| Vizitorët online në arkiv:
vizitorë |
|
| » Lėvizjet e gabuara tė Boris Jelcinit |
| Postuar mė datėn: 2007-06-21 04:29:05 nga admin4 :: Kategoria: Opinione |
| » Opcionet për artikullin |
|
Vlerėsime tejet tė ekzagjeruar u bėnė pėr Boris Jelcinin, mbas vdekjes nga liderė botėrorė. Ata, gjithashtu u ngutėn ta paraqisnin atė nė botė si njė figurė kurajoze dhe me potencial politik nė politikėn botėrore. Njė gjė ėshtė e vėrtetė, e kjo dihet botėrisht tashme, se ishte Boris Jelcini, ai qė ēmontoi perandorinė komuniste sovjetike. Lėnja e zyrės vullnetarisht ishte zgjedhja me e mire qė Jelcini beri, gjė qė solli krijimin e Rusisė demokratike. Tė gjithė e pėrfytyrojmė Jelcinin mbi tank mė 1991, kur I VETĖM, rrėzoi e pėrballoi "Coup d'etat (grushtin e shtetit). Shumė liderė e njėrėz tė thjeshte ndajnė admirimin e tyre pėr figurėn e Boris Jelcinit.
Po a gaboi Boris Jelcini? Sigurisht! Por ai do tė mbetet njė figurė thelbėsore e karizmatike nė histori, pavarėsisht se ai e drejtoi shtetin me dorė tė hekurt e nė drejtim tė gabuar. Le tė krahasojmė Rusinė me Kinėn! Nė fillim tė viteve '90, tė shekullit tė kaluar, Kina e Rusia ishin vende shumė tė rėndėsishme nė arenėn botėrore, tė cilat i rezistonin kohės duke qėndruar jashtė sferės demokratike e vendeve kapitaliste.
|
|
Nga Raimonda Moisiu
Rusia drejtoi me dorė tė fortė diktature dhe konsiderohej si njė nga superfuqitė e botės -, e dyta -, ku nuk mungonin ndihmat ekonomike, politike e materiale qė ajo jepte nė ndonjė orvatje ndėrkombėtare, si p.sh. Nė Luftėn e I-re tė Gjirit apo nė negociatat pėr paqen nė Lindjen e Mesme. Ushtria ruse ishte njė nga mė tė fuqishmet dhe mė e madhja nė botė. Rusia gjithashtu dallohej se ajo ishte e pasur nė burimet natyrore qė ajo posedonte. GDP-ja e Rusisė ishte $1 trilion, njė nga mė tė fuqishmet nė tregtimin e saj dhe njė nga marrėveshjet me tė mėdha pėr trajnimin teknik tė personelit, Gjithashtu kishte njė president, Boris Jelcinin, qė drejtonte me dore tė hekurt e tė butė sipas rrethanave - njė lider karizmatik.
Kina, nė kontrast me Rusinė, konsiderohej si njė superfuqi ndėrkombėtare. E njohur pėr masakrėn e pėrgjakshme e tė turpshme nė Sheshin Tienanmen, Kina zotėronte njė tė treten e kapitalit tė GDP-se, tė asaj qė zotėronte Rusia, duke e bėrė Kinėn njė nga vendet mė tė varfra nė botė. Sistemi arsimor dhe teknologjik ishte me ditė tė hallit, tė cilat u patėn mbyllur gjatė Revolucionit Kulturor. Liderėt kinezė nė pamje tė jashtme - me ato veshjet blu tė errėt - tė jepnin pėrshtypjen e disa inxhinierėve syleshė qė paraqitnin akoma reforma, tė insipruara nga Koha e Mao-Ce-Dun-it.
Vijmė pėrsėri te Rusia. Nuk duhet tė harrojmė se arsyeja qė Jelcini u ndodh mbi tank, -ishte tė nxirrte dekrete unilaterale. - Boris Jelcin udhėhoqi me dore tė hekurt duke pėrjashtuar e pushuar, gjykatės, prokurorė, guvernatorė e legjislatorė, tė cilėt i kundėrviheshin atij. Rezultati: - Rusia u shndėrrua nė njė vend ku liria e fjalės e tė drejtat civile u kufizuan, e vendi u shndėrrua nė njė gjysme diktature. Ai ndoqi njė politikė nė privatizimin e ekonomisė tė vendit, qė e ēoi vendin, me qėllim ose jo, nė kaos dhe korrupsion. Ai beri njė lufte shkatėrrimtare nė Ēeēeni, qė akoma sot e kėsaj dite drenazhohet nga Rusia. Ai implementoi atė ēfarė shprehen historianet pėr " Coup d'etat", (grushtin e shtetit) pėr tė instaluar nė pushtet, Vladimir Putinin, si njė nga trashėgimtaret e tij. Hidhuni njė vėshtrim tė dyja vendeve! Ekonomia ruse ka ulje e ngritje pėr shkak tė ēmimit tė larte tė naftės dhe tė komoditet. Ekonomia kineze ėshtė 6 herė mė e madhe se ajo ruse. Por mė interesante paraqitet trajektorja politike. Rusia pothuajse nė ēdo dimension ėshtė shndėrruar nė njė vend ku liria e fjalės po kufizohet, sidomos nė dhjetėvjeēarin e fundit. Ekonomia e saj nė rėnie ritmikisht, njerėzit qė vuajnė urie - po dominon shtetin e kontrolluar rreptėsishtė nga qeveria dhe Putini. Nė kėto dhjete vite e fundit, Rusia konsiderohet si njė nga vendet ku tė drejtat civile janė shkelur rėndė dhe njė numėr i madh gazetaresh janė vrarė, masakruar, helmuar, jo aksidentalisht, si nė Irak, por nga bandat mafioze tė FBS-se dhe KGB-se, vetėm e vetėm se faji i tyre ishte: Kundėrshtare dhe kritike tė ashpėr tė rrėgjimit tė Vladimir Putinit.
Kina, nė tė kundėrt tė Rusisė, ka pėsuar njė ngritje ekonomike, ligjore dhe sociale, gati ēdo vit. Ketė vit - pėrfundimisht -Partia Komuniste Kineze adaptoi ligjin e garancive tė pronės private dhe transparencėn qeveritare nga me tė mirat. (Duke ju referuar Thomas Jeffersonit: Se e drejta e pronės private ėshtė zemra e lirisė individuale). Por kjo nuk do tė thotė se liria e fjalės ėshtė me e lirė nė Kinė se nė Rusi. Jo aspak. Por pėr njė dekade " shigjeta" nė Rusi lėviz mbrapsht, ndėrsa nė Kine lėviz pėrpara - por ngadalshėm. Kjo divergjencė midis modelit Rus e atij Kinės, ka pasur implikacione tė fuqishme nė tė gjithė botėn. Rusia po shndėrrohet nė njė shembull tejet negativ. Lidershipi kinez, privatisht e ka pranuar se ka kopjuar nga reformat e Jelcinit, tė cilat prodhuan kaos, paqėndrueshmėri dhe asnjė rritje. Nė vend tė njė " terapie shoku" Kina zgjodhi njė mėnyre tė kujdesshme e fitimprurėse. " nė duhet tė kalojmė lumin, pa na vrare kėmbėt asnjė gur "- u shpreh Dzang-Xiao-Ping, sa tė mbyllim ndėrmarrjet shtetėrore. Bejing zgjodhi tė rritė ekonominė nėpėrmjet tyre dhe porcioni shtetėror tkurret dhe problemet ekonomike bėhen sa mė tė menaxhueshme. Vėshtroni botėn, qė nga Vietnami deri nė Egjipt! Do tė kuptoni se ata studiojnė e kopjojnė reformat ekonomike tė Kinės dhe asnjė prej tyre nuk studion reformat ekonomike tė Rusisė. Po pėrse kėto dy vende po shkojnė teposhte?! Sepse: Rusia ėshtė e varur shume nga burimet natyrore dhe Kina ėshtė mė shumė njė shoqėri pragmatike. Historia, kultura e demografia, tė gjitha kanė pjesėn e tyre. Po kėshtu edhe popujt. Ėshtė e vlefshme tė pėrmendet se ēfarė do tė mund tė kishte bėrė Boris Jelcini nė kėto vite kritik, duke i dhėne Rusisė njė drejtim tė ndryshėm! |
| --------- |
| • TITUJ TĖ NGJASHËM |
|
Copyright © 2000-2008 DERVINA.COM - Tė gjitha tė drejtat e rezervuara
Arkivi u punua nga A.Nushi - Webmaster |
|
