| » Opcionet për artikullin |
|
Mbi 700 fshatrave shqiptare tė spastruara me dhunė e terror shtetėror nga Sanxhaku i Nishit (Toplicės) nė kancelaritė botėrore e europiane, sot su dihet as emri. Pėr to, kjo tragjedi jona kombėtare tashmė i takon historisė. Vallė, kėsisoj duhet tė jetė edhe pėr ne e pėr institucionet tona ?!
Shkruan:Qemal Aliu
Qemajli50@hotmail.com
Njė takim dhe bisedė rasti nė javėn e parė tė majit 2005 nė Prishtinė me Rexhep Abazin, botues i njė reviste shqiptare nga Medvegjja, aq shumė mė pati zgjuar emocione dhe aq me rrėmbim nė zemėr mė pati ndezur zjarrminė e muhaxherit, sa vėrtet edhe sot kur e kujtoj atė moment, mornicat ma pėrshkojnė tėrė trupin! Fjalėt e tij ishin plotė frikė, dhembje, lutje e brengė, pėrnjėherėsh: Nė Medvegjė, nė tėrė komunėn, sot jetojnė rreth 600 shqiptarė. Pak para luftės sė fundit aty ishin mbi 6.000!,-mė pat thėnė Rexhepi.
Nėn ato emocione, menjėherė, (mė 12 maj 2005), nė Koha ditore pata botuar njė shkrim me titull: A janė muhaxherėt histori?, me qėllim tė provokoj ndėrgjegjen tonė intelektuale e politike mos po ndėrmerr dikush diē konkretisht pėr ta ndryshuar kėtė gjendje, por fatkeqėsisht, atė ditė e sot, as nuk e kam takuar mė Rexhepin, as nuk kam siguruar ndonjė informacion mė tė saktė se sa shqiptarė saktėsisht jetojnė aktualisht nė Medvegjė, e as qė ėshtė vėrejtur ndonjė reagim serioz intelektual, politik a qytetarė pėr kėtė ēėshtje. Nė njė gjė, megjithatė, jam i bindur: ajo shifėr me siguri nuk ka ndryshuar pėr tė mirė, pra tė shtimit tė numrit tė shqiptarėve nė atė trevė shqiptare. Pėrkundrazi.
Realiteti i majit 2005 fliste se nė Mevegjė jetonin dhjetė herė mė pak shqiptarė se 6-7 vjet mė herėt. E, sa do ti ketė ajo, bie fjala, pas 10-15 vitesh? Askush nuk mund ta di, mundet vetėm tė spekulohet. Por, nėse vazhdojnė kėto trende, parashikimet janė mėse alarmante: mund tė ndodhė qė, edhe Medvegja, me tė gjitha fshatrat pėrrreth, ti shtohet listės sė mbi 700 fshatrave shqiptare tė spastruara me dhunė e terror shtetėror nga Sanxhaku i Nishit (Toplicės), plotė 127 vjet mė parė!
Lidershipi ynė politik dhe institucionet tona fatkeqėsisht edhe sot e kėsaj dite, megjithatė, heshtin! Heshtin tė bindura se nuk kanė ēka tė bėjnė. Kėshtu, sė paku, arsyetohen pėrfaqėsuesit e tyre, kur u shtrohet ndonjė pyetje. Por, ky realitet vret dhe kėmabanat e alarmit gjithėkah bien, qė diēka tė ndėrmirret, tė bėhet, tė ndryshohet. Tė dhėnat flasin se mbi shtatėqind fshatra shqiptare nga Sanxhaku i Nishit (Toplicės), tė okupuara me dhunė e terror shtetėror nga Serbia mė 1878, bėn diē mė shumė territor se Kosova e sotme. Kur mė 2010 a ndonjė vit mė vonė, bie fjala, listės sė muhaxherėve me gjasė do ti shtohet edhe Medvegja me shumė fshatrat tė saj, atėherė Toplica e serbizuar do tė jetė edhe mė e madhe. E, politikanėt tanė plotfjalatdhetar, megjithatė nuk kanė kohė tė merren me kėso ēėshtje demode , historike dhe kontraproduktive! Ata sot shtihen tepėr tė zėnė me ēėshtje mė tė mėdha aktuale, me zgjidhjen e fatit tė Kosovės, prandaj shtihen se nuk kanė nge (thėnė mė drejt guxim) tė merren me histori. Shi pėr kėtė, pataten e nxehtė muhaxheriane e kanė lėnė matanė, nė dorė tė historianėve, me siguri pa e kuptuar se e drejta historike pashmangshėm ėshtė ndėr komponentet kryesore qė ndihmon realizimin edhe tė sė drejtės reale, aktuale.
Ēėshtė e drejta, historianėt tanė kanė bėrė disa pėrpjekje tė hedhin sa do pak dritė shkencore mbi kėtė tragjedi tonėn kombėtare. Sidomos, i ēmueshėm dhe meritor ėshtė kontributi shkencor i tash tė ndjerit Prof.Dr. Sabit Uka, i cili pothuajse tėrė veprėn e vet shkencore-krijuese e jetėsore ia ka kushtuar kėsaj ēėshtjeje madhore kombėtare. Por, sa mjafton dhe sa shfrytėzohet kjo si fakt historik dhe politik nė zhvillimet dhe pėrspektivat aktuale pėr zgjidhjen e drejtė tė ēėshtjes sė Kosovės, nė veēanti dhe asaj shqiptare, nė pėrgjithėsi, kur dihet se asnjė deputet a grup parlamentar kurrė nuk e kanė ngritur legalisht nė Parlament ēėshtjen e muhaxherėve tė gjorė, mundėsinė e kthimit tė tyre nė trojet e tė parėve, qė u janė marrė me dhunė e terror shtetėror, pėrkatėsisht tė kthimit tė mundshėm tė pronave tė tyre? Asnjė parti politike, ose mė drejtė, asnjė pjesėtar i tyre, pėr sa kam njohuri unė, kurrė nuk e ka pėrmendur, sė pakut, jo legalisht e publikisht, kėtė ēėshtje nė ndonjė forum a tubim partiak, nė ndonjė debat a tryezė politike. Madje, edhe mėtej, nė mėnyrė injorante, insistojnė dhe arsyetohen sikur kjo ėshtė ēėshtje margjinale historike dhe nuk i pėrket domenit tė angazhimit tė tyre madhor aktual!
Si pėr ironi, gjurmėve tė margjinalizimit dhe provincializimit tė kėsaj ēėshtjeje madhore kombėtare ka shkuar edhe procedura e themelimit tė njė shoqate (ėshtė themeluar diku para 2-3 vitesh) qė pretendon tė merret me njė problematikė tė kėtillė, sa madhore, po aq edhe delikate, kombėtare, me seli nė provincė, nė Lipjan! Pa dashur tė mohohet vullneti, ambicia dhe qėllimi i mirė i atyre njerėzve pėr ta sensibilizuar opinionin e gjerė, shihet qartė se nė tė mungon potenca dhe energjia e duhur intelektuale e politike pėr tu trajtuar, shtjelluar, aktualizuar e alarmuar mė seriozisht nė institucione e nė opinion kjo problematikė. Pėr secilin duhet tė jetė e qartė se nuk janė tė mjaftueshme vetėm dėshira, gatishmėria e vullneti i mirė i margjinalėve dhe provincialėve pėr tu realizuar disa detyra madhore, siē ėshtė ēėshtja e muhaxherėve qė u shtrua kėtu, por kėrkohen koka e tru, korifej tė vėrtetė tė dijes e tė atdhetarisė qė seriozisht ti pėrvishen punės dhe tė fillojnė tia lajnė borxhin kombit. Nxjerrja e ndonjė reviste shoqėrore, kulturore, informative e analitike, ku do tė rraheshin e debatoheshin thelbėsisht e seriozisht kėto ēėshtje; zgjedhja e njerėzve me potencė tė vėrtetė intelektuale e atdhetare qė tė udhėheqė me Shoqatėn e cila do tė merrej me kėtė ēėshtje, si dhe vendosja e selisė sė saj nė Prishtinė; organizimi i tubimeve, tryezave e debateve tė ndryshme publike; insistimi i zhvillimit tė takimeve e bisedave me pėrfaqėsues tė institucioneve vendore e ndėrkombėtare lidhur me kėtė ēėshtje; pėrpjekja e bindjes sė deputetėve a grupeve parlamentare qė ta shtrojnė pėr analizė kėtė problematikė edhe nė Parlament, e kėshtu me radhė, janė vetėm disa nga kėrkesat dhe detyrat e shumta qė kėrkojnė zgjidhje tė ngutshme. Ndryshe, trajtimi jo serioz, sipėrfaqėsor, sa pėr sy e faqe dhe nė margjina i kėsaj ēėshtjeje, jo qė sdo tė ndihmojė, por, pėrkundrazi, do tė jetė kontraproduktiv. Nevoja e ndėrmarrjes sė njė hapi tė tillė ėshtė e domosdoshme dhe urgjente nėse nuk duam qė edhe institucionet tona ti shlyejnė nga memorja Reēicėn e Bellainėn, Retkocerin e Bėrbatovcin, Kojēiqin e Prekopucėn, Bllacėn e Konjufcin, Tmavėn e Maxherėn...(ėshtė rrezik nė tė ardhmėn edhe Medvegjėn..), pėrkatėsisht ato mbi 700 fshatra shqiptare tė spastruara dhunshėm, siē ka ndodhur tashmė me kancelaritė e ndryshme evropiane e botėrore.
Intelektualėt, politikanėt dhe institucionet tona do ti mallkojė historia nėse nuk angazhohen dhe nuk ngulmojnė sinqerisht dhe seriozisht pėr realizimin e tė drejtės sė natyrshme tė muhaxherėve tė sakatosur pėr tu kthyer nė trojet e veta, pėrkatėsisht pėr tė mos lejuar qė ata tė mbesin vetėm histori.
|
|
