| » Opcionet për artikullin |
|
Shkruan: SAMI BELULI
Lėvizja "Ndryshe" organizoi nje forum me intelektualė dhe atdhetarė tė shquar tė vendit, tė cilėt diskutuan rreth temave tė ndryshme si, kėthimi i diasporės nė vendlindjen e tyre, si mund ta ndihmoj vendin tim , por me prioritet ishte mos-ribashkimi i Kėrcovės me komunėn e Zajazit dhe tė Osllomesė.
Ky akt jo human dhe jo i drejtė u votua me procedurė tė pėrshpejtuar ende pa u formuar qeveria edhe nga partia shqitare nė pushtet BDI dhe vetė nga deputeti i zonės qė pėrfshin kėtė qytet Fazli Veliu.
Nė kėtė forum vec kryetarit tė Lėvizjes "Ndryshe", z. Fatmir Limani dhe disa prej antėarve tė saj , morėn pjesė edhe: Isa Neziri, Shpresim Saliu, Xhabir Bajrami, Hasan Bekteshi, Ferit Ramadani, Isa Spahiu, Ismet Ballazhi, Hamdin Maksuti, si dhe dy figurat mė eminente tė cėshtjes kombėtare: Pasho Maksuti dhe Milaim Zimberi.
Kryetari i shoqates "Ndryshe", Fatmir Limani fillimisht i pėrshėndeti tė pranishmit pėr prezencėn e tyre nė kėtė forum. Ai e hapi kėtė forum me njė temė tė lirė, ku mes tjerash tha: disa sakrifikojnė familjen pėr tė bėrė Atėdheun, tė tjerėt ndjellin robėri personale pėr tu dhuruar lirinė tė tjerėve. I frymėzuar me ideale pėr clirimin kombėtar, duke qenė i bindur thellė nė veten time, kam menduar se nė situatėn e robėrisė, pavarsisht tė qenurit bashkė prindėrit me femijė, se ato pra (fėmiėjt) nuk e gėzojnė lirinė dhe lumtiurinė e tyre tė cunguar, sakrifica jon ėishte shembull i sjelljes sė lirisė.
Ai, z. Limani, mė tej shtoi se: kolonizimi moderrn nė kėto hapsira ka filluar me sjelljen e mijėra puntorėve maqedonsa nga lindja pėr tė punuar nė xeheroren qė gjendet nė token tone. Qellimet e tyre pėrforcohen me numrin tepėr tė vogėl tė tė punėsuarve shqiptarė , tė cilėt detyrohen tė braktisin kėte vend sikurse kanė vepruar me dekada me rradhė. Por, nėse ato mendojnė tė bėjnė rikonolizim nėpėrmjet kėtyre formave apo nėpėrmejt ndarjes sė Kėrcovės, detyra e tė gjithė neve ėshtė qė tė gjejmė forcė pėr tė bashkuar shpirtrat, mendjet dhe kapitalet tona dhe ta bėjmė Kėrcovėn tonė njė dhe tė pandarė.
Nė vazhdim, si diskutant i parė, u paraqit Isa Neziri i cili lexoi letėr referencėn e tij, ku mes tjerash tha: Kur flasim pėr demokracinė e cila nė bazė tė parimeve tė Kombeve tė Bashkuara duhet tė jetė themeli i cdo shoqėrie, a nuk mund tė konstatojmė se kėto themele janė shkelur nė shumė vende tė botės. Nė sa vende tė botės respektohen kėto parime, nė sa vende respektohen tė drejtat politike, ekonomike, fetare, si qėndron puna me liritė shkencore, artistike dhe kulturore, sa respektohet mendimi i lire, mendimi ndryshe. Kemi nevojė pėr tė gjithė edhe pėr tė vdekurit e jo mė pėr tė gjallit, kemi nevojė pėr tė kaluarėn, por tė aspirojmė dhe pėr tė ardhmen, kemi nevojė tė nderojmė ata qė ndalen Valiun e Manastirit, luftėtarėt e Ballit, herojt e UCK-ės, kemi nevojė dhe tė frymezohemi nga Skender Presheva qė sbėri kompromis me kėtė cep tė atedheut, tė nderojmė Pertef Therepelin qė arsimoi kėtė pjesė tė atdheut, tė nderojmė Sulejman Elezin qė pėr gjuhėn shqipe nuk bėri kommpromis as me veten, kemi nevojė tė nderojmė fatmirėt tanė qė udheheqin proceset dhe nuk duhet tė kafshohemi nga cakejt, karamanėt dhe karabashėt. Kemi nevojė pėr liderėt e karvanit tonė Ailun dhe Dajėn, por kemi nevojė prė tė gjithė, edhe pėr bashkėkombėsin tonė Gafurr Adili, qė aspiron ėndrrėn e ribashkimit tė Atėdheut, edhe ai ėshtė Kėrcovari ynė, kemi nevojė pėr miqėsi dhe urtėsi, tha z. Neziri nė vijim.
Publicisti nga Kėrcova, Qani Mehmedi tha: Duhet thėnė hapur edhe shkurt, ne pėr herė tė parė nė histori kemi njė udhėhjeqje nga vendi ynė nė politikė edhe prė skaj kėsaj Kėrcova, por gjatė kėtyre viteve nuk ka lėvizur aspak nė asnjė aspekt qoftė nė sferėn ekomonike, politike, arsimore apo kulturore. Kjo ėshtė brenga mė e madhe qė duhet ta shqetesoj Lėvizjen Ndryshe. Ai, z. Mehmedi, mė tej tha se: Liderėt tanė kanė ndroje tė bėjnė dicka tė mirė pėr vendin e tyre se vallė mos i qorton dikush se pse bėnė mirė pėr vendin qė gjithėmon ka sakrifikuar nė tė mirė tė kombit nė pėrgjithėsi, dhe kurrė nuk i ėshtė shpėrblyer kjo sakrificė.
Sadik Emroja (socioog), aktualisht i punėsuar nė njesinė rajonale pėr punė dhe cėshtje sociale tha: Kemi fatin qė pėr hėrė tė parė nė historinė e Kėrcovės kemi njerezit tanė, tė cilet pas shumė viteve, pas shumė sakrificave ende nuk e kanė shperblyer kėtė vend dhe kėtė popull. Ai, z. Emro, mė tej tha se: Kėrcova shkon drejtė crrėnjosjes, neve mė nuk bėjmė kurbet, por kėrcovarėt bėjnė shpėrngulje. Jemi dėshmitarė se sa shtėpi janė duke u blerė nga kėrcovarėt nė Itali, Gjermani dhe vende tė ndryshme ku jeton mėrgata jonė, ata nuk vine mė. Ne duhet tė bėjmė dicka nė aspekt ekonomik pėr vendin tonė qė tė ndalim tė rinjėt tė mos na shprazet qyteti.
Zonja Mile, kryetare e Organizatės sė Gruas nė Kėrcovė tha se: Kėrcova ėshtė e lėnme shumė pas dore. Akti i mosbashkimit tė komunave shqiptare me atė tė qytetit ėshtė njė akt i gabuar. Ajo tha se nė Kėrcovė nuk ka asnjė cerdhe fėmijėsh pėr shqiptarėt. Fėmijėt shqiptarė shkojnė nėpėr cerdhet sllave ku nė hapat e para nė vend qė tė mėsoj gjuhėn shqipe, mėsojnė gjuhen sllavo-maqedone.
Mė pasė profesori i gjuhės angleze Isa Spahiu tha: Se neve na jepet aqė sa kontribuojmė, duhet tė nisemi nga ajo se ne cfar bėjmė pėr vendin. Nuk mund tė akuzojmė kurbetcarėt se pse nuk investojnė nė vendin e tyre. Ato duan tė investojnė nė vendlindje, por jo me kėtė formė administrimi. Gjithashtu, kėtu mungojnė projekte konkrete, por edhe nėse ka ato anashkalohen. A mund ta thyejmė ne ligjin pėr mosbashkimin e komunave shqiptare me ate te qytetit, po mundemi. Ėshtė mundėsia, kur maqedonėt kėrkonin nė Strugė referendum, ankesė nė gjykatėn e Strazburgut pėr tė drejtat e njeriut qė tė mos u mohohet e drejta qytetarve. Vallė a u pyetėm neve pėr kėtė situatė qė ėshtė krijuar, po u pyetėm dham votėn dhe tani a u pyetėm ne pėr kėtė situatė qė u krijua tani me ndarjen e serishme tė Kėrcovės?! Jo spyetemi dhe besoni qė qoftė edhe levizja Ndryshe, por edhe organizatat tjera tė, cilat heshtin ndoshta pėr interesa apo ndoshta kanė frikė, por e shof se ka mungesė dhe shumė pak debatohet rreth kėtyre temave, tha Isa Spahiu.
Kryetari i shoqatės Horizont nga Brukseli, Milaim Ziberi tha: Kėtu nė kėtė forum njė nga pikat ėshtė se si mund ti shėrbejmė vendit, se si mund ta ndihmojmė vendin. Ideja mė e mirė pėr ti shėrbyer vendit ėshtė ajo qė ėshtė e pranueshme pėr tė gjithė dhe qė mund tė arrihet pėrmes aksionit politik. Duam apo sduam ta pranojmė, kjo ndodh nė gjithė botėn edhe duhet tė ndodhi patjetėr edhe tek ne. Kėrcovės i ndodhi njė humbje iluzioni, Kėrcovės ia morėn tė drejtėn tė jetė e bashkuar dhe tė funksionojė si kolektivitet lokal moden me kompetenca dhe pėrgjegjėsi pėr zhvillimin e saj tė ardhshėm. Shtyrja e bashkimit tė Kėrcovės pėr katėr vitet e ardhshme zyrtarisht shqipetarėt i privon nga njė e drejtė natyrore pėr tė qenė shumicė politike dhe tė marrin pėrsipėr rimėkėmbjen e vendit tė tyre. Kjo ndodh pėrsėri permes aksionit politik tė qeverisė e cila kontrollohet nga VMRO. Kryeministri aktual arriti qė tė hartojė platformėn ku shqiptarėt trajtohen si inegzistent. Ėshtė i padiskutueshėm fakti se pėrgjegjėsia i takon atij dhe subjektit qė ai drejton. Disa vjet mė parė VMRO kishte paralajmėruar shqiptarėt se pėr veėnjen e projektit tė saj pansllavist i frymėzuar gjithnjė nė traktatin famėkeq tė Shėnstefanit, nuk do tė hezitonte tė deportonte 300000 shqiptarė drejtė shtetit amė. Shqiptarėt nuk e kanė tė qartė si ndodh qė pa dieninė e tyre njė dosje me mbrojtje ndėrkombėtare e cila ishte mbyllur nė vitin 2004, ky ishte njė ligj i cili u votua nė vitin 2004 dhe hynte nė fuqi nė 2008 dhe qė nė atė kohė kėrkonte sakrifikimin e Kėrcovės pėr katėr vite. Dakort kėrcovarėt e pranuan, nuk bėnė zhurmė nuk lėvizėn, por tani kjo dosje rihapet dhe shtyhet pėr katėr vjet me njė pasiguri tė dukshme pėr ribashkimin e saj. Populli sot pyetet se cndodh nė botėn e tije, sot mendohet me plot tė drejtė se ėshtė abuzuar me voten dhe sovranitetin qė qytetari shqiptar i ka deleguar shtetit pėrmes pėrfaqėsimit tė tij politik.
Pasho Maksuti, doktor nė Tiranė dhe veprimtar i shquar i ceshtjes kombetare qė nga vitet e 81-shit tha: Unė nuk kam referat tė pėrgatitur qė tė ketė rrjedhshmėrin e asaj qė do tė them, por do tė mundohem tė bejė njė pėrmbledhje tė shkurtėr me qėllim qė tė jem sa mė i sakt nė atė qė them dhe i kuptueshėm pėr tė pranishmit. Levizja "Ndryshe" vetė si njė fjalė ndryshe do tė kisha dashur qė tė jetė edhe si mendim ndryshe, edhe si veprim ndryshe. Por ndryshe nga kush?! Nė kėtė aspekt sigurisht nga ata faktor politik tė cilėt sot kanė marė pėr sipėr qė tė pėrfaqesohen shqiptarėt pėrmes partive politike dhe sigurisht unė do te doja qė ta kuptoja qė kėta do tė jenė nė oponencė, jo pėr hirė tė oponencės , por nė oponecė pėr tė ecur pėr para. Brenda kėtyre viteve kemi shkuar mbrapa dhe e kemi kėthyer veten para viteve 89-tė dhe erdhėm nė njė situatė sikur problemet e shqipetarve do tė zgjidheshin vetėm nėse dikush arrinte nė njė farė karikje dhe qėllimi i politikes shqiptare ėshtė se a do tė jemi ne nė njė vend nė ministri a s'do tė jemi, se ne qoftse do tė jemi atėher u zgjidhėn problemet e shqiptarėve, domethėnė nė kėtė nivel arritėm. Kėrcova mbeti nė kėtė pozicion si rezultat i kėsaj politike tė nėnshtrimit pa kushte dhe me ligje jo tė pėrdorimit tė gjuhės shqipe , por pėr pėrkufizimin e gjuhės shqipe. Marrja me kėto problem nga ana qetėr, me problemet e arsimit, tė gjuhės, tė flamurit mua me duket si ajo tangoja argjentinase qė vazhdimisht rrotullon nė vend. Vazhdimisht ne, sa mbajė mend unė (jam duke u plakur) ne merremi me kėto problem, ne protestojmė me pėr kėtė problem dhe pala sllave nuk e ka fare tė vėshtirė qė gjithmon ti nxjerri kėto probleme si problem primare tė shqiptarve. Politika sllave ka qenė, ėshtė dhe do tė mbetet gjithmon polikė degraduese pėr kombin tonė. Pala sllave per Kercoven ka politike kolonizuese.
Nė pėrfundim tė kėtijė forumi nė pjesėn e debatit, erdhi me vonesė edhe deputeti i zonės numėr pesė, qė zė edhe qytetitn e Kėrcovės, Zoti Fazli Veliu, i cili ka qenė i ftuar tė marrė pjesė nė kėtė forum.
Milaim Ziberi kryetar i shoqatės Horizont tha: Nė bazė tė infromatave qė kemi, shtyrja ėshtė miratu nė parlament nė njė seancė me njė shpejtėsi telegrafike. Kam njė pyetje pėr profesorin Fazli Veliun. Nėse ky ndryshim i ligjit ka arrit deri te president i shtetit dhe nėse ėshtė shkruar apo jo ky miratim i ligjit dhe nėse jo atėher duhet tė hapet debat nė parlament pėr kėtė cėshtje, dhe a do tė jenė tė gatshėm, nė rradhė tė parė a do tė jeni tė gatshėm ju si pėrfaqėsues politik i Kėrcovės, por edhe deputetėt tjerė qė tė votonin kundėr shtyrjes sė bashkimit tė Kėrcovės?.
Deputeti i zonės, Z. Fazli Veliu, gjatė paraqitjes sė tij kėrkoi qė nėse organizohet dicka, qoftė kjo protestė apo kėrkesė pėr nevoja tė qytetarėve, sė pari duhet marė leje nga kryesia e partisė (BDI), qė pėrfaqėsues i saj ėshtė edhe ai vetė, mė pas te Kryesia e Lėvizjes "Ndryshe" dhe mė nė fund te populli. Kjo ngjalli polemika dhe kundėrshtime tek tė pranishmit, tė cilėt nuk u pjtuan me idenė e deputetit tė zonės.
Hamdin Maksuti, arkitekt nė Zvicėr, e kundėrshtoi kėtė ide dhe tha: Ka njė kohė tė gjatė qė se kam dėgjuar (live) profesorin e nderuar dhe jam i zhgėnjyer nga ajo qė e dėgjova. Partia pėrfaqėsuese duhet tė marė nė konsideratė atė cka kėrkon masa e gjerė dhe jo atė qė tha professor Fazli Veliu, se gjithcka qė duhet tė ndėrmerret duhet nė formė tė centralizuar.
Gjithashtu nje gje te tille e kundershtuan edhe te tjeret.
Mė nė fund deputeti i zones Fazli Veliu doli pa u pėrshėndetur fare me tė pranishmit.
Ndėrkohė, nga tė pranishmit, u kėrkua qė ky forum tė behet publik nė mjetet e informimit.
Bekim Adili pėrfaqėsues i medias tė pranishmive iu premtoj se ky forum do tė bėhet publik nė media. Fatkeqsisht ky debat u dha pas njė muaji nė Tv-Gurra, medium lokal nė Kėrcovė.
Kėrcovė, shtator 2008 |
|
