė Perėndisė pėr tė zgjidhur problemet emocionale e frymėrore. Pėrgjigjet e arsyeshme qė nuk mbėshteten nė parimet frymėrore mund tė ēojnė nė njė lehtėsim tė pėrkohshėm, por nga ana tjetėr mund tė bėhen zhgėnjyese dhe dėmtuese”. 3. Shumė nga problemet, pėr tė mos thėnė pjesa mė e madhe, pėr tė cilat njerėzit kėrkojnė kėshillim, shkaktohen nga mėkati: martesa tė prishura, familje tė copėtuara, konflikte ndėrpersonale, shqetėsimi, droga, alkooli dhe disa forma depresioni. Pėr probleme tė tilla ne nuk kemi nevojė pėr trajnerin, por pėr Kryqin. Vetėm Shpėtimtari mund tė thotė: “Mėkatet e tua tė janė falur, shko nė paqe”. 4. Kėshillimi modern pėrfshihet shumė nė largimin e fajit. Kėshtu, sipas atij, mėkati ėshtė sėmundje. Ose shkaktohet nga mjedisi qė ka njeriu. Prindėrit fajėsohen pėr sjelljen e papranueshme tė fėmijėve tė tyre. Si rezultat njerėzit janė lehtėsuar nga pėrgjegjėsia vetjake. Gjon MekArtur (John MacArthur) tregon pėr njė grua qė thoshte se kishte njė problem me kurvėrinė e pafrenueshme pėr vite me radhė: “Kėshilluesi hodhi idenė se sjellja e saj ishte rezultat i plagėve tė shkaktuara nga njė baba i nėnshtruar dhe njė nėnė autoritare”. Enri Sioen Kofin (Henry Sioane Coffin) e rroku situatėn me zgjuarsi: “Psikologjia e sotme u shton alibive [justifikimeve] morale. Burrat e gratė analizojnė veten e tyre dhe e konsiderojnė emancipim dėbimin e emrave tė shėmtuar qė feja e fortė i quan mėkate, duke i ripagėzuar ata me emėrtime pa mendim faji. Pėr shembull, ata thotė: ‘Ata janė tė keqrregulluar, apo tė kthyer nė vetvete’, nė vend qė tė thonė se ata janė tė pandershėm apo egoistė. Ose, njė baba i moshės dyzet e pesė vjeēare lodhet me gruan e tij dhe lidhet me njė vajzė sa gjysma e moshės sė tij dhe dėgjon t’i thuhet nga profesionisti i tij se po vuan nga ‘njė spazmė e riadoleshencės’, kur ai duhet goditur nė fytyrė me shprehjen: ‘Mos kryej shkelje tė kurorės’”. 5. Psikoterapia vepron drejtpėrdrejt nė kundėrshtim me Frymėn e Shenjtė duke theksuar rėndėsinė e njė vetėdukjeje tė mirė, e njė rasti tė shėndetshėm vetėvlerėsimi. Fryma e Shenjtė pėrpiqet tė bindė njerėzit pėr mėkat dhe t’i ēojė nė pendim. Ai pėrpiqet tė pėrtėrijė besimtarėt zemėrpėrdalė dhe t’i ēojė nė rrėfim. Ēdo vetėvlerėsim qė nuk mbėshtetet nė faljen e mėkateve dhe pozitės sė njeriut nė Krishtin ėshtė i rremė deri nė palcė. 6. Sigurisht qė ėshtė edhe ana financiare. Jakob Montogomeri Bojs (James Montgomery Boice) komenton: “Kėshtu kemi fenomenin unik nė kohėn tonė ku njerėzit paguajnė njerėzit e tjerė pėr t’i dėgjuar, gjė e cila ėshtė profesioni i psikiatrit, psikologut dhe kėshilluesit. Kėshillimi ėshtė njė tregti miliardash dollarė. Por nuk ėshtė se kėshulluesit i kėshillojnė apo i drejtojnė njerėzit nė pjesėn mė tė madhe tė rasteve. Kryesisht, ajo qė bėjnė ata ėshtė dėgjimi. Ata paguhen tė bėjnė atė qė mė parė njerėzit bėnin vullnetarisht”. Kur njė grua u ankua se njėzet vjet kėshillimi nuk e kishin ndihmuar atė, njė mik e pyeti: – A ke qenė ndonjėherė nė kishė pėr ndihmė? – Jo, kisha do vetėm paratė e mia. – Sa i ke paguar psikologut? – Kam paguar 60 USD nė javė pėr njėzet vjet me njė rrogė prej 2,400 USD nė muaj. 60 USD nė javė janė 240 USD nė muaj. Kjo ėshtė e dhjeta e tė ardhurave tė saj. Ajo po i jepte tė dhjetėn kėshilluesit tė saj por nuk mund t’i jepte tė dhjetėn kishės. Dhe pranonte se nuk ishte pėrmirėsuar. Njė grua tjetėr kundėrshtonte atė qė ajo do ta quante standardet e dyfishta tė analistit. “Pėr gjashtė vjet kam shkuar tek analisti im pesė herė nė javė dhe kam hequr dorė nga kursimet e jetės, si rroba tė mira dhe pushimet, pėr tė paguar atė. Por kur u sėmura dhe mungova nė njė seancė ndodhi diēka e lezetshme. Analisti im ngulte kėmbė se sėmundja ime ishte njė lloj hakmarrje psikosomatike, qė unė po i rezistoja nė nėnvetėdijen time trajtimit. Sigurisht, gjithmonė mė ėshtė dashur tė paguaj. Megjithatė, kur ai u largua pėr tė bėrė pushimet e tij tė zakonshme njėmujore nė gusht, duke mė lėnė me gisht nė gojė, vetėm dhe tė pushtuar nga frika e shumė konflikteve tė pazgjidhura, ēuditem dhe dua tė kuptoj se pėrse pushimet e tij nuk ndėrprenė analizėn time”. Rollo Mej (Rollo May), njė zė drejtues nė kėtė profesion qė nė fillimet e tij mė vitet 1950, ankohej se psikoterapia ėshtė kthyer nė pėrfitim parash dhe nė “hile”. “Psikoterapia” – thotė ai – “ėshtė kthyer nė tregti, ku ke klientė dhe fiton para”. Shumė praktikues tė saj shpallin se trajtimi, pėr tė qenė i frytshėm, duhet tė pėrbėjė njė sakrificė financiare pėr “pacientin”. Ky i fundit nuk do tė kishte respekt pėr tė nėse do tė ishte pazar. Nuk ėshtė pėr t’u ēuditur qė njerėzit tallen nė kėtė mėnyrė: Njė nevrastenik ėshtė ai qė ndėrton kėshtjella nė ajėr. Njė psikotik ėshtė ai qė jeton nė to. Njė terapist ėshtė ai qė merr qiranė. 7. Ndonjėherė njerėzit paguajnė shumė lekė pėr t’u marrė nė analizė, kur, nė fakt, kanė nevojė vetėm pėr njė doktor. Gjatė dy vjet kėshillimi, njė autor ankohej se shikimi i tij ishte errėsuar kur u pėrpoq tė lexonte. Terapisti iu pėrgjigj se “paaftėsia pėr t’u pėrqendruar ishte njė sindromė tipike te njerėzit me ankthe tė shumta”. Duke e patur tė vėshtirė pėr tė fituar paratė e mjaftueshme pėr tė paguar psikologun, iu drejtua okulistit. Ky i fundit i tha se njė palė syze pėr tė lexuar do ta shėronin sindromėn. Arriti tė shėrohej. 8. Kėshilluesit e krishterė shpallin se mishėrojnė mendimet mė tė mira tė njerėzve jo tė rilindur si Frojdit, Roxherit, Masllout dhe Jungut, me mėsimet e Biblės. Nė njė kongres rreth kėshillimit tė krishterė mė vitin 1988, Xhej Edėms (Jay Adams) tha: “Me tėrė ē’kam brenda meje ju nxit tė hiqni dorė nga detyra e pafrytshme ndaj tė cilės unė i kam shkuar pranė: pėrpjekjes pėr tė bashkuar tė vėrtetėn pagane me atė biblike . Mendoni pėr milionat e orėve, pjesėn mė tė madhe tė tė cilave njė brez e ka harxhuar tashmė nė kėtė detyrė tė pashpresė. Pėrse nuk ka rezultate tė dallueshme? Jua them unė arsyen. Sepse nuk mund tė kryhet Kėshillimi ka tė bėjė me ndryshimin e njerėzve. E shikoni, pra, kjo ėshtė puna e Perėndisė”. 9. Edhe nė kėshillimin mė tė krishterė psikologjik, lutja nuk pranohet si njė “teknikė” frytdhėnėse. Nė mė tė mirin e rasteve tolerohet; nė mė tė keqin e rasteve lihet pas dore. Janė shumė tė paktė terapistėt e krishterė tė cilėt kalojnė kohė tė konsiderueshme lutjeje me klientėt e tyre. A duhet tė besojmė se lutja ka vetėm njė rėndėsi anėsore pėr t’u bėrė ballė problemeve tė jetės? A e kemi patur gabim gjatė tėrė kėtyre viteve duke besuar se, nėse plotėsojmė kushtet e Perėndisė, Ai do t’u pėrgjigjet lutjeve tona? 10. Nė shumė kisha shėrbesa ėshtė psikologji me njė llustrim fjalori biblik. Njerėzit kėrkojnė bukė dhe marrin njė gur. Duhet tė shtojmė se psikoterapia pėrdor shumė drogė (p.sh. valium [diazepam], prometazinė, zoloft, morfinė, prozak, benzodiazepinat [tamazepam] etj) si e ashtuquajtura zgjedhje pėr problemet emocionale. Kjo mohon mjaftueshmėrinė e Krishtit pėr jetėn tonė (2 Pje 1:3). Por akoma mė keq, shumė shpesh njerėzit bėhen skllevėr tė kėtyre drogave pa asnjė pėrmirėsim. Ky ėshtė njė krim moral. Besimtarėt duhet tė refuzojnė ēdo lloj pėrdorimi tė drogės nė lidhje me problemet emocionale. Nėse ke njė infeksion pėrdor antibiotikė. Nėse ke njė dhembje koke pėrdor aspirin. Por, nėse ke shqetėsime, mėrzitje, probleme emocionale, shko te Krishti [1]. 11. T’i themi gjėrat troē, psikoterapia nuk ėshtė vėrtetuar si e suksesshme dhe nė shumė raste ka qenė e dėmshme. Nė vitet e fundit, disa autorė tė guximshėm tė krishterė kanė ngritur flamuj paralajmėrues rreth tėrė fushės sė kėshillimit psikologjik. Pėr shembull: • COMPETENT TO COUNSEL, nga J. E. Adams (1970). • PSYCHOLOGY AS RELIGION: THE CULT OF SELF WORSHIP, nga Paul C. Vitz (1977). • THE PSYCHOLOGICAL WAY / THE SPIRITUAL WAY, nga Martin dhe Deidre Bobgan (1979). • PSYCHOLOGICAL SEDUCTION, nga W. K. Kilpratick (1983). • THE SEDUCTION OF CHRISTIANITY, nga David Hunt dhe T. H. MacMahon (1985). • PSYCHOHERESY, nga Martin dhe Deidre Bobgan (1987). • BEYOND SEDUCTION, nga Dave Hunt (1987). • PROPHETS OF PSYCHOHERESY, nga Martin dhe Deidre Bobgan (1989). Kundėrshtarėt ose i kanė flakur tutje librat me njė demonstrim mospėrfillės ose i kanė paditur autorėt pėr pėrēarje ose gjėra tė tjera. Megjithatė, tani ata duhet tė pėrballen me faktin qė njerėz jo tė krishterė, qė janė profesionistė nė kėtė fushė, kanė hedhur dyshime dhe zhgėnjime tė rėnda rreth psikoterapisė. Kėtu janė disa: • THE MYTH OF PSYCHOTHERAPY, nga Dr. Thomas Szasz (1978). • THE SHRINKING OF AMERICA, nga Barnie Zilbergeld (1983). • AGAINST THERAPY: EMOTIONAL TIRANNY AND THE MYTH OF PSYCHOLOGICAL HEALING, nga Jeffrey Masson (1988). Dr. Szasz, njė profesor psikiatrie nė Universitetin e shtetit tė Nju Jorkut, ka qenė njė kritik qė ka folur hapur pėr vite me radhė. Ai e ka quajtur psikiatrinė si pseudo-shkencė, si astrologjinė apo alkiminė. Ai e quan sėmundjen mendore njė mit, njė emėrtim i leverdisshėm i pėrshtatur pėr tė fshehur, dhe si rrjedhim ta bėjė mė tė pranueshėm, hapen e hidhur tė konfliktit moral nė marrėdhėniet njerėzore. Ai ėshtė i mendimit se asnjė formė e sjelljeve jonormale ėshtė njė sėmundje dhe kėshtu trajtimi nuk ka pse tė bėhet shqetėsimi i njė doktori. Ai shkon madje edhe mė tutje. Ai thotė se pjesa mė e madhe e procedurave psikoterapeutike janė tė dėmshme pėr tė ashtuquajturit pacientė. “Tėrė kėto ndėrhyrje dhe propozime tė tilla duhet tė shihen si tė liga derisa tė vėrtetohet ndryshe”. Zilbergeld thotė se ėshtė pėrgjithėsisht po aq e dobishme pėr njė tė kėshilluar t’i flasė njė personi tė thjeshtė po aq sa edhe njė profesionisti. Xhefri Mezėn (Jeffrey Masson) ėshtė diplomuar nė Institutin e Psik-analizės tė Torontos dhe anėtar i Shoqėrisė Ndėrkombėtare Psik-analitike. Ai ka punuar si Drejtor Projekti i arkivave tė Sigmund Frojdit. Nė parathėnien e librit AGAINST THERAPY [Kundėr Terapisė] ai shkruan: “Ky ėshtė njė libėr qė shpjegon se pėrse unė besoj se psikoterapia, e ēdo forme qoftė, ėshtė e gabuar. Edhe pse kritikoj shumė terapistė dhe terapi, qėllimi im kryesor ėshtė tė nxjerr nė pah se vetė ideja e psikoterapisė ėshtė e gabuar”. Dr. Hans J. Eysenck, Profesor i Psokologjisė nė Universitetin e Londrės, zbuloi se midis 66% dhe 77% tė “pacientėve” nevrastenikė shėroheshin apo pėrmirėsoheshin nė njė shkallė tė dukshme me apo pa psikoterapinė. Ėshtė njė ēėshtje lehtėsimi e vetvetishme. O. Hobart Mowrer, Profesor i Psikologjisė nė Universitetin e Illinoisit, ka thėnė: “Ndėrsa ora e historisė ka shėnuar dhjetėvjeēarėt e kėtij shekulli, ne kemi zbuluar shkallė-shkallė se postulati mė i madhe i Frojdit (qė pėr tėrė sjelljen tonė mund tė fajėsohen tė tjerėt dhe se qėllimi i jetės nuk ėshtė tė veprojmė moralisht, por tė ēlirojmė veten nga faji) na ka hedhur nga tigani nė zjarr”. Pohimi se psikoterapia ka njė shkallė tė lartė suksesi nuk mbėshtetet mbi fakte. Nė studimin Kembrixh-Somėrvill (Cambridge-Somerville), keqbėrės tė rinj e tė fuqishėm, qė kishin marrė kėshillim psikologjik, u bėnė mė tė kėqinj sesa grupi tjetėr qė nuk kishte marrė kėshillim. Duhet tė vihet re gjithashtu se nė psikoterapi ka njė efekt psikosomatik ose placebo[2]. “Njė pritje e lartė pėrmirėsimi, e nxitur nga premtimi i terapistit qė ai mund ta zgjidhė problemin me sukses, ēon nė njė ndjenjė rezultatesh tė mira dhe lavdėrimi entuziast, megjithėse nuk ka ndryshim tė vėrtetė”. Kėshtu, pra, cili ėshtė pėrfundimi i kėsaj ēėshtjeje? Pėrfundimi ėshtė se “njė lėvizje e madhe revolucionare qė ka premtuar tė shpjegojė nė terma shkencorė tėrė sėmundjet nevrastenike dhe tė kurojė shumė prej tyre” ka dėshtuar t’ia dalė mbanė. Dhe ndėrsa shumė praktikues laikė po pranojnė se kurat dhe arritjet dramatike pothuaj nuk kanė ekzistuar kurrė, kisha ungjillore po rend gjithnjė e mė tepėr drejt psikoterapisė nė vend tė Biblės si panacea [3] shėruese e tensioneve, anktheve dhe problemeve tė tjera. Le tė citojmė Don Hillis pėrsėri: “Mbase ka ardhur koha qė kisha tė bėjė njė anketim tė besimtarėve rreth faktit se njerėzit fetarė po iu kthehen psikologėve dhe psikiatėrve pėr ndihmė mė tepėr se kishės. Mbase dikush duhet tė shqetėsohet kur tė rinjtė e krishterė mendojnė se mund tė bėjnė mė tepėr pėr njerėzimin duke u bėrė psikologė dhe psikoterapistė sesa tė bėhen barinj dhe ungjilltarė. Mbase njė shqyrtim tjetėr i Librit do tė zbulojė njė psikologji frymėrore qė do tė japė pėrgjigje frymėrore ndaj nevojave emocionale e mendore pėr popullin e Perėndisė”. Ka vend pėr kėshillim, por ky duhet tė jetė ai biblik. Ky nuk duhet tė zėrė vendin e Biblės, Frymės sė Shenjtė, apo tė lutjes. Nuk duhet tė justifikojė mėkatin apo tė lehtėsojė njerėzit nga pėrgjegjėsitė vetjake. _____________________ [1] Koment nga George Sturm. [2] Efekti placebo: pėrmirėsim nė gjendjen e njė tė sėmuri qė ndodh si pėrgjigje ndaj trajtimit, por nuk mund tė konsiderohet pėr shkak tė pėrdorimit tė njė trajtimi tė veēantė. [3] Panacea: bar ēudibėrės pėr tė gjitha sėmundjet. . Psikologjia e kishės Shkruan:Flori Bruqi-Prishtinė Njė ndėr femonemet e kohės nė tė cilėn jetojmė ėshtė mėnyra se si ėshtė futur nė kishė psikologjia e botės. Nė kundėrshtim me 2 Timoteut 3:16,17 Bibla nuk ėshtė mė e mjaftueshme si baza pėr kėshillim. Kemi nevojė pėr psikoterapi. Fryma e Shenjtė nuk kėrkohet mė pėr ndryshime tė nevojshme nė jetėt e besimtarėve. Pleqtė nuk janė mė kompetentė pėr tė dhėnė kėshilla. Ata duhet t’i drejtojnė njerėzit e tyre te njė terapist profesionist. Dhe kjo ndodh pavarėsisht nga fakti qė Perėndia, nėpėrmjet Fjalės sė Tij dhe me anė tė Frymės, na ka dhėnė gjithēka qė ėshtė e nevojshme pėr jetėn dhe perėndishmėrinė (2 Pjet. 1:3). Pėr breza me radhė besimtarėt i kanė ēuar problemet e tyre te Zoti nė lutje. Tani ata duhet t’i ēojnė te njė psikiatėr apo psikolog. Tė rinjtė nuk nxiten mė tė predikojnė Fjalėn. Tani fjala thirrėse ėshtė: “Praktiko kėshillimin psikologjik!”. Kėshillimi profesional ėshtė bėrė si njė lopė e shenjtė saqė gjithmonė do tė dalė dikush nė mbrojtje tė tij. Ku qėndron problemi me tė? Mė lejoni tė rendit njėmbėdhjetė gjėra qė janė gabim nė lidhje me tė. 1. Vėmendja e personit drejtohet te vetja dhe jo te Krishti. Kjo ėshtė njė e metė fatale. Nė vetvete nuk ka fitore. Vetėshqyrtimi nuk ėshtė njė kurė. Detarėt e mirė nuk i hedhin spirancat e tyre brenda varkės. Neve na nevojitet Dikush mė i madh se vetja dhe ky Dikushi ėshtė Krishti. Herėt a vonė ne duhet ta kuptojmė se tė shkuarit te Krishti ėshtė mėnyra pėr tė korrur fitore nė jetėn e krishterė (2 Kor. 3:18). Ibsen, dramaturgu norvegjez, tregon pėr njė vizitė pėr tė cilėn Pjetėr Gynt pagoi nė njė spital psikik. Tė gjithė njerėzit dukeshin normalė. Askush nuk dukej i ēmendur. Ata flisnin krejt arsyeshėm pėr planet e tyre. Kur Pjetri ia pėrmendi kėtė njė doktori, ky i fundit i tha: “Ata janė tė ēmendur. E pranoj se flasin me arsye, por bėhet fjalė vetėm pėr veten e tyre. Nė fakt, ata janė fiksuar mė zgjuarsisht me vetveten. Ėshtė vetvetja - nė mėngjes, nė drekė, nė darkė. Kėtu ne nuk mund tė shpėtojmė nga vetja. Ne e tėrheqim atė me vete, edhe nė ėndrrat tona. Po, zotėri, ne flasim me arsye, por nuk jemi veēse tė marrė”. 2. Psikologjia moderne mbėshtetet nė diturinė njerėzore dhe jo atė hyjnore. Ajo ėshtė mė tepėr mendėsia njerėzore sesa Fjala autoritare e Perėndisė. Larmia e opinioneve njerėzore shihet nė faktin se ka mė tepėr se 250 sisteme psikoterapie dhe mė tepėr se 10,000 teknika (duke pėrfshirė edhe atė pėr tė ndihmuar kafshėt shtėpiake), dhe secila prej tyre duke shpallur epėrsinė e vet mbi tė tjerat. Don Hillis thotė: “Kjo prirje ka si pasojė tė paktėn njė element tė rrezikshėm: arsyetimi njerėzor zė vendin e Fjalės sė Perėndisė pėr tė zgjidhur problemet emocionale e frymėrore. Pėrgjigjet e arsyeshme qė nuk mbėshteten nė parimet frymėrore mund tė ēojnė nė njė lehtėsim tė pėrkohshėm, por nga ana tjetėr mund tė bėhen zhgėnjyese dhe dėmtuese”. 3. Shumė nga problemet, pėr tė mos thėnė pjesa mė e madhe, pėr tė cilat njerėzit kėrkojnė kėshillim, shkaktohen nga mėkati: martesa tė prishura, familje tė copėtuara, konflikte ndėrpersonale, shqetėsimi, droga, alkooli dhe disa forma depresioni. Pėr probleme tė tilla ne nuk kemi nevojė pėr trajnerin, por pėr Kryqin. Vetėm Shpėtimtari mund tė thotė: “Mėkatet e tua tė janė falur, shko nė paqe”. 4. Kėshillimi modern pėrfshihet shumė nė largimin e fajit. Kėshtu, sipas atij, mėkati ėshtė sėmundje. Ose shkaktohet nga mjedisi qė ka njeriu. Prindėrit fajėsohen pėr sjelljen e papranueshme tė fėmijėve tė tyre. Si rezultat njerėzit janė lehtėsuar nga pėrgjegjėsia vetjake. Gjon MekArtur (John MacArthur) tregon pėr njė grua qė thoshte se kishte njė problem me kurvėrinė e pafrenueshme pėr vite me radhė: “Kėshilluesi hodhi idenė se sjellja e saj ishte rezultat i plagėve tė shkaktuara nga njė baba i nėnshtruar dhe njė nėnė autoritare”. Enri Sioen Kofin (Henry Sioane Coffin) e rroku situatėn me zgjuarsi: “Psikologjia e sotme u shton alibive [justifikimeve] morale. Burrat e gratė analizojnė veten e tyre dhe e konsiderojnė emancipim dėbimin e emrave tė shėmtuar qė feja e fortė i quan mėkate, duke i ripagėzuar ata me emėrtime pa mendim faji. Pėr shembull, ata thotė: ‘Ata janė tė keqrregulluar, apo tė kthyer nė vetvete’, nė vend qė tė thonė se ata janė tė pandershėm apo egoistė. Ose, njė baba i moshės dyzet e pesė vjeēare lodhet me gruan e tij dhe lidhet me njė vajzė sa gjysma e moshės sė tij dhe dėgjon t’i thuhet nga profesionisti i tij se po vuan nga ‘njė spazmė e riadoleshencės’, kur ai duhet goditur nė fytyrė me shprehjen: ‘Mos kryej shkelje tė kurorės’”. 5. Psikoterapia vepron drejtpėrdrejt nė kundėrshtim me Frymėn e Shenjtė duke theksuar rėndėsinė e njė vetėdukjeje tė mirė, e njė rasti tė shėndetshėm vetėvlerėsimi. Fryma e Shenjtė pėrpiqet tė bindė njerėzit pėr mėkat dhe t’i ēojė nė pendim. Ai pėrpiqet tė pėrtėrijė besimtarėt zemėrpėrdalė dhe t’i ēojė nė rrėfim. Ēdo vetėvlerėsim qė nuk mbėshtetet nė faljen e mėkateve dhe pozitės sė njeriut nė Krishtin ėshtė i rremė deri nė palcė. 6. Sigurisht qė ėshtė edhe ana financiare. Jakob Montogomeri Bojs (James Montgomery Boice) komenton: “Kėshtu kemi fenomenin unik nė kohėn tonė ku njerėzit paguajnė njerėzit e tjerė pėr t’i dėgjuar, gjė e cila ėshtė profesioni i psikiatrit, psikologut dhe kėshilluesit. Kėshillimi ėshtė njė tregti miliardash dollarė. Por nuk ėshtė se kėshulluesit i kėshillojnė apo i drejtojnė njerėzit nė pjesėn mė tė madhe tė rasteve. Kryesisht, ajo qė bėjnė ata ėshtė dėgjimi. Ata paguhen tė bėjnė atė qė mė parė njerėzit bėnin vullnetarisht”. Kur njė grua u ankua se njėzet vjet kėshillimi nuk e kishin ndihmuar atė, njė mik e pyeti: – A ke qenė ndonjėherė nė kishė pėr ndihmė? – Jo, kisha do vetėm paratė e mia. – Sa i ke paguar psikologut? – Kam paguar 60 USD nė javė pėr njėzet vjet me njė rrogė prej 2,400 USD nė muaj. 60 USD nė javė janė 240 USD nė muaj. Kjo ėshtė e dhjeta e tė ardhurave tė saj. Ajo po i jepte tė dhjetėn kėshilluesit tė saj por nuk mund t’i jepte tė dhjetėn kishės. Dhe pranonte se nuk ishte pėrmirėsuar. Njė grua tjetėr kundėrshtonte atė qė ajo do ta quante standardet e dyfishta tė analistit. “Pėr gjashtė vjet kam shkuar tek analisti im pesė herė nė javė dhe kam hequr dorė nga kursimet e jetės, si rroba tė mira dhe pushimet, pėr tė paguar atė. Por kur u sėmura dhe mungova nė njė seancė ndodhi diēka e lezetshme. Analisti im ngulte kėmbė se sėmundja ime ishte njė lloj hakmarrje psikosomatike, qė unė po i rezistoja nė nėnvetėdijen time trajtimit. Sigurisht, gjithmonė mė ėshtė dashur tė paguaj. Megjithatė, kur ai u largua pėr tė bėrė pushimet e tij tė zakonshme njėmujore nė gusht, duke mė lėnė me gisht nė gojė, vetėm dhe tė pushtuar nga frika e shumė konflikteve tė pazgjidhura, ēuditem dhe dua tė kuptoj se pėrse pushimet e tij nuk ndėrprenė analizėn time”. Rollo Mej (Rollo May), njė zė drejtues nė kėtė profesion qė nė fillimet e tij mė vitet 1950, ankohej se psikoterapia ėshtė kthyer nė pėrfitim parash dhe nė “hile”. “Psikoterapia” – thotė ai – “ėshtė kthyer nė tregti, ku ke klientė dhe fiton para”. Shumė praktikues tė saj shpallin se trajtimi, pėr tė qenė i frytshėm, duhet tė pėrbėjė njė sakrificė financiare pėr “pacientin”. Ky i fundit nuk do tė kishte respekt pėr tė nėse do tė ishte pazar. Nuk ėshtė pėr t’u ēuditur qė njerėzit tallen nė kėtė mėnyrė: Njė nevrastenik ėshtė ai qė ndėrton kėshtjella nė ajėr. Njė psikotik ėshtė ai qė jeton nė to. Njė terapist ėshtė ai qė merr qiranė. 7. Ndonjėherė njerėzit paguajnė shumė lekė pėr t’u marrė nė analizė, kur, nė fakt, kanė nevojė vetėm pėr njė doktor. Gjatė dy vjet kėshillimi, njė autor ankohej se shikimi i tij ishte errėsuar kur u pėrpoq tė lexonte. Terapisti iu pėrgjigj se “paaftėsia pėr t’u pėrqendruar ishte njė sindromė tipike te njerėzit me ankthe tė shumta”. Duke e patur tė vėshtirė pėr tė fituar paratė e mjaftueshme pėr tė paguar psikologun, iu drejtua okulistit. Ky i fundit i tha se njė palė syze pėr tė lexuar do ta shėronin sindromėn. Arriti tė shėrohej. 8. Kėshilluesit e krishterė shpallin se mishėrojnė mendimet mė tė mira tė njerėzve jo tė rilindur si Frojdit, Roxherit, Masllout dhe Jungut, me mėsimet e Biblės. Nė njė kongres rreth kėshillimit tė krishterė mė vitin 1988, Xhej Edėms (Jay Adams) tha: “Me tėrė ē’kam brenda meje ju nxit tė hiqni dorė nga detyra e pafrytshme ndaj tė cilės unė i kam shkuar pranė: pėrpjekjes pėr tė bashkuar tė vėrtetėn pagane me atė biblike . Mendoni pėr milionat e orėve, pjesėn mė tė madhe tė tė cilave njė brez e ka harxhuar tashmė nė kėtė detyrė tė pashpresė. Pėrse nuk ka rezultate tė dallueshme? Jua them unė arsyen. Sepse nuk mund tė kryhet Kėshillimi ka tė bėjė me ndryshimin e njerėzve. E shikoni, pra, kjo ėshtė puna e Perėndisė”. 9. Edhe nė kėshillimin mė tė krishterė psikologjik, lutja nuk pranohet si njė “teknikė” frytdhėnėse. Nė mė tė mirin e rasteve tolerohet; nė mė tė keqin e rasteve lihet pas dore. Janė shumė tė paktė terapistėt e krishterė tė cilėt kalojnė kohė tė konsiderueshme lutjeje me klientėt e tyre. A duhet tė besojmė se lutja ka vetėm njė rėndėsi anėsore pėr t’u bėrė ballė problemeve tė jetės? A e kemi patur gabim gjatė tėrė kėtyre viteve duke besuar se, nėse plotėsojmė kushtet e Perėndisė, Ai do t’u pėrgjigjet lutjeve tona? 10. Nė shumė kisha shėrbesa ėshtė psikologji me njė llustrim fjalori biblik. Njerėzit kėrkojnė bukė dhe marrin njė gur. Duhet tė shtojmė se psikoterapia pėrdor shumė drogė (p.sh. valium [diazepam], prometazinė, zoloft, morfinė, prozak, benzodiazepinat [tamazepam] etj) si e ashtuquajtura zgjedhje pėr problemet emocionale. Kjo mohon mjaftueshmėrinė e Krishtit pėr jetėn tonė (2 Pje 1:3). Por akoma mė keq, shumė shpesh njerėzit bėhen skllevėr tė kėtyre drogave pa asnjė pėrmirėsim. Ky ėshtė njė krim moral. Besimtarėt duhet tė refuzojnė ēdo lloj pėrdorimi tė drogės nė lidhje me problemet emocionale. Nėse ke njė infeksion pėrdor antibiotikė. Nėse ke njė dhembje koke pėrdor aspirin. Por, nėse ke shqetėsime, mėrzitje, probleme emocionale, shko te Krishti [1]. 11. T’i themi gjėrat troē, psikoterapia nuk ėshtė vėrtetuar si e suksesshme dhe nė shumė raste ka qenė e dėmshme. Nė vitet e fundit, disa autorė tė guximshėm tė krishterė kanė ngritur flamuj paralajmėrues rreth tėrė fushės sė kėshillimit psikologjik. Pėr shembull: • COMPETENT TO COUNSEL, nga J. E. Adams (1970). • PSYCHOLOGY AS RELIGION: THE CULT OF SELF WORSHIP, nga Paul C. Vitz (1977). • THE PSYCHOLOGICAL WAY / THE SPIRITUAL WAY, nga Martin dhe Deidre Bobgan (1979). • PSYCHOLOGICAL SEDUCTION, nga W. K. Kilpratick (1983). • THE SEDUCTION OF CHRISTIANITY, nga David Hunt dhe T. H. MacMahon (1985). • PSYCHOHERESY, nga Martin dhe Deidre Bobgan (1987). • BEYOND SEDUCTION, nga Dave Hunt (1987). • PROPHETS OF PSYCHOHERESY, nga Martin dhe Deidre Bobgan (1989). Kundėrshtarėt ose i kanė flakur tutje librat me njė demonstrim mospėrfillės ose i kanė paditur autorėt pėr pėrēarje ose gjėra tė tjera. Megjithatė, tani ata duhet tė pėrballen me faktin qė njerėz jo tė krishterė, qė janė profesionistė nė kėtė fushė, kanė hedhur dyshime dhe zhgėnjime tė rėnda rreth psikoterapisė. Kėtu janė disa: • THE MYTH OF PSYCHOTHERAPY, nga Dr. Thomas Szasz (1978). • THE SHRINKING OF AMERICA, nga Barnie Zilbergeld (1983). • AGAINST THERAPY: EMOTIONAL TIRANNY AND THE MYTH OF PSYCHOLOGICAL HEALING, nga Jeffrey Masson (1988). Dr. Szasz, njė profesor psikiatrie nė Universitetin e shtetit tė Nju Jorkut, ka qenė njė kritik qė ka folur hapur pėr vite me radhė. Ai e ka quajtur psikiatrinė si pseudo-shkencė, si astrologjinė apo alkiminė. Ai e quan sėmundjen mendore njė mit, njė emėrtim i leverdisshėm i pėrshtatur pėr tė fshehur, dhe si rrjedhim ta bėjė mė tė pranueshėm, hapen e hidhur tė konfliktit moral nė marrėdhėniet njerėzore. Ai ėshtė i mendimit se asnjė formė e sjelljeve jonormale ėshtė njė sėmundje dhe kėshtu trajtimi nuk ka pse tė bėhet shqetėsimi i njė doktori. Ai shkon madje edhe mė tutje. Ai thotė se pjesa mė e madhe e procedurave psikoterapeutike janė tė dėmshme pėr tė ashtuquajturit pacientė. “Tėrė kėto ndėrhyrje dhe propozime tė tilla duhet tė shihen si tė liga derisa tė vėrtetohet ndryshe”. Zilbergeld thotė se ėshtė pėrgjithėsisht po aq e dobishme pėr njė tė kėshilluar t’i flasė njė personi tė thjeshtė po aq sa edhe njė profesionisti. Xhefri Mezėn (Jeffrey Masson) ėshtė diplomuar nė Institutin e Psik-analizės tė Torontos dhe anėtar i Shoqėrisė Ndėrkombėtare Psik-analitike. Ai ka punuar si Drejtor Projekti i arkivave tė Sigmund Frojdit. Nė parathėnien e librit AGAINST THERAPY [Kundėr Terapisė] ai shkruan: “Ky ėshtė njė libėr qė shpjegon se pėrse unė besoj se psikoterapia, e ēdo forme qoftė, ėshtė e gabuar. Edhe pse kritikoj shumė terapistė dhe terapi, qėllimi im kryesor ėshtė tė nxjerr nė pah se vetė ideja e psikoterapisė ėshtė e gabuar”. Dr. Hans J. Eysenck, Profesor i Psokologjisė nė Universitetin e Londrės, zbuloi se midis 66% dhe 77% tė “pacientėve” nevrastenikė shėroheshin apo pėrmirėsoheshin nė njė shkallė tė dukshme me apo pa psikoterapinė. Ėshtė njė ēėshtje lehtėsimi e vetvetishme. O. Hobart Mowrer, Profesor i Psikologjisė nė Universitetin e Illinoisit, ka thėnė: “Ndėrsa ora e historisė ka shėnuar dhjetėvjeēarėt e kėtij shekulli, ne kemi zbuluar shkallė-shkallė se postulati mė i madhe i Frojdit (qė pėr tėrė sjelljen tonė mund tė fajėsohen tė tjerėt dhe se qėllimi i jetės nuk ėshtė tė veprojmė moralisht, por tė ēlirojmė veten nga faji) na ka hedhur nga tigani nė zjarr”. Pohimi se psikoterapia ka njė shkallė tė lartė suksesi nuk mbėshtetet mbi fakte. Nė studimin Kembrixh-Somėrvill (Cambridge-Somerville), keqbėrės tė rinj e tė fuqishėm, qė kishin marrė kėshillim psikologjik, u bėnė mė tė kėqinj sesa grupi tjetėr qė nuk kishte marrė kėshillim. Duhet tė vihet re gjithashtu se nė psikoterapi ka njė efekt psikosomatik ose placebo[2]. “Njė pritje e lartė pėrmirėsimi, e nxitur nga premtimi i terapistit qė ai mund ta zgjidhė problemin me sukses, ēon nė njė ndjenjė rezultatesh tė mira dhe lavdėrimi entuziast, megjithėse nuk ka ndryshim tė vėrtetė”. Kėshtu, pra, cili ėshtė pėrfundimi i kėsaj ēėshtjeje? Pėrfundimi ėshtė se “njė lėvizje e madhe revolucionare qė ka premtuar tė shpjegojė nė terma shkencorė tėrė sėmundjet nevrastenike dhe tė kurojė shumė prej tyre” ka dėshtuar t’ia dalė mbanė. Dhe ndėrsa shumė praktikues laikė po pranojnė se kurat dhe arritjet dramatike pothuaj nuk kanė ekzistuar kurrė, kisha ungjillore po rend gjithnjė e mė tepėr drejt psikoterapisė nė vend tė Biblės si panacea [3] shėruese e tensioneve, anktheve dhe problemeve tė tjera. Le tė citojmė Don Hillis pėrsėri: “Mbase ka ardhur koha qė kisha tė bėjė njė anketim tė besimtarėve rreth faktit se njerėzit fetarė po iu kthehen psikologėve dhe psikiatėrve pėr ndihmė mė tepėr se kishės. Mbase dikush duhet tė shqetėsohet kur tė rinjtė e krishterė mendojnė se mund tė bėjnė mė tepėr pėr njerėzimin duke u bėrė psikologė dhe psikoterapistė sesa tė bėhen barinj dhe ungjilltarė. Mbase njė shqyrtim tjetėr i Librit do tė zbulojė njė psikologji frymėrore qė do tė japė pėrgjigje frymėrore ndaj nevojave emocionale e mendore pėr popullin e Perėndisė”. Ka vend pėr kėshillim, por ky duhet tė jetė ai biblik. Ky nuk duhet tė zėrė vendin e Biblės, Frymės sė Shenjtė, apo tė lutjes. Nuk duhet tė justifikojė mėkatin apo tė lehtėsojė njerėzit nga pėrgjegjėsitė vetjake. _____________________ [1] Koment nga George Sturm. [2] Efekti placebo: pėrmirėsim nė gjendjen e njė tė sėmuri qė ndodh si pėrgjigje ndaj trajtimit, por nuk mund tė konsiderohet pėr shkak tė pėrdorimit tė njė trajtimi tė veēantė. [3] Panacea: bar ēudibėrės pėr tė gjitha sėmundjet. --------- • TITUJ TĖ NGJASHËM [ Intervista ] Nedim Vlora: Veprimet e mira tė shumė njerėzve bashkė, bėjnė kombin (2008-11-30 18:01:40 nga admin2) [ Lajmet kryesore ] Beogradi del me njė propozim tė ri, tė pafavorshėm pėr Kosovėn (2008-11-30 17:42:52 nga admin4) [ Diaspora ] Tė shtunėn me 6 dhjetor 2008 para selisė sė OKB-sė nė Gjeneve (2008-11-30 16:29:13 nga admin2) [ Opinione ] Deklarata e ditės nga Prof. Dr. Mehdi Hyseni (2008-11-30 11:36:43 nga admin1) [ Kultura ] Tenori i ri shqiptar Saimir Pirgu duartrokitet me ovacione nė sallėn “Metropol” tė operės sė Lozanės (2008-11-30 11:01:09 nga admin1) [ Opinione ] Pėrkujtojmė 41-vjetorin e tėrmetit katastrofal tė Dibrės me rrethinė (2008-11-30 08:48:32 nga admin4) [ Opinione ] KU ISHTE E ĒFARĖ BĖNTE “MESIA” KUR U VRA ME GJITH VLLA E SHOK JUSUF GĖRVALLA? (2008-11-29 19:37:01 nga admin4) [ Opinione ] ME VENDOSJEN ”EULEX-it 2 NĖ KOSOVĖ, SIPAS REZOLUTĖS 1244 SHQIPTARĖVE NUK U MBETET TJETĖR RRUGĖ VEĒ AJO E RIBASHKIMIT TĖ SHQIPĖRISĖ NATYRALE! (2008-11-29 17:12:19 nga admin1) [ Opinione ] KRIMINELĖT DHE FASHISTĖT E RINJ SERBĖ ME “FYTYRĖ” TADIĒO-MEDVEDEVO-BANKIMUNĖSH (2008-11-29 13:15:45 nga admin1) [ Lajmet kryesore ] Persiatjet e njeė amerikani mbi ditėn e Pavarėsisė sė Shqipėrisė (2008-11-29 02:21:45 nga admin4) [ Lajmet kryesore ] Krasniqi: Nėse shkelen parimet e GK, Shqipėria dhe Kosova tė nisin bashkimin (2008-11-28 17:18:07 nga admin1) «  Kthehu prapa Copyright © 2000-2008 DERVINA.COM - Tė gjitha tė drejtat e rezervuara Arkivi u punua nga A.Nushi - Webmaster