| » Opcionet për artikullin |
|
Shkruan: Isuf B.Bajrami
"Kėto punė po i shkruaj kėtu, o vėlla shqiptar, jo me ndonjė qėllim tė keq, por pse po ma ka ėnda me e mbėshtetė nė to vjetėrsinė e kombit tonė. Le ta marrė vesh bota se hyjnitė, mėnyrat dhe sjelljet e besimtarėve, si grekėt dhe latinėt e vjetėr i patėn prej etėrve tanė, Pellazgėve". (Shtjefėn Gjeēovi)
Sapo kujton emrin e tij, edhe mė tė fundmit tė shqiptarėve qė ka pasur rastin tė bėjė qoftė edhe dy klasė shkollė, do t'i vejė menjėherė mendja te "Kanuni i Lekė Dukagjinit", mbledhur e kodifikuar nga Frati i Madh. Po Atė Shtjefini ishte shumė mė tepėr se kaq. Njė nga figurat mė poliedrike qė njeh historia e kulturės shqiptare, ai pati etjen e pashuar tė gėrmonte nga pakė nė tė gjitha fushat e diturisė. Mahniti me kulturėn e tij Faik Konicėn, i cili e pėrshkruan me nderim e simpati tė thellė nė parathėnien e Kanunit; la pa mend shkrimtarin e ri modern tė Shkollės letrare tė Veriut, Dom Lazėr Shantojėn, edhe ky martir i krishterimit, i cili i kushtoi portretin mė tė bukur qė ėshtė shkruar pėr tė, duke e radhitur pėrkrah Fishtės e Harapit. Ai mbeti nė kujtesėn e tė gjithėve si njė nga historianėt, etnografėt dhe arkeologėt e parė shqiptarė.
Ndėr figurat mė tė rėndėsishme dhe mė tė qėndrueshme tė Rilindjes Kombėtare ėshtė edhe At Shtjefėn Gjeēovi, apo siē e quanin nė fėmijėri Hili (Mihilli) i Vogėl.
Shtjefėn Gjeēovi u lind mė 12 Korrik 1874 nė Janjevė tė Dardanisė. Mėsimet e para i mori nė vendlindje, i vazhdoi nė Kuvendin franēeskan tė Troshanit (Shqipėri), nė Dėrventė (afėr Banja Llukės) dhe nė Fojnicė e Kresheve tė Bosnje-Hercegovinės. U shugurua prift nė Zllakuqan (afėr Klinės), mė 25 Korrik 1896. Shėrbeu nė Zllakuqan, Pejė, Gllogjan tė Pejės, nė Gjakovė e Zym tė Hasit tė Thatė tė Kosovės, si dhe nė Theth, Gomsiēe, Rubik tė Kurbinit, Vlorė, Prekal tė Shalės e vende tė tjera tė Shqipėrisė si edhe nė Zarė tė Dalmacisė e Livno tė Hercegovinės. U vra nga serbėt nė Zym tė Hasit tė Thatė mė 14 Tetor 1929.
At Shtjefėn Gjeēovi u lind dhe u rrit nė shtratin e Rilindjes Kombėtare. Ishte personalitet i rrallė i fesė dhe i kombit. I nderuar nga mbarė kombi shqiptar. Ishte pishtar i devotshėm i shqiptarizmės, atdhedashurisė dhe i arsimit e kulturės shqiptare. Atė Shtjefėn Gjeēovi bėri gjurmė tė pashlyeshme nė fushėn e teologjisė sė krishtere (Katolike), nė fushėn e arsimit, tė arkeologjisė, historisė, etnografisė, mbledhjes, sistemimit e kodifikimit tė tė drejtės zakonore shqiptare, mbledhjes sė folklorit, nė fushėn e krijimtarisė sė prozės e poezisė, si edhe tė pėrkthimeve. Gjeēovi ishte njė figurė e gjithanshme qė do tė thotė se vepra dhe kontributi i tij pėrbėjnė tiparet dalluese tė atdhetarizmit e iluminizmit shqiptar. Ai hapi 11 shkolla shqipe dhe punoi nė detyrėn e mėsuesit tė shqipes nė mė shumė se 20 shkolla tė tjera. Themeloi koleksionin e parė arkeologjik nė trojet shqiptare. Pėr kontributin dhėnė afirmimit tė vlerave kombėtare fitoi admirim nė nivelin kombėtar dhe nga qarqet shkencore evropiane, pėr ēka edhe u titulla Doktor Nderi nė Universitetin e Lajpcigut tė Gjermanisė.
Ndėr veprat mė tė rėndėsishme tė Atė Shjefen Gjeēovit qė kanė lėnė gjurmė nė letėrsinė shqipe dhe pėrgjithėsisht nė kulturėn tonė janė: "Dashnia e atdheut" (1901), "Jeta e Shėn Luēisė" (1904), "Agimi i Gjydetnisė" (1910), "Nji argtim arkeologjik" (1902), "Sebaste s'Armeni apo nė Arbėri" (1921), "Trashėgime thrrake-iliriane" (1924), "Trashėgime pellazge nė traditėn shqiptare" (1914), si dhe veprat qė u botuan mė vonė si "Kanuni i Lekė Dukagjinit" (1933), "Shėrbyesi i botės ose Jeta e Jezu Krishtit" (1997), apo veprat qė ndodhen nė dorėshkrim, si "Trashėgime ilire nė traditėn shqiptare", "Pėrrallat popullore" (1903), "Doke e zakone vdekjeje" (1907), "Mėnyra e jetės nė Malci" (1908), "Doke e zakone dasmash" (1910?1911) si dhe pėrkthimet e botuara "Atil Reguli" (1912), "Vajza e Orleansit" (1916), "Mark Kuli Kryeqitas" e shumė e shumė tė tjera.
At Shtjefen Gjeēovi krijoi mbi 10 mijė faqe materiale e krijime tė tjera tė fushave tė ndryshme. Nė shenjė tė pėrkujtimit tė Atė Shtjefėn Gjeēovit, tash e 29 vjet me radhė nė Zym tė Hasit tė Thatė mbahet njė pėrkujtimore tradicionale kulturo-letrare-shkencore e titulluar "Takimet e Gjeēovit". Emrin e tij e mbajnė shumė shkolla fillore e tė mesme, si dhe klubi letrar nė Zym e shumė grupe letrare nėpėr shkolla fillore e tė mesme, si arkeologėt e grupit tė Historisė nė Universitetin e Prishtinės. Duhet pėrmendur se redaksia e botimeve tė "Rilindjes" nė vitin 1987 e ka botuar serinė e veprave tė tij (ato vepra qė lejonte koha); gjithashtu, janė botuar vepra te tjera tė ndryshme qė i kushtohen Shtjefėn Gjeēovit.
Jeta e Shtjefėn Gjeēovit ishte e gjitha njė pėrpjekje. Mes maleve ku predikonte si franēeskan, kėrkoi visaret, organizoi lėvizje kombėtare dhe hartoi "Kanunin e Lekė Dukagjinit". Ditėt e tij ishin tė mbushura me shqetėsime, ēėshtje qė kėrkonin zgjidhje e tė tjera qė duheshin njoftuar. Shtjefėn Gjeēovi nuk ishte veē aq sa njihet nga fjalėt e tė tjerėve dhe veprat qė ka lėnė. Letra tė tėra, tė shkruara me dorėn e tij, na zbulojnė njė tjetėr At. Ato u drejtohen emrave tė njohur tė politikės dhe kulturės shqiptare, konsullatave, franēeskanėve tė tjerė, por edhe familjes. Gjeēovi nė "betejė" me kohėn. Me fjalė tė pėrzemėrta apo tė shqetėsuara, diku edhe i frikėsuar... ai i shkruan At Gjergj Fishtės, Fan Nolit, Mithat Frashėrit, Aleksandėr Xhuvanit, Lef Nosit, Simon Shuteriqit, personaliteteve klerikale tė ortodoksisė shqiptare dhe tė kishės unite. Janė mė shumė se 100 letra, tė mbushura me kėrkesa, njoftime pėr ēėshtje madhore apo dhe vetėm shpjeguese, rreshta ku tregon gjendjen e tij shpirtėrore apo edhe gėzimin pėr njė ēėshtje tė arritur. Ruhen nė arkiva. Njė pjesė e konsiderueshme nė Arkivin Qendror Shtetėror tė Shqipėrisė. Nė dosjen e tij, apo personaliteteve tė tjerė me tė cilėt ka patur korrespondenca. Nga trashėgimia e mbetur nė dorėshkrim pėr Shtjefėn Gjeēovin. "Shtyllat e Kombit" (publicistikė), "Mnera e Prezės" (novelė), "Tomorr e Pashtrik Pėrpiquni" (vėllim poetik), "Shqyptari Ngadhnjyes" (dramė), janė disa nga botimet e realizuara mė parė.
Nė pėrmbajtjen e kėtyre letrave zbulohen tė dhėna interesante pėr Gjeēovin, por edhe veprimtarinė e zgjeruar tė tij. Nga materialet e shumta qė ruhen nė dorėshkrim dhe shumė rrallė tė botuara, janė korrespodenca e Gjeēovit qė ka pasur me personalitete tė kulturės shqiptare, albanologė tė huaj, me klerikė pėr probleme tė administratės kishtare, me organizata dhe shoqėri patriotike-atdhetare tė kohės nė tė cilėn ka jetuar dhe ka shtrirė veprimtarinė e tij Shtjefėn Kostandin Gjeēovi. Ato tregojnė anėn e panjohur tė tij, probleme konkrete qė kanė ekzistuar dhe janė debatuar, kėrkesa tė ndryshme qė i dėrgonin njėri-tjetrit njerėzit nė kohėra dhe periudha tė ndryshme. Te letrat e Gjeēovit shpalosen edhe disa veprimtari qė nuk na dalin nė dokumentacione tė tjera. Njė prej tyre ėshtė bashkėveprimi me kolegėt pėr themelimin dhe konsolidimin e kishės igumenike shqiptare e cila po tė hapim dokumentacionin, ose nuk shpaloset fare, ose gjendet ndonjė detaj shumė i vogėl i saj. Duke pėrfshirė telegramet e kartolinat, numri i tyre shkon nė 118. Ende nuk janė pėrgatitur edhe 6 letra tė tjera qė gjenden nė Arkivin e Shtetit, dy shqip dhe katėr italisht. Kjo punė nuk ėshtė shteruar. Arkivat private mund tė sjellin tė papritura, siē ka qenė njė letėr me shumė vlera e gjetur nė familjen e Ibrahim Shytit nė Vlorė. Por shumė letra tė tjera mund tė jenė zhdukur. Sipas kujtimeve tė tė ndjerit At Zef Pllumi nė vitin 1945-'46, nė Kuvendin e Franēeskanėve ėshtė pastruar arkivi i Shtjefėn Gjeēovit. Ka mundėsi qė tė jenė hequr letrat e Gjeēovit drejtuar Lef Nosit, Mit'hat Frashėrit, Ahmet Zogut dhe arkeologut italian Ugolini. Tė gjithė kėta ishin shpallur armiq, por dihet qė ka pasur korrespodencė me ta, pasi janė gjetur letra nė fondin e tyre.
Shjefėn Gjeēovi la njė trashėgimi tė papėrsėritshme pėr kulturėn shqiptare. Veprat qė vijnė deri nė ditėt e sotme, pėrfshirė kėtu edhe pėrgatitja e Kanunit tė Lek Dukagjinit kanė vlera tė padiskutueshme. Nė letrat qė janė nxjerrė nga arkivi nuk mungojnė edhe shqetėsime tė tilla. Pėr materiale qė mblidheshin, pėr pjesė qė duheshin botuar, e tė tjera qė i rrezikonin. Aty dalin edhe pėrpjekjet qė ai dhe kolegėt bėnin nė mėnyrė tė organizuar pėr veprimtarinė atdhetare, kulturore, tė alfabetit dhe botimeve qė kishin nė planin e pėrhershėm pėrkundėr veprimtarisė ideologjike dhe kulturore tė armiqve tė Shqipėrisė. Nė letrat qė i dėrgon At Gjergj Fishtės ai i kėrkon materiale, apo i tregon se ka lexuar njė kanunun nė frėngjisht. Pėrmes datimit tė tyre, arrihet tė kuptohet se nė cilėn kohė ai punonte pėr pėrgatitjen e Kanunit. Pėrveē qarqeve tė ndryshme qė ishin tė interesuara tė pengonin personalitete tė tjera dhe Gjeēovin pėr zhvillimin kulturor, politik dhe shkencor, ai vet herė herė detyrohej tė bėnte njė vet censurė pėr veprat qė shkruante. Mes rreshtave tė shkruara prej tij gjejmė edhe shqetėsime familjare, probleme tė tij me shėndetin, apo edhe kėrkesa pėr vonesa e shlyerje borxhesh. Aty ėshtė Shtjefėn Gjeēovi qė merret me probleme madhore dhe ai qė "mundet" nga imtėsira tė jetės sė pėrditshme.
Korrespondenca nė dorėshkrim
Faik KONICA
Ca Kujtime Mbi At Gjeēovin Sicilidņ prej nesh, miq dhe admironjės tė tij, do tė kishim nevojė qė nė gjallėsķ pėr nga njė lotore ku tė mbledhim lotėt t'ona pėr At Gjeēovin.
At Gjeēovin e pata njohur me anė letrash disa vjet pėrpara luftės Ballkanike. Mė 1913 shkova nė Shkodrė dhe atjč, nė Kuvėnt tė Franciskānėve, nji ditė u-njohmė me sy e me fjalė tė gjalla. Mendimet nderimi qė kisha patur pėr At Gjeēovin pėr sė largu, m'u-shtuan ca mź tepėr qė kur u-poqmė. I mesmė nga gjatėsia e trupit, pakė si i thatė, me njė palė sy tė zeza ku ēkėlqente mendia po dhe zėmėrmirsia, At Gjeēovi fitonte menjėherė besimin dhe dashurinė. Fjalėt i kish tė pakta po kurdoherė nė vėnt. Vetėm kur nė tė kuvėnduar e sipėr takohej nonjė pikė mi tė cilėn kish dituri tė veēantė - si pėr shembėll Kanuni i Lek Dukagjinit ose vjetėritė greko-romane - At Gjeēovi ēelej ca mź gjatė, dhe ahere ish gėzim t'a dėgjonte njeriu. Asģ kohe At Gjeēovi ish "famullitar", domethėnė prift i ngarkuar me shėrbimin e njė fshati ose rrethi, dhe rronte nė Gomsiqe, i pari katūnt i Mirditės mb'udhė nga Shkodra n'Orosh. A i vemi musafirė At Gjeēovit nonjė ditė tė kėsįj jave? Mė pyeti njė herė At Fishta, me tė cilin pķqesha ēdo ditė nė Shkodrė. Mendimi i njė vizite At Gjeēovit mė pėlqeu pa masė. Ashtū, pa humbur kohė, u-nismė. Njė gjė pėr tė vėnė ré, dhe qė mė mbushi me habķ dhe trishtģm, ėshtė se nga Shkodra gjer nė Gomsiqe, njė udhėtģm shtat' a tet' orėsh me kalė, nukė gjetmė as katūnt as shtėpķ; veē njė hani tė varfėr, ku qėndruam pėr tė pirė kafé, s'pamė gjėkundi nonjė shėnjė gjallėsie: njė vėnt i zbrazur e i shkretė, si i harruar nga Perėndia dhe nga njérėzit. Po mėrzia e udhėtimit na u-ēpėrblye pėrtčj shpresės posa arrijtėm nė Gomsiqe, ose, qė tė flasim me dréjt, nė famullķ tė Gomsiqes, - se katundi vetė i shpėrndarė tutje-tėhū, njė shtėpķ kėtū, njė shtėpķ nj' a dy mile mė tej, as qė dukej.
Famullia - njė binį prej guri, e ndritur dhe e pastėr, gjysm' e zbrazur nga plaēka po e mbushur dhe e zbukuruar nga zėmėra e madhe dhe nga buzėqeshja e tė zotit shtėpisė - qėndronte, mirėpritėse dhe e qetė anės njė lumi. Kėtū ronte At Gjeēovi. Kėtū e shkonte jetėn, nė mes tė lutjes e mėsimeve, njė nga njérėzit mė tė lartė qė ka patur Shqipėria: njė lartėsķ e pėrulur, nė munt t'afrņj e tė lith dy fjalė aqė tė perkūndėrta; njė lartėsķ shpirti dhe mendjeje e panjohur nga njeriu vetė, i cili, bir i vėrtetė i tė Vįrfėrit t' Assisit, nė pastėrķ e nė vobėsķ tė zėmrės tij e dinte veten tė vogėl. Famullia, shkollė dhe vėnt kėshillash tė mira, u jipte fėmiķjėve themelet e stėrvitjes, u pėrndante fjalėt e urta dhe ngushėllimet njérėsve nė nevojė. Kohėn qė i tepronte, At Gjeēovi j' a kushtonte studimit.
Merej ahere me institutat e vjétėra tė Shqipėrisė, nga tė cilat njė qė arriu gjer nė ditėt t'ona ėshtė Kanuni i Lekė Dukagjinit. Askłsh nukė munt t'i afrohej At Gjeēovit nė diturķn' e kėtķj Kanuni. Na tregój njė dorėshkrģm nj'a dy-mij faqesh, sudiķm i palodhur e i hollė ku kish mbledhur, radhitur e ndritur tė gjitha sa kanė mbetur nga mendimet juridike tė Shqipėrisė nė Kohėn e Mesme, mendime tė cilat ngjan t'i kenė rrėnjėt shumė pėrtčj Kohės sė Mesme.
Nė kat tė sipėrm tė famullisė, permi njė tryezė tė madhe, ishin shtruar njė tok vjetėrsirash greko-romane, tė zbulśara e tė mblédhura njė nga njė, me njė fatbardhėsķ tė rrallė dhe me njė shie tė mbaruar, nga dora vetė e At Gjeēovit. Mbaj mėnt, veēąn, njė enė tė vogėl tė qojtur "lacrumatorium" lotore, asģsh qė tė vjétėrit, nė besim se tė vdékurit qajnė tė shkśarit e jetės tyre, i mbulojin nė varr bashkė me tė vdékurin qė ky tė kish se kū t'i mblithte lottė. Nuk mė shkonte ahere kurrė nėr mėnt se pas ca vjet sicilidņ prej nesh, miq dhe admironjės tė tij, do tė kishim nevojė qi nė gjallėsķ pėr nga njė lotore ku tė mbledhim lottė t'ona pėr At Gjeēovin.
Bir i pėrulėt i Shėn Franciskut, e ditur me njė diturķ pa tingėllģm, po dhe Shqipėtįr i kthiellt, At Gjeēovit, qė pėrkiste ēdo mirėsķ, nuk i mungój asnjė hidhėrim, asnjė ēpifje, mė e ēudķtshmia e tė cilave ndoshta ėshtė tė mohśarit se ay ish Shqipėtįr. Sepsč ish lindur nė njė kufķ gjśhėrash, nė njė kufķ ku sot mbarņn shqķpia dhe nis njė tjatėr, ca mėndje tė klasės katėrt, tė pazonjat tė kuptojnė se fólėsit e shqipes nė vijėn me tė pėrparuara janė stėrnķpėrit e atżreve qė me qėndrimin e tyre nė Kohėn e Mesme dhe pastaj ndaluan tė mbrįpsurit e vijės mė tehū, ca mėndje tė klasės katėrt e pėrmbysin tė vėrtetėn dhe e kthejnė nė tė sharė atė qė ėshtė njė lavdķ.
Po At Gjeēovi ėshtė pėrmi ēdo sharje. Emėri i kėtķj njeriu tė rrallė do tė vejė duke u-ritur - dhe njė ditė famullia e Gomsiqes do tė jetė njė nga gurėt e shėntėruar tė Shqipėtarėsisė.
(Marrė nga "Dielli" 18 Mars 1930, nr. 5156, fq. 2.)
Gomsiqe 21. XI. 1910.
Fort i dashtun P. Gjergj! Dy fjalė. Po t'i mbylli ktu do letra, porse me ket shteg m'i kthe teknej per rrogtarin. - Posė P. Ambrozit, pos mue e ty mos i kallxo kuejt! Se rreziku na rrin mi krye! N'muejsh se si, shkruej edhe P. Lorensit n'Bajzė e ai P. Sebastjanit, e mos t'pergjigjni Palluēit(!), por t'lypin m'u mbledhė n'Shkoder e athera t'bajmė do kuvende t'nevojshme pėr Provinēė. M'nep nji t'pergjigjun si t'vin letra eme? Gadi harrova. Shkruej edhe P. Palit t'bajn kshtu d.m.th. per me ardhė n'Shkoder. Masi asht tuj dasht me hjekė qafet administratorin e provinējes duhet me i thanė, qi t'bajnė istifakname edhe A'Provinējalit, se ne s'na ēartet gja. Aman gajret pash Shna Nduen e Pash Shqypninė. T'marr ngrykė i Yti ASK Gjeēov.
F. 58. D. 96 fl 6 - 7.
Zarė, 31 dhjetor 1905.
Ministrisė sė Lartė Imperiale-Mbretėrore.
Veē i ėshtė e njohur Ministrisė sė Lartė Imperiale- Mbretėrore, qė unė, sipas urdhėrit tė fort tė ndershmit At Ministėr Gjeneralit tė Rregullit tonė1, kam ardhur nė Zarė pėr tė zėvendėsuar fort tė ndershmin At Pashk Bardhin pėr mėsimdhėnjie nė gjuhėn shqipe nė Borgo Erizzo. Pėr kėtė i falenderohem kėsaj Ministrie tė Lartė Imperiale Mbretėrore, qė mė ka nderuar kaq dhe qė ka gjetur personalitetin tim jo tė denjė qė ta angazhojė pėr kėtė nevojė. Por, duke parė se At Bardhi ka qenė i perjashtuar prej kėsaj detyre pėr shkak tė fjalėve tė rrejshme dhe shpifjeve, duke e ndėrprerė me njė mėnyrė jo njerzore vitin shkollor, as unė s'e ndjej veten qė tė rrij nė kėtė Kuvend, ku etėrit franēeskan shqiptarė s'e ndjejnė veten ndėr vėllezėrit tanė. Qė tė mos mė ndodhė edhe mua e njėjta gja, unė dėshiroj t'ju them me kėtė shkresė tė pranishme dhe tė jap dorėheqje formale, e cila, duke pasur parasysh arsyen e lartpermendur, do tė pranohet nga Ministria e Lartė Imperiale-Mbretėrore. Kėto ditė do t'i shkruaj fort tė ndershmit At Minister Gjeneralit dhe do t'i lutem tė mė japė leje, qė tė kthehem nė Atdhe. Nė rast se fort i ndershmi At Gjenerali mė lidh me virtytin e Dėgjesės sė Shenjtė pėr tė pranuar detyrėn e mėsimdhėnėsit tė gjuhės shqipe nė Borgo Erizzo, atbote unė do tė jem i detyruar tė pranoj. Por le ta dijė Ministria e Lartė Imperiale-Mbretėrore, se nė kėtė rasė do tė konsideroj banimin tim nė kėtė Kuvend, si banim tė detyrueshėm dhe do tė jap mėsim pa dėshirė, nė mėnyrė mekanike dhe vetėm proforma, dhe s'mendoj tė marrė kurrfarė obligimi pėr perparimin e nxanėsve. Kam shpresė te forte, se Ministria e Lartė Imperiale- Mbretėrore do tė ma pranojė me zemer kėtė dorėheqje, dhe se do tė insistoj ke Ministri Gjeneral, qė tė mė japė leje tė kthehem nė Atdhe. Duke u deklaruar gjithmone besnik dhe sherbėtor i gatshem ndaj Ministrisė sė Lartė Imperiale-Mbretėrore dhe me konsideratė tė veēantė mirnjohje Fort i pėrshpirtshmi dhe i falenderueshmi At Shtjefėn Konstandin Gjeēovi, O.F.M. 1). Ministrit tė Urdhėrit Franēeskan.
Fort i dashuri P. Gjergj (Fishta).
A tė bjen nder mend kur ishim nė Bosnje, si shtypej nder tė kremte (kremtime) kombėtare shtypi me bojna t'Flamurit t'kombit tė tyne? A nuk kishte me kenė punė e mirė qi t'fillojmė edhe na me e shpallun kah nji herė, si e naltpermenda? Edhe kishim me pasė shkak per t'ardhun t'Mbretit t'onė1, e tė perkohshemen2 e frorit me e stolisun me bojna t'Flamurit tonė per nder tė Mbretit ma parė, e e dyta t'ketė fillesė prej franēeskanve t'Shqypnisė, kjo stolisje, si veshje kombtare e sė perkohshmes sonė. Ket nder e pret prej tejet hem Shqypnija, hem i yti me zemer At Gjeēovi
At Gjeēovi
Gomsiqe, 9 - I - 914.
AQSH, Fondi 58, Dosja 96,
fleta 13.
1). Ardhja e Princ Vidit nė Shqipėri.
2). Revistė e perkohshme, periodike.
Kėtu ėshtė fjala pėr revistėn
Hylli i Dritės.
Gomsiqe, 8. I. 914.
I ndriēmi Zotni Bajram Beg Curri!
Mjaft keq po m'vjen, qi sun po ja ndreqi dishirin Zotnisė s'Ate per punė t'armve. Unė mas emnit t'Preng Pashės, qi kam pasė prej Ishmit, i kam da armet e kurrnji s'kam ktu. Pra Z. Jote ka me m'falė, se kjo punė nuk asht ma n'dorė t'eme, porse n'dorė t'Preng Pashės Ju falem Shqyptarēe e jam i Z. s'ate ASK Gjeēov.
F. Bajram Curri (Nr. 818),
d. 19. fl.11.
Vlonė 21. IV. 920.
Fort i nderti e i dashtuni Provincjal.
Ket leter jam t'uj ta shkrue turravrapthi, sa me tė ba me dije, se mrrina shndosh e mirė ktu. Pa u mbushė mirė me frymė, populli italjan i kėsaj famullie porsa muer vesh, se jam shqyptar, janė vu menjiherė me ba prattiche, si mė tha kapelani i ushtrisė, qi ka ba sherbim ksaj famullie deri tash, e i cilli ka shumė qef me ndej vetė ktu, e me ato prattiche janė tuj ba ricorsi pressole le tutorita di qui, per me hjekė mue e per me pru nji meshtar italjan. Unė jam gjetė ktu si gogla mbi ujė, e bafti i em asht, qi kam gjetė D. Mark Vasen ktu, i cilli deri mė tash mė ka mbajtė me darkė e me mjezditė nė shpi tė vetė, se sa pėr kapelanin e ktuhes kisha metė nė rrugė tė madhe. Nė vijoftė puna kshtu, ndimo zot. Komanda mė ka pritė si a ma mirė, porse janė gergasat, bash ky administratori-kapelani, i cilli u ba me pi mirė, kur mė pa ktu. Puno si tė dish e tjeter arsye sė kan me pasė ankimet, perveēse jam shqyptar. Nė folėsh me nonji asi komandaresh, mos ban teper dava nė kapelanin, se dreqi e din mos na ngatrroi punėn edhe ma zi. Mirė kishte me kenė, qi ta bajsh, qi ti nepet urdhni e tė mė dali prej hospicit, e tė shkojė ku tė donė. Kėtu skam deftere. Nė qoftė se i jet famullia Urdhnit mir ban me mi ēue. Tash tuj tė marrė doren po jes i Yti.
ASK Gjeēovi.
P.S. Shumė shendet prej zemret prej D. Mark Vasės.
38 (Letra i niset Lef Nosit)
Elbasan 21. VIII. 924.
Dashamir!
Tė falem per librin.
Qellimi i kėsaj asht tė pves a pernjimend e keni nji dorshkresė tė njifarė Theodhorit (Elbasanit) qi asht Mesha e perkėthyeme shqyp?
Nė kjoft e vertet, a mundet t'a shof.
Tuj pritė edhe emnat......
I yti
Dashamir
Sh. K. Gjeēovi.
F. 58. Dosja 96, fleta 40.
I nderti At.
Lajmin e rilindjes sė "Hyllit" e mora dhe u gėzuash. Sa per me Ju dergue (ndoj) shkrim pėr Kanu mė duhet me ju pergjegj se me ket gjendje tė kombit nuk mund tė mblidhet, as mund tė shkruhet gja prej gojet tė popullit. Unė pernjimend se kam do dorshkrime mbi Kanu, porse nuk mund t'i ve pėr fije pa pasė njerėz tė vaditun, s'jam ken i zoti dikur me i thirrė e me i pvetė. Besoni se qysh prej vjetit 1915 Kanunin se kam prek me dorė. Sa mos tė mundem me thirrė kand e si mos tė kem mjete me pritė e me percjellė, as Kanuni e as nji fjalė s'cirret prej gojet tė popullit. Jeta kuvendare per ket punė s'asht, porse ju lutem mos ta merrni pėr tė fyme ket fjalė se unė e kam vu me ta, a nė Kuvend a nė famulli, per mue janė nji doret, se jam merzitė ma tuj mė thanė Fretnit "Dy bukė si hangra kund!" Tuj ju marrė doren, e tuj jy lyp bekimin po nenshkruhem.
ASK Gjeēovi.
P.sh. Mos mė harroni pėr nji zhgun tė ri.
F. 133, d. 834, fl. 2. |
|
